درسنامه — بهداشت کار و محیط زیست

خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۲-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.

کلیات — مدیریتِ ریسکِ بهداشتی و زیست‌محیطی

•مجری (پیمانکار کل) باید ریسک‌هایِ بهداشتِ کار و مخاطراتِ زیست‌محیطیِ ناشی از عملیاتِ ساختمانی را ارزیابی و مدیریت کند و بر اساسِ اولویت‌هایِ حاصل از فرایندِ ارزیابیِ ریسک، برنامه‌هایِ کنترلی را در هر یک از محل‌هایِ کار اجرا کند؛ اولویتِ اقداماتِ کنترلی باید بر انجامِ اقدام در مبدأِ ایجادِ خطرها قرار داده شود.

•برایِ حذفِ آلاینده‌هایِ هوا در مبدأ باید از تجهیزاتِ کاهنده‌یِ آلودگیِ هوا، در حدِ استانداردهایِ سازمانِ حفاظتِ محیطِ زیست و مبتنی بر قانونِ هوایِ پاک، استفاده شود. نتایجِ شناسایی و اقداماتِ کنترلی باید مستند و نگهداری شود و نسخه‌ای از آن به ناظر تحویل داده شود.

•موادِ شیمیاییِ مصرفی در کارگاه باید دارایِ برچسب و برگِ اطلاعاتِ ایمنیِ مواد باشد و یک نسخه از آن در کارگاه نگهداری و در دسترس باشد؛ این برگ باید شاملِ نامِ تولیدکننده، خواصِ فیزیکی/شیمیایی، درجه‌یِ اشتعال، نحوه‌یِ مقابله در نشت/آتش‌سوزی و مخاطراتِ بهداشتی باشد.

•برنامه‌هایِ کنترلی برایِ کاهشِ آلاینده‌ها به کمتر از حدودِ مجازِ مواجهه‌یِ شغلی باید به این ترتیب اجرا شود: حذفِ خطر، جداسازیِ محل‌هایِ خطرناک، نصبِ حفاظ‌ها و کنترل‌هایِ مهندسی (تهویه‌یِ عمومی/موضعی)، محدودسازیِ ساعتِ کارِ افرادِ در معرضِ خطر یا جابجاییِ آن‌ها، و در نهایت تهیه و استفاده از تجهیزاتِ حفاظتِ فردی.

•رها کردنِ فاضلاب و پسماندها جز در محل‌هایِ تعیین‌شده ممنوع است و باید طبقِ «قانونِ مدیریتِ پسماندها» و «قانونِ نحوه‌یِ جلوگیری از آلودگیِ آب» عمل شود. کلیه‌یِ شاغلان باید دارایِ کارتِ سلامتِ شغلیِ معتبر باشند.

•مجری در کارگاه‌هایِ با بیش از ۲۰۰ کارگرِ شاغل باید خانه‌یِ بهداشت تشکیل دهد؛ در کارگاه‌هایِ مشمولِ قانونِ کار (دائمی/فصلی/موقت با حداقل سه ماه فعالیت در سال) با حداقل ۲۵ کارگر — و در برخی کارگاه‌هایِ کوچک‌تر حسبِ نظرِ کارشناسان — باید «کمیته‌یِ حفاظتِ فنی و بهداشتِ کار» تشکیل شود.

تسهیلاتِ رفاهی — آبِ آشامیدنی، سرویسِ بهداشتی، رختکن، غذاخوری

•در تمامِ محل‌هایِ کار باید آبِ آشامیدنیِ سالم، گوارا و کافی در اختیارِ کارگران قرار گیرد؛ به کارگرانی که مدتِ مدیدی در گرمایِ زیاد کار می‌کنند، باید قرصِ نمکِ طعام داده شود. اگر آبِ غیرآشامیدنی در کارگاه نگهداری شود، باید تابلویِ «آبِ آشامیدنی نیست» رویِ مخازن و شیرهایِ برداشتِ آن نصب شود.

•در هر کارگاه باید به تعدادِ لازم سرویسِ بهداشتی شاملِ توالت، روشویی و دوشِ محصور و مجزا با آبِ سرد و گرم، طبقِ «آیین‌نامه‌یِ تأسیسات و تسهیلاتِ بهداشتی» ساخته و آماده شود.

•در هر کارگاه باید متناسب با تعدادِ کارگران، محلِ سرپوشیده و بهداشتی برایِ تعویض و نگهداریِ لباسِ کارگران (رختکن) فراهم شود؛ همچنین محلِ غذاخوری و محلِ مناسب و مجزا با امکاناتِ لازم برایِ کارگرانی که در کارگاه ساکن می‌شوند، باید تأمین شود.

نور و روشنایی، تهویه، و کنترلِ عواملِ آلوده‌کننده

•در کلیه‌یِ محل‌هایِ کار، عبور و مرور، سرویس‌هایِ بهداشتی، رختکن، غذاخوری، اقامت و استراحتِ کارگران، باید نور و روشناییِ طبیعی یا مصنوعیِ منطبق با حدودِ مجازِ مواجهه‌یِ شغلی فراهم شود و در صورتِ لزوم، وسیله‌یِ روشناییِ قابلِ‌حمل نیز در دسترس باشد.

•محل‌هایِ کار، رختکن، سرویس‌هایِ بهداشتی، اقامت، استراحت و غذاخوریِ کارگران، باید به‌طورِ طبیعی یا مصنوعی تهویه شود تا هوایِ کافی و سالم برایِ این محل‌ها فراهم گردد.

•مجری باید اقداماتِ لازم را برایِ کنترلِ گرما، سرما، رطوبت و بخارِ داغ، سر و صدا و ارتعاش، گرد و غبار، دود و سایرِ عواملِ آلوده‌کننده در کارگاه و شعاعِ مؤثرِ آن به عمل آورد و برایِ حفظِ سلامتیِ کارگران از اثرِ سرمازدگی یا گرمازدگی اقداماتِ لازم را انجام دهد.

•برایِ کارگرانی که به‌طورِ مستمر با گچ، سیمان یا سایرِ موادِ آلوده‌کننده تماسِ مستقیم دارند، باید در هر نوبتِ کار یک بار شیر داده شود.

کمک‌هایِ اولیه و آمادگیِ اضطراری

•در هر کارگاه، باید متناسب با نوعِ کار و تعدادِ کارگران، وسایلِ کمک‌هایِ اولیه فراهم شود و افراد در زمینه‌یِ چگونگیِ استفاده از آن‌ها و علائمِ مربوط (طبقِ مبحثِ بیستم) آموزش داده شوند.

•جعبه‌یِ کمک‌هایِ اولیه باید حداقل شاملِ این اقلام باشد: قیچی، سنجاقِ قفلی، دستکش، گازِ استریل، باند، پنبه، چسبِ زخم، پمادِ سوختگی، پمادِ آنتی‌بیوتیک (جنتامایسین یا تتراسایکلین)، قرصِ مسکن (آسپرین یا استامینوفنِ ساده)، ضدعفونی‌کننده (بتادین یا ساولن)، صابون (ترجیحاً مایع).

•این جعبه باید توسطِ مجری تهیه و در محلِ مناسب نصب و از هر گونه آلودگی و گردوغبار دور نگه‌داشته شود و همیشه در دسترسِ کارگران باشد.

•مجری موظف است وسایلِ ارتباطی برایِ تماسِ فوری با مراکزِ اورژانس و آتش‌نشانی، و امکاناتِ لازم برایِ امداد و نجات و انتقالِ اضطراریِ کارگرانِ آسیب‌دیده یا بیمار، در کارگاه فراهم کند. همچنین مجری باید حداقل یک تابلویِ راهنمایِ واکنشِ اضطراری در ورودیِ کارگاه و هر یک از ساختمان‌ها نصب کند.

جدولِ مرورِ سریع

اولویتِ اقداماتِ کنترلیِ آلاینده‌هاحذفِ خطر → جداسازی → حفاظ/تهویه‌یِ مهندسی → محدودسازیِ ساعت/جابجایی → تجهیزاتِ حفاظتِ فردی

آستانه‌یِ تشکیلِ خانه‌یِ بهداشتکارگاه با بیش از ۲۰۰ کارگرِ شاغل

آستانه‌یِ تشکیلِ کمیته‌یِ حفاظتِ فنی و بهداشتِ کارکارگاهِ مشمولِ قانونِ کار با حداقل ۲۵ کارگر و حداقل سه ماه فعالیتِ سالانه

تناوبِ شیرِ لبنیات برایِ کارگرانِ تماس با گچ/سیمانیک بار در هر نوبتِ کار

حداقلِ اقلامِ جعبه‌یِ کمک‌هایِ اولیهقیچی، سنجاقِ قفلی، دستکش، گازِ استریل، باند، پنبه، چسبِ زخم، پمادِ سوختگی/آنتی‌بیوتیک، مسکن، ضدعفونی‌کننده، صابون

مرجعِ صدورِ کارتِ سلامتِ شغلیوزارتِ بهداشت، درمان و آموزشِ پزشکی

علامتِ الزامیِ رویِ مخازنِ آبِ غیرآشامیدنیتابلویِ «آبِ آشامیدنی نیست»

برو به آزمونِ همین فصل