مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۳ — طرح و اجرایِ تأسیساتِ برقیِ ساختمان‌ها (سریِ دوم)‹محیط‌های عادی و مخصوص‹درسنامه
مبحث ۱۳ — طرح و اجرایِ تأسیساتِ برقیِ ساختمان‌ها (سریِ دوم)
درسنامه — محیط‌های عادی و مخصوص
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۳-۱۰، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
قواعدِ تکمیلیِ مدارهایِ نهایی و پریزها
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۱-۱، هر لامپِ تخلیه‌یِ الکتریکی در گازها (فلورسنت، بخارِجیوه، بخارِسدیم، متال‌هالید با بالاستِ القایی)، حتی اگر مجهز به خازنِ تصحیحِ ضریبِ قدرت باشد، باید در محاسبه‌یِ جریانِ مجازِ مدار بدونِ خازن به‌حساب آید؛ توانِ وسیله‌یِ راه‌اندازی/تثبیتِ جریان (بالاست یا چوکِ القایی) نیز باید در تخمینِ درخواستِ نیرویِ برق منظور شود.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۱-۵، کلیه‌یِ مدارهایِ نهایی، اعم از روشنایی و پریزِ برق، باید برایِ وصل به بدنه‌هایِ هادیِ چراغ‌ها یا کُنتاکتِ پریزها شاملِ هادیِ حفاظتی باشند؛ اگر بدنه‌یِ چراغی از جنسِ عایق باشد، هادیِ حفاظتی در محلِ آن به‌دقت عایق‌بندی و رها می‌شود تا اگر در آینده چراغی با بدنه‌یِ هادی جایگزین شود، از آن هادیِ حفاظتی استفاده شود.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۱-۱۰، استفاده از پریزهایِ برقِ چندخانه مجاز است و در این صورت، طبقِ قاعده‌یِ حداکثر ۱۲ پریزِ هر مدار، هر خانه یک پریز به‌حساب می‌آید.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۱-۱۱، به هر پریزِ برق یا خانه‌پریز فقط یک دوشاخه با اتصالِ زمین، یا یک دوشاخه‌یِ مخصوصِ لوازمِ برقی با کلاسِ عایق‌بندیِ II (عایق‌بندیِ دوبل)، می‌توان وصل کرد.
نکاتِ تکمیلیِ اندازه‌گیریِ پریمترِ اتاق و آشپزخانه
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۲-۱-۲، درها و پنجره‌هایِ شروع‌شده از کف نباید در اندازه‌گیریِ پریمتر دخالت داده شوند؛ فاصله‌یِ تصویرِ پریز بر رویِ خطِ پیرامون از نزدیک‌ترین لبه‌یِ پنجره‌ای که از کف شروع شده نباید از ۱٫۵ متر بیشتر باشد.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۲-۱-۲، تابلو یا تابلوهایِ داخلِ واحدهایِ مسکونی نباید در محیط‌هایِ مرطوب (حمام‌ها و نظایرِ آن) یا در اتاقی که ممکن است خارج از دسترس قرار گیرد، مستقر شود.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۲-۱-۳، در آشپزخانه‌یِ منازلِ مسکونی الزامی به هم‌بندیِ اضافی نیست؛ چنانچه کمترین شکی نسبت به کارآییِ قطعِ خودکارِ وسایل وجود داشته باشد، در این‌صورت از هم‌بندیِ اضافی برایِ هم‌ولتاژکردن استفاده می‌گردد.
جزئیاتِ حفاظتیِ محیط‌هایِ نمناک و مرطوب
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۳-۲، تجهیزاتِ به‌کاررفته در محیط‌هایِ نمناک/مرطوب باید مجهز به اتصالاتِ مخصوصِ مربوط به نوعِ سیم‌کشیِ استفاده‌شده باشند تا از نفوذِ رطوبت به داخلِ لوله‌ها و تجهیزات (چراغ‌ها، جعبه‌تقسیم‌ها، کلیدها، پریزها) جلوگیری شود.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۳-۴، قطعاتِ فلزیِ به‌کاررفته در تأسیساتِ این نوع محیط‌ها باید در مقابلِ زنگ‌زدگی دارایِ پوششِ مناسب و حفاظت‌شده باشند.
حمامِ بدونِ زیردوشی، و تجهیزاتِ نصبِ‌ثابتِ مجازِ zone 1
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ تبصره‌یِ ۲ از ردیفِ ۱۳-۱۰-۴-۲-۱، برایِ دوش‌هایِ بدونِ زیردوشی، zone 2 وجود ندارد و zone 1 فقط در سطحِ افقی به ۱۲۰ سانتی‌متر افزایش می‌یابد.
•طبقِ بندِ (خ) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۴-۲-۲، در zone 0 فقط وسایلِ برقی‌ای که سازندگان اجازه‌یِ نصبِ آن را در این zone داده‌اند، مجاز است؛ این وسایل باید توسطِ منبعِ تغذیه‌یِ SELV با ولتاژِ کارِ ۱۲ ولت (AC) یا ۳۰ ولت (DC) بدونِ تموج تغذیه و حفاظت شوند.
•طبقِ بندِ (د) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۴-۲-۲، در zone 1 فقط تجهیزاتِ نصبِ‌ثابتی که سازندگان اجازه‌یِ نصب در این منطقه را داده‌اند (مانندِ پمپ‌هایِ برقیِ وان/دوش/جکوزی، هواکش‌ها، حوله‌خشک‌کنِ برقی، آبگرمکنِ برقی، چراغ‌هایِ روشنایی) مجازند، مشروط به آنکه مدارِ تغذیه‌یِ ۲۳۰ ولتِ آن‌ها با RCDِ ۳۰ میلی‌آمپر حفاظت شود یا با ولتاژِ SELV/PELVِ ۲۵ ولتِ AC/۶۰ ولتِ DC تغذیه و حفاظت گردند.
محلِ جعبه‌ترمینالِ هم‌بندیِ حمام و اتصالِ هادی‌هایِ حفاظتی
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۴-۳-۱، ترمینال یا شینه‌یِ هم‌بندیِ اضافیِ حمام و دوش توسطِ هادیِ هم‌بندیِ اضافی به ترمینال یا شینه‌یِ حفاظتی (PE) تابلویِ برقِ تغذیه‌کننده‌یِ مدارهایِ برقِ حمام و دوش وصل می‌گردد.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۴-۳-۲، جعبه‌ترمینالِ هم‌بندیِ حمام و دوش می‌تواند داخلِ حمام/دوش یا خارج از آن رویِ دیوارِ یکی از فضاهایِ همجوار نصب گردد؛ برایِ حفظِ یک‌دستیِ کاشی‌کاری در حمام و دوش و نیز جلوگیری از زنگ‌زدگیِ جعبه‌ترمینالِ فلزیِ هم‌بندی، بهتر است رویِ دیوارِ فضایِ همجوارِ حمام و دوش نصب گردد.
ابعادِ دقیقِ zoneهایِ استخر
نکته‌یِ کلیدی: منطقه‌یِ یک (zone 1) در استخر، فضایِ بالایِ تختِ پرش و فضایِ مجاورِ آن تا ارتفاعِ ۲٫۵ متر از سطحِ زمین امتداد دارد و عرضِ افقیِ محدوده‌یِ اطرافِ آن ۲ متر است.
•منطقه‌یِ دو (zone 2) در دو طرفِ استخر، فضایی با عرضِ افقیِ ۱٫۵ متر است که از لبه‌یِ محدوده‌یِ استخر (با فاصله‌یِ افقیِ ۲ متر از لبه‌یِ آب) شروع می‌شود.
روشناییِ استخرِ بدونِ zone 2 که از SELV تغذیه نمی‌شود
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۱۰-۵-۶، برایِ استخرهایی که zone 2 ندارند و سیستمِ روشناییِ آن‌ها در zone 1 نصب می‌شود و از منابعِ تغذیه‌یِ SELV تغذیه نمی‌گردند، دو شرط باید برقرار باشد: مدارهایِ روشنایی علاوه بر سایرِ حفاظت‌ها، باید از طریقِ RCD با جریانِ عاملِ ۳۰ میلی‌آمپر حفاظت گردند؛ و ارتفاعِ نصبِ چراغ‌ها از پایین‌ترین نقطه‌یِ zone 1 نباید از ۲ متر کمتر باشد.
ابعادِ zoneهایِ سونا و آزمونِ عایقِ SELV/PELV
•طبقِ شکلِ ۱۳-۱۰-۶، پیرامونِ گرمکنِ برقیِ سونایِ خشک، محدوده‌ای تحتِ عنوانِ zone 1 با فاصله‌یِ مشخصِ ۰٫۵ متر از طرفین تعریف شده است؛ فضایِ با ارتفاعِ ۱ متر از کف به‌عنوانِ zone 2 و فضایِ بالاترِ آن به‌عنوانِ zone 3 مشخص می‌شود.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ بندِ (ب) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۶-۱، عایقِ مدارهایِ SELV و PELV در محدوده‌یِ سونا پس از اجرا باید به‌مدتِ ۱ دقیقه تحتِ ولتاژِ متناوبِ ۵۰۰ ولت (AC) آزمایش شده باشند.
•طبقِ بندِ (خ) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۶-۱، برایِ تغذیه‌یِ مدارهایی که از منابعِ تغذیه‌یِ SELV و PELV تغذیه می‌گردند، باید تابلویِ برقِ مجزا از تابلویِ تغذیه‌کننده‌یِ سونا پیش‌بینی گردد.
جزئیاتِ سونایِ بخار
•طبقِ بندِ (ب) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۷، مدارِ تغذیه‌یِ چراغِ روشناییِ سونایِ بخار چنانچه با ولتاژِ ۲۳۰ ولت (AC) تغذیه گردد، باید از طریقِ RCD با جریانِ عاملِ ۳۰ میلی‌آمپر حفاظت شود؛ در غیرِاین‌صورت تغذیه‌یِ چراغ توسطِ منبعِ SELV با ولتاژِ کارِ ۱۲ ولت (AC) یا ۳۰ ولت (DC) الزامی خواهد بود.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ بندِ (پ) از ردیفِ ۱۳-۱۰-۷، نصبِ منبعِ تغذیه‌یِ SELV و کلیدِ قطع‌ووصلِ چراغ در محیطِ سونایِ بخار مجاز نیست.
جدولِ مرورِ سریع
محاسبه‌یِ جریانِ لامپِ تخلیه‌ایِ گازیِ دارایِ خازنِ اصلاحهمیشه بدونِ خازن محاسبه شود
پریزِ چندخانه در قاعده‌یِ حداکثر ۱۲ پریزهر خانه، یک پریز محسوب می‌شود
تعدادِ دوشاخه‌یِ قابلِ‌وصل به هر پریز/خانه‌پریزفقط یک دوشاخه (زمین‌دار یا کلاسِ II)
محلِ استقرارِ تابلویِ واحدِ مسکونینه در محیطِ مرطوب، نه در اتاقِ خارج از دسترس
هم‌بندیِ اضافی در آشپزخانه‌یِ مسکونیالزامی نیست، مگر شک در کارآییِ قطعِ خودکار
zoneِ حمامِ بدونِ زیردوشیzone 2 ندارد؛ zone 1 فقط تا ۱۲۰ سانتی‌متر افقی
عرضِ افقی/ارتفاعِ zone 1 استخر۲ متر عرض؛ ۲٫۵ متر ارتفاع
عرضِ افقیِ zone 2 استخر۱٫۵ متر (پس از zone 1)
ارتفاعِ نصبِ چراغِ zone1 استخرِ بدونِ zone2/SELVحداقل ۲ متر از پایین‌ترین نقطه
فاصله‌یِ zone1 سونایِ خشک از گرمکن۰٫۵ متر
ارتفاعِ zone2 سونایِ خشکتا ۱ متر از کف
آزمونِ عایقِ مدارِ SELV/PELVِ سونا۱ دقیقه تحتِ ۵۰۰ ولتِ AC
نصبِ منبعِ SELV/کلید در محیطِ سونایِ بخارممنوع
برو به آزمونِ همین فصل