مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۰ — طرح و اجرایِ ساختمان‌هایِ فولادی‹رواداری‌ها و کنترلِ کیفیت‹درسنامه
مبحث ۱۰ — طرح و اجرایِ ساختمان‌هایِ فولادی
درسنامه — رواداری‌ها و کنترلِ کیفیت
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۰-۴-۸ و ۱۰-۴-۹، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
رواداریِ جوشِ گوشه (۱۰-۴-۸-۱-۱)
•قطعاتی که با جوشِ گوشه به هم جوش می‌شوند باید تا حدِ امکان در تماسِ نزدیک با یکدیگر باشند.
فاصله‌یِ ریشه (بازشدگیِ درز) نباید از ۵ میلی‌متر بزرگ‌تر شود.
اگر فاصله‌یِ ریشه از ۲ میلی‌متر بزرگ‌تر شود، اندازه‌یِ ساق‌هایِ جوشِ مندرج در نقشه باید به همان اندازه افزایش یابد — یا مهندسِ طراح تأیید کند که ضخامتِ مؤثرِ گلویِ موردِنظر حاصل شده است.
بازشدگیِ بینِ سطوحِ تماسِ جوش‌هایِ انگشتانه و کام، و فاصله‌یِ بینِ تسمه‌یِ پشت‌بند با ورق در درزهایِ لب‌به‌لب، نباید از ۲ میلی‌متر بزرگ‌تر شود.
استفاده از مصالحِ پرکننده مجاز نیست، مگر در نقشه‌ها تصریح شده یا به تأییدِ مهندسِ طراح برسد.
رواداریِ جوشِ شیاری و ناهم‌ترازی (۱۰-۴-۸-۱-۲ تا ۴)
•قطعاتِ متصل‌شونده با جوشِ شیاریِ لب‌به‌لب باید با دقت هم‌باد و تراز شوند.
حداکثر ناهم‌ترازیِ بینِ دو قطعه: ۱۰ درصدِ ضخامتِ قطعه‌یِ نازک‌تر، و حداکثر ۳ میلی‌متر — هر کدام که کمتر شود حاکم است.
برایِ اصلاحِ ناهم‌ترازی نباید شیبی بزرگ‌تر از ۴ درصد در جوش ایجاد شود.
•ناهم‌ترازی باید بر مبنایِ میان‌تازِ قطعات اندازه‌گیری شود، مگر در مشخصاتِ فنیِ خصوصی به‌نحوِ دیگری آمده باشد.
در جوشِ شیاری با نفوذِ نسبی در امتدادِ طولی، فاصله‌یِ ریشه بینِ دو قطعه نباید از ۵ میلی‌متر بزرگ‌تر شود.
اگر اختلافِ فاصله‌یِ ریشه با نقشه از رواداریِ مجاز بیشتر ولی از دو برابرِ ضخامتِ ورقِ نازک‌تر یا ۲۰ میلی‌متر (هر کدام کوچک‌تر) بیشتر نباشد، پیش از جوشکاریِ درزِ اتصال با جوشکاری قابلِ اصلاح است.
•رواداریِ زاویه‌یِ شیار، فاصله‌یِ ریشه و ضخامتِ ریشه در جدولِ ۱۰-۴-۱۶ و شکلِ ۱۰-۴-۱۰ آمده است.
پیوستگیِ جوشکاری و دمایِ بینِ پاس‌ها
در جوشکاری با وجودِ قیدهایِ خارجیِ ممانعت‌کننده از جمع‌شدگی، جوشکاری باید به‌طورِ پیوسته تا اتمامِ کلِ کار یا تا رسیدن به نقطه‌ای که آزادیِ حرکت دارد ادامه یابد.
•دلیل: توقفِ جوشکاری در حالتِ مقیدشده، تنشِ پسماندِ بالا و احتمالِ ترکِ سردِ جدی ایجاد می‌کند.
در حینِ جوشکاری نباید اجازه داده شود دمایِ درز از دمایِ مقررِ پیش‌گرمایش یا دمایِ بینِ دفعاتِ عبور (بین‌پاسی) کمتر شود.
رواداری‌هایِ ابعادی (۱۰-۴-۸-۳)
نمونه‌یِ رواداریِ طول: برایِ اعضایِ با طولِ ۹ تا ۱۴ متر، رواداری برابرِ ۹ میلی‌متر است.
•رواداریِ انحرافِ جان از محور در محلِ اتصالِ جان به بال با رابطه‌یِ اختصاصیِ شکلِ ۱۰-۴-۱۲ کنترل می‌شود.
•رواداری‌هایِ نصبِ قاب (شاقولی، ترازی و موقعیت) در همین بخش تعیین شده‌اند و بخشِ ۱۰-۴-۳ برایِ نصب به آن ارجاع می‌دهد.
•یادآوریِ فصلِ قبل: صافکاریِ مکانیکی تا سه برابرِ همین رواداری‌ها قابلِ قبول است.
مدارک و نفراتِ تضمینِ کیفیت (۱۰-۴-۹-۲ و ۱۰-۴-۹-۳)
•دستگاهِ تضمینِ کیفیت باید مدارکِ خود را به نماینده‌یِ کارفرما، مقامِ قانونیِ مسئول و کارفرما ارائه کند.
•این مدارک شاملِ رویه‌یِ انتخاب و مدیریتِ نفراتِ بازرسی (آموزش، تجربه و آزمون‌هایِ تأییدِ صلاحیت) و رویه‌یِ بازرسی (بازرسیِ عمومی، کنترلِ مصالح و بازرسیِ چشمیِ جوش) است.
•مدارکِ سوابقِ بازرسان و تکنسین‌هایِ NDT به‌کارگرفته‌شده در پروژه هم باید ارائه شود.
بازرسیِ چشمی باید توسطِ بازرسِ ارشد انجام شود.
انجامِ آزمایش‌هایِ غیرمخرب فقط توسطِ اشخاصی مجاز است که پایه‌یِ ۲ یا بالاترِ آزمون‌هایِ غیرمخرب ارزیابی شده باشند.
سه نشانه‌یِ O، P و D در جدول‌هایِ وظایفِ بازرس (۱۰-۴-۹-۴)
•وظایفِ بازرس در دستگاه‌هایِ QC و QA برایِ سیستمِ باربرِ لرزه‌ای در جدول‌هایِ ۱۰-۴-۲۱ تا ۱۰-۴-۳۰ آمده است.
O (مشاهده): بازرس باید موارد را مشاهده و بررسی کند؛ لازم نیست همه‌یِ موارد باشد و می‌تواند غیرمنظم ولی روزانه انجام شود. ادامه‌یِ ساخت موکول به انجامِ این بازرسی نیست.
P (انجام): این فعالیت‌ها باید برایِ هر مورد انجام شود و انجامِ مرحله‌یِ بعد منوط به صدورِ تأییدیه‌یِ مرحله‌یِ قبل است.
D (مستندسازی): بازرس باید گزارش‌هایی تهیه کند که نشان دهد کار بر اساسِ مستنداتِ قرارداد انجام می‌شود.
محتوایِ گزارش: برایِ ساخت در کارخانه باید شماره‌یِ قطعه، و برایِ کار در کارگاه باید محور، طبقه و ترازِ ارتفاعیِ بازرسی‌شده را داشته باشد.
•کارهایی که مطابقِ قرارداد اجرا نشده‌اند — یا نبوده‌اند ولی به‌صورتِ رضایت‌بخشی تعمیر شده‌اند — باید در گزارش قید شوند.
نکته‌یِ مسئولیتی: تعدادِ بازرسی‌ها رافعِ مسئولیتِ QA و QC نیست.
آزمایش‌هایِ غیرمخربِ جوش (۱۰-۴-۹-۵)
۱۰۰ درصدِ جوش‌هایِ شیاری با نفوذِ کامل که ضخامتِ فلزِ پایه‌شان بیش از ۸ میلی‌متر است، باید پرتونگاری (RT) یا فراصوت (UT) شوند.
علاوه بر آن، برایِ ۲۵ درصد از جوش‌هایِ شیاری با نفوذِ کاملِ اتصالِ تیر به ستون باید آزمایشِ ذراتِ مغناطیسی (MT) انجام شود.
ضوابطِ پذیرشِ ناپیوستگی‌هایِ جوش، مطابقِ آیین‌نامه‌یِ جوشکاریِ ساختمانیِ ایران (نشریه‌یِ ۲۲۸) است.
•کاهشِ درصدِ آزمایش‌هایِ فراصوت و ذراتِ مغناطیسی بر اساسِ ضوابطِ بندِ ۱۰-۴-۴-۲ مجاز است.
آزمونِ لایه‌ای شدن (Lamellar Tearing): در اتصالاتِ سپری (T) و گوشه (L)، اگر ضخامتِ فلزِ پایه مساوی یا بیش از ۴۰ میلی‌متر و ضخامتِ قطعه‌یِ متصل با CJP مساوی یا بیش از ۲۰ میلی‌متر باشد، باید UT در پشت و مجاورتِ خطِ امتزاجِ جوش انجام شود.
•بازرسیِ چشمیِ جوش باید توسطِ نفراتِ هر دو دستگاهِ QC و QA انجام شود (جدول‌هایِ ۱۰-۴-۲۱ تا ۱۰-۴-۲۳).
الزاماتِ اجراییِ لرزه‌ای
الزاماتِ بخشِ ۱۰-۴-۹ علاوه بر الزاماتِ عمومیِ بخش‌هایِ ۱۰-۴-۱ تا ۱۰-۴-۸ اعمال می‌شود — جایگزینِ آن‌ها نیست.
•دامنه: اعضا، اجزا و اتصالاتِ سیستمِ باربرِ جانبیِ لرزه‌ایِ ساختمان.
•این همان الگویِ تکرارشونده‌یِ کلِ مبحث است: فصلِ ۱۰-۳ رویِ ۱۰-۲ سوار می‌شود و بخشِ ۱۰-۴-۹ رویِ بقیه‌یِ ۱۰-۴.
•جمع‌بندیِ سلسله‌مراتبِ کنترل: QC کارِ سازنده و نصاب است در حینِ اجرا؛ QA کارِ بازرسِ مستقل است قبل و حینِ اجرا.
جدولِ مرورِ سریع
حداکثر فاصله‌یِ ریشه‌یِ جوشِ گوشه۵ میلی‌متر
آستانه‌یِ افزایشِ ساقِ جوشفاصله‌یِ ریشه بیش از ۲ میلی‌متر
حداکثر بازشدگیِ جوشِ انگشتانه/کام و پشت‌بند۲ میلی‌متر
مصالحِ پرکنندهمجاز نیست مگر تصریحِ نقشه یا تأییدِ طراح
حداکثر ناهم‌ترازیِ جوشِ لب‌به‌لب۱۰٪ ضخامتِ قطعه‌یِ نازک‌تر و حداکثر ۳ میلی‌متر
حداکثر شیبِ اصلاحِ ناهم‌ترازی۴ درصد
حداکثر فاصله‌یِ ریشه‌یِ PJP طولی۵ میلی‌متر
سقفِ اصلاحِ فاصله‌یِ ریشه با جوش۲ برابرِ ضخامتِ ورقِ نازک‌تر یا ۲۰ میلی‌متر
رواداریِ طولِ عضوِ ۹ تا ۱۴ متری۹ میلی‌متر
پایه‌یِ لازمِ تکنسینِ NDTپایه‌یِ ۲ یا بالاتر
مجریِ بازرسیِ چشمیبازرسِ ارشد
نشانه‌یِ Oمشاهده؛ روزانه و غیرمنظم، بدونِ توقفِ کار
نشانه‌یِ Pانجام برایِ هر مورد؛ مرحله‌یِ بعد منوط به تأییدیه
نشانه‌یِ Dمستندسازی و گزارش
سهمِ RT یا UT از جوش‌هایِ CJP۱۰۰٪ برایِ ضخامتِ بیش از ۸ میلی‌متر
سهمِ MT از جوشِ CJP تیر به ستون۲۵ درصد
مرجعِ پذیرشِ ناپیوستگینشریه‌یِ ۲۲۸
آستانه‌یِ UT برایِ لایه‌ای شدنفلزِ پایه ≥ ۴۰ و قطعه‌یِ متصل ≥ ۲۰ میلی‌متر
برو به آزمونِ همین فصل