مبحث ۱۱ — طرح و اجرای صنعتی ساختمان‌ها
درسنامه — ساختمان‌های بتنی پیش‌ساخته
خلاصه‌یِ بندهایِ ۴-۶-۱۱، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کلیات (۱-۴-۶-۱۱)
•در ساختمان‌هایِ بتنیِ پیش‌ساخته، تمامیِ اجزایِ سازه‌ای و برخی از اجزایِ غیرسازه‌ای از قطعاتِ بتنِ پیش‌ساخته‌یِ تولیدشده در کارخانه تشکیل می‌شوند (تیر، ستون، سقف، دیوار، پله و نما)؛ محدودیتِ ابعاد و وزنِ این قطعات به ظرفیتِ تجهیزاتِ موجود برایِ تولید، حمل و نصب وابسته است.
•سازه‌هایِ بتنیِ پیش‌ساخته از سیستم‌هایِ سازه‌ایِ مختلفی مانندِ قابِ خمشی، دیوارِ باربر و سیستم‌هایِ دوگانه (ترکیبی) تشکیل می‌شود؛ سیستمِ مقاومِ آن‌ها در برابرِ بارهایِ جانبی عبارت است از: دیوارِ برشی، قابِ خمشی، ستون‌هایِ Tشکلِ یک‌سرگیردار و قاب‌هایِ مهاربندی‌شده.
نکته‌یِ کلیدی: اتصالات در قطعاتِ بتنیِ پیش‌ساخته از اهمیتِ بسیاری برخوردارند؛ دو نوع اتصال وجود دارد — اتصالاتِ خشک (عمدتاً با مصالحِ فولادی، جوش یا پیچ‌ومهره) و اتصالاتِ تر (با گروت یا ملات). سازه‌یِ پیِ این ساختمان‌ها می‌تواند پیش‌ساخته یا درجا با اتصالِ تر و خشک اجرا شود.
ابعادِ اقتصادی و دیافراگمِ صلب
•مقرون‌به‌صرفه‌ترین اندازه برایِ قطعاتِ پیش‌ساخته، بزرگ‌ترین مقداری است که تمامیِ محدودیت‌هایِ زیر را تامین کند: پایداری و تنش‌هایِ مجاز حینِ جابجایی؛ محدودیت‌هایِ وزنِ مجاز در حمل‌ونقل و تجهیزاتِ نصب؛ ظرفیتِ جرثقیلِ موجود در کارخانه و کارگاه؛ و فضایِ انبارش/شعاعِ چرخشِ کامیون و سایرِ محدودیت‌هایِ کارگاهی.
•منظم‌بودنِ ساختمان در پلان و ارتفاع الزامی است؛ تامینِ ضوابطِ دیافراگمِ صلب و پیوستگی/یکپارچگیِ کلیه‌یِ سقف‌ها الزامی است.
•اتصالِ سقف به قاب و دیوار باید پیوسته و یکپارچه طراحی و اجرا شود؛ در تعبیه‌یِ اعضایِ مرزی در دیوارهایِ برشیِ بتن‌آرمه، این اعضا باید درجا اجرا شوند و درنظرگرفتنِ ستون‌هایِ پیش‌ساخته‌یِ قاب به‌عنوانِ اعضایِ مرزی، موردِ تایید نیست.
مصالح و عمل‌آوری
•اندازه‌یِ بزرگ‌ترین سنگدانه‌یِ مصرفی در قطعاتِ بتنِ پیش‌ساخته نباید بیش از ۲۵ میلی‌متر باشد؛ اسلامپِ بتنِ مصرفی نباید بیش از ۱۵۰ میلی‌متر باشد.
•عمل‌آوریِ قطعاتِ بتنیِ پیش‌ساخته باید به‌صورتِ تامینِ گرمایش (از طریقِ بخارِ آب، شبکه‌یِ لوله‌هایِ آبِ داغ یا سایرِ شیوه‌ها) با پوششِ عایقِ مناسب باشد و میزانِ رطوبت و درجه‌یِ حرارت در طولِ مدتِ عمل‌آوری کنترل شود.
•طراحی و اجرا باید مطابقِ ضوابطِ بارگذاری و طراحیِ اجزایِ بتنیِ مباحثِ ششم و نهم، با درنظرگرفتنِ کلیه‌یِ شرایطِ اجراییِ پروژه (جابجایی، نصب و حمل) صورت پذیرد.
اتصالات و ملاحظاتِ بلندکردن
•استفاده از اتصالاتِ جوشی، پیچ‌ومهره، گلدانی و غلافِ ملات/گروت برایِ اتصالِ اجزایِ باربر به سازه‌یِ پی مجاز است و باید مطابقِ ضوابطِ مبحثِ نهم طراحی گردد؛ طولِ وصله‌هایِ آرماتور در محلِ اتصالاتِ تر باید مطابقِ همین مبحث باشد.
•نقاطِ مخصوص برایِ بلندکردنِ قطعات باید به‌گونه‌ای تعیین شوند که تنشِ قطعه در محدوده‌یِ مجاز باقی بماند و قطعه در حینِ بلندکردن تراز باشد؛ برایِ قطعات با هندسه‌یِ نامتقارن یا مقطعِ ناقص، باید نقاطِ مکملِ کمکی در نظر گرفته شود.
•برایِ تامینِ نیرویِ Uplift در اتصالِ ستونِ بالایی به ستونِ پایینی، باید تمهیداتی مانندِ دندانه‌دارکردنِ شیارهایِ تعبیه‌شده در بالایِ ستونِ پایینی صورت گیرد؛ اتصالات باید در برابرِ شرایطِ محیطی و آتش‌سوزی محافظت شوند.
جدولِ مرورِ سریع
اجزایِ رایجِ قطعاتِ بتنیِ پیش‌ساختهتیر، ستون، سقف، دیوار، پله و نما
دو نوعِ اتصالِ قطعاتِ پیش‌ساختهاتصالِ خشک (فولادی، جوش/پیچ‌ومهره) و اتصالِ تر (گروت/ملات)
چهار محدودیتِ تعیین‌کننده‌یِ ابعادِ اقتصادیِ قطعهپایداری/تنش حینِ جابجایی، وزنِ مجازِ حمل، ظرفیتِ جرثقیل، فضایِ انبارش/چرخشِ کامیون
حداکثر اندازه‌یِ سنگدانه‌یِ مصرفی۲۵ میلی‌متر
حداکثر اسلامپِ بتنِ مصرفی۱۵۰ میلی‌متر
روشِ عمل‌آوریِ استانداردگرمایش با بخارِ آب یا شبکه‌یِ لوله‌یِ آبِ داغ + پوششِ عایقِ کنترل‌شده
سیستمِ مقاومِ بارِ جانبیدیوارِ برشی، قابِ خمشی، ستونِ Tشکلِ یک‌سرگیردار، قابِ مهاربندی‌شده
برو به آزمونِ همین فصل