مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۲ — ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا‹سایر مقررات مربوط‹درسنامه
مبحث ۱۲ — ایمنی، بهداشت کار و محیط زیست در حین اجرا
درسنامه — سایر مقررات مربوط
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۲-۱۱، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کلیات
•تغییرات و جابجایی در کنتورهایِ برق، گاز، آب و اتصالاتِ قبل از کنتورها، فقط باید توسطِ مأمورانِ سازمان‌ها و اشخاصِ ذی‌ربط صورت گیرد.
•نصبِ قطعاتِ مصالحِ ساختمانی از جمله پلاکِ سنگی رویِ نمایِ ساختمان، باید به‌وسیله‌یِ عناصرِ نگه‌دارنده و مهارکننده و بر اساسِ نقشه‌ها و مشخصاتِ فنیِ تأییدشده، توسطِ اشخاصِ دارایِ صلاحیت انجام گیرد؛ نصبِ قطعاتِ الحاقی و مواردی که در این مبحث به آن‌ها اشاره نشده، باید با رعایتِ آیین‌نامه‌هایِ معتبر صورت گیرد.
تأسیساتِ گرمایی/تعویضِ هوا/تهویه‌یِ مطبوع، و گاز
•کلیه‌یِ عملیاتِ اجراییِ تأسیساتِ گرمایش، سرمایش، تعویضِ هوا و تهویه‌یِ مطبوع باید با رعایتِ ضوابطِ مبحثِ چهاردهم توسطِ اشخاصِ دارایِ صلاحیت صورت گیرد؛ در صورتِ نیاز به جوشکاری یا برشکاریِ حرارتی برایِ این عملیات، رعایتِ مفادِ بندهایِ ۱۲-۲-۴-۷ و ۱۲-۲-۴-۸ الزامی است.
•لوله‌کشیِ گاز و نصبِ تأسیساتِ مربوط باید با رعایتِ ضوابطِ مبحثِ هفدهم (سامانه‌یِ گازِ طبیعی در ساختمان) توسطِ شخصِ دارایِ صلاحیت انجام شود؛ در نصب و راه‌اندازیِ مولدهایِ بخار و دیگ‌هایِ آبِ گرم، ضوابطِ «آیین‌نامه‌یِ حفاظتیِ مولدِ بخار و دیگ‌هایِ آبِ گرم» باید لحاظ شود.
کابل‌کشی و نصبِ تأسیساتِ برقی، و کابل‌کشیِ موقت
•کابل‌کشی، نصبِ کلید، پریز، تابلو و وسایل/تجهیزاتِ برقی باید توسطِ اشخاصِ دارایِ صلاحیت با رعایتِ مبحثِ سیزدهم و آیین‌نامه‌یِ حفاظتیِ تأسیساتِ الکتریکی انجام شود؛ سیستمِ برقِ موقتِ کارگاه نیز باید به همین نحو اجرا و توسطِ ناظر کنترل شود. رده‌یِ حفاظتیِ اتصالات و تابلوهایِ برق‌دار باید طبقِ استانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۲۸۶۸ انتخاب شود و حداقل IP54 باشد؛ چراغ‌هایِ روشناییِ کارگاه باید دارایِ قاب و حفاظِ ایمنی باشند.
•کابل‌کشیِ موقت باید: با تابلوهایِ برق و پریزِ صنعتیِ کافی برایِ جلوگیری از پراکندگیِ کابل‌هایِ آزاد؛ در ارتفاعِ حداقل ۲٫۵ متر از کف (یا با محافظتِ کافی در غیرِ این صورت)؛ با تابلویِ برقِ موقتِ محفظه‌دار و قفل‌دار همراه با فرش/سکویِ عایق در پیرامون؛ و با کابل‌هایِ استانداردِ متناسب با جریانِ مصرفی انجام شود. استفاده از سیم برایِ تأمینِ موقتِ برق و استفاده از چسبِ برق برایِ اتصالِ دو کابل، هر دو ممنوع است؛ باید از مفصل‌بندیِ استاندارد استفاده شود.
نصبِ قطعاتِ پیش‌ساخته‌یِ بتنی، و کار بر رویِ بام
•قطعاتِ پیش‌ساخته‌یِ بتنی باید طوری طراحی شود که جابجایی و نصبِ آن‌ها ایمن باشد؛ وزنِ تقریبیِ قطعات باید رویِ آن‌ها نوشته یا حک شود. قلاب‌ها/وسایلِ جابجاییِ آن‌ها باید از فولادِ نرم (St37) با ضریبِ اطمینانِ ۳، بدونِ ایجادِ نیرویِ مخرب در اسکلت، به‌راحتی از بالابر جداشدنی، و در قطعاتِ سقف/پلکان بالاترِ سطحِ کار قرار نگیرد. محوطه‌یِ اطرافِ ساختمان که امکانِ سقوطِ قطعات به آن وجود دارد، باید محصور و مراقبت شود.
•از کار کردن بر رویِ بام و سطوحِ شیب‌دار هنگامِ باد/طوفان/بارندگی یا پوشیده بودنِ سطح از برف/یخ باید جلوگیری شود. هنگامِ کار رویِ سقفِ پوشیده با صفحاتِ شکل‌پذیر یا شکننده (مانندِ صفحاتِ موج‌دارِ نورگیر)، باید حداقل دو عددِ صفحه‌یِ چوبی با عرضِ حداقل ۲۵ سانتی‌متر به‌طورِ محکم رویِ سقف نصب شود تا کارگر مجبور به ایستادن رویِ ورقِ شکننده نباشد. در لبه‌یِ سطوحِ شیب‌دار باید موانعِ کافی برایِ جلوگیری از ریزشِ ابزار نصب شود و کارگران باید مجهز به پیکربند و طنابِ نجات باشند.
رنگ‌آمیزی با موادِ شیمیایی، و حمل‌ونقل/جابجایی/انبارِ مصالح
•رنگ‌آمیزی با رنگ‌هایِ شیمیاییِ حاویِ فلزاتِ سنگین ممنوع است. هنگامِ رنگ‌آمیزی و پوششِ سطوح با موادِ شیمیایی یا سایرِ موادِ قابلِ‌اشتعال، محلِ کار باید تهویه شود؛ در صورتِ استفاده از تهویه‌یِ مصنوعی، دستگاهِ ضدجرقه باید خارج از فضایِ کار قرار گیرد و پیش از شروعِ کار روشن شود. استعمالِ دخانیات و استفاده از کبریت/فندک هنگامِ چسباندنِ موکت یا پوششِ پلاستیکی، اکیداً ممنوع است.
•در بسته‌بندی، حمل و نگهداریِ مصالحِ ساختمانی، رعایتِ مبحثِ پنجم (مصالح و فرآورده‌هایِ ساختمانی) و مبحثِ ششم (بارهایِ واردِ بر ساختمان) الزامی است؛ به‌ویژه مبحثِ نهم برایِ سیمان، مبحثِ دهم برایِ قطعاتِ فولادی، و مبحثِ یازدهم برایِ قطعاتِ پیش‌ساخته‌یِ بتنی.
•برداشتنِ مصالحِ انبارشده باید از بالاترین قسمت شروع شود (نه از قسمت‌هایِ تحتانی). کیسه‌هایِ سیمان/گچ/آهک نباید بیش از ۱۰ ردیف روی هم چیده شود؛ آجر و بلوک نباید با ارتفاعِ بیش از ۲ متر روی هم چیده شود. آهن‌آلات و لوله‌هایِ فولادی باید طوری چیده شوند که خطرِ غلتیدن نداشته باشند.
•قرار دادنِ مصالح، ضایعات یا استقرارِ تجهیزات در فاصله‌یِ کمتر از عمقِ گود از لبه‌هایِ گودبرداری، دهانه‌یِ چاه‌ها و پرتگاه‌ها ممنوع است (حداقلِ مطلق ۱٫۵ متر، مگر با تأییدِ شخصِ دارایِ صلاحیت). حمل و انباشتنِ مصالح و فرآورده‌ها باید با رعایتِ استانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۲۰۸۵۵ انجام شود.
جدولِ مرورِ سریع
رده‌یِ حفاظتیِ حداقلیِ تابلوها و اتصالاتِ برقیِ کارگاهحداقل IP54، طبقِ استانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۲۸۶۸
حداقلِ ارتفاعِ کابل‌کشیِ موقت از کف۲٫۵ متر
جنس و ضریبِ اطمینانِ قلابِ قطعاتِ پیش‌ساخته‌یِ بتنیفولادِ نرم St37، ضریبِ اطمینانِ ۳
حداقلِ تعدادِ صفحاتِ چوبیِ رویِ سقفِ شکنندهحداقل دو عدد، عرضِ حداقل ۲۵ سانتی‌متر
سقفِ چیدمانِ کیسه‌هایِ سیمان/گچ/آهکحداکثر ۱۰ ردیف روی هم
سقفِ ارتفاعِ چیدمانِ آجر و بلوکحداکثر ۲ متر
حداقلِ فاصله‌یِ مطلقِ مصالح/تجهیزات از لبه‌یِ گود/چاه/پرتگاه۱٫۵ متر (مگر با تأییدِ شخصِ دارایِ صلاحیت)
استانداردِ حمل و انباشتنِ مصالح و فرآورده‌هااستانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۲۰۸۵۵
قاعده‌یِ برداشتنِ مصالحِ انبارشدههمیشه از بالاترین قسمت، نه از زیر
برو به آزمونِ همین فصل