مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۳ — طرح و اجرایِ تأسیساتِ برقیِ ساختمان‌ها (سریِ دوم)‹تابلوهای توزیع نیرو، تجهیزات، وسایل حفاظت و کنترل‹درسنامه
مبحث ۱۳ — طرح و اجرایِ تأسیساتِ برقیِ ساختمان‌ها (سریِ دوم)
درسنامه — تابلوهای توزیع نیرو، تجهیزات، وسایل حفاظت و کنترل
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۳-۶، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کنترل‌هایِ روکار، تهویه و تعریقِ تابلو
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۱-۱-۱، اگر تابلو مجهز به کلیدهایِ کنترلِ روشنایی یا فرمان باشد، مکانیزم‌هایِ قطع‌ووصل/فرمان می‌توانند هنگامِ قفل‌بودنِ در، در دسترس باقی بمانند؛ اما از محلِ نصبِ آن‌ها نباید امکانِ دسترسی به ترمینالِ آن‌ها یا داخلِ تابلو وجود داشته باشد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۱-۱-۲، برایِ کمک به خنک‌شدنِ لوازمِ داخلیِ تابلو می‌توان آن را به منافذِ عبورِ هوایِ خنک‌کننده یا فنِ مجهز به ترموستات تجهیز کرد، مشروط به اینکه قسمت‌هایِ برق‌دارِ تابلو در مقابلِ نفوذِ آب محافظت شده و تابلو دارایِ درجه‌یِ حفاظتِ مناسبِ محلِ نصبِ خود باشد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۱-۱-۳، در مناطقی که احتمالِ تعریقِ تابلوها وجود داشته باشد، تمهیداتِ لازم برایِ جلوگیری از تعریقِ تابلوها باید پیش‌بینی گردد.
جزئیاتِ وسیله‌یِ حفاظتیِ اصلی و برچسب‌گذاری
•طبقِ بندِ (ت) از ردیفِ ۱۳-۶-۱-۲، مدارِ تغذیه‌کننده‌یِ وسایلِ کنترل و اندازه‌گیری که از سیستمِ برقِ تابلو تغذیه می‌شود، باید دارایِ وسیله‌یِ حفاظتیِ مناسبِ خود باشد.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ تبصره‌یِ ۱ از ردیفِ ۱۳-۶-۱-۲، فقط تابلوهایی باید دارایِ فیوز یا کلیدِ خودکارِ اصلی باشند که به‌صورتِ انشعابی (با استفاده از مفصل یا ترمینال) از یک مدار تغذیه می‌شوند؛ طبقِ تبصره‌یِ ۲، چنانچه وسیله‌یِ حفاظتیِ اصلیِ تابلو از انواعِ کلیدهایِ خودکاریِ باشد که مشخصاتِ کلیدِ جداکننده را نیز دارد، می‌توان از آن برایِ هر دو منظورِ حفاظت و جداکردن استفاده کرد.
•طبقِ بندِ (ح) از ردیفِ ۱۳-۶-۱-۲، مدارهایِ خروجی، کلیدها، فیوزها و دیگر تجهیزاتِ نصب‌شده در تابلو باید دارایِ برچسب‌هایِ مشخص و دائمی باشند تا بتوان آن‌ها را شناسایی کرد.
تابلویِ بازِ محدود به اتاقِ مخصوص، و فضایِ اختصاصیِ تابلو
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۱-۳-۱، فقط چنانچه تابلو در اتاقی مخصوصِ این کار نصب شده باشد و تنها افرادِ متخصص و مجاز اجازه‌یِ رفت‌وآمد به آن را داشته باشند، می‌توان از تابلوهایِ نوعِ باز استفاده کرد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۱-۳-۲، اگر تابلو در فضایِ عمومی نصب شود، فضایِ محدود به کفِ اصلی و سقفِ اصلیِ محلِ نصبِ تابلو و عمقی برابرِ عمقِ تابلو، فضایِ اختصاصیِ تابلو به‌حساب می‌آید؛ در اطرافِ تابلو باید فضایِ کافی برایِ انجامِ عملیات، تعمیرات و بازدید وجود داشته باشد.
نکاتِ اجراییِ فیوزهایِ پیچی و تیغه‌ای
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۱-۳، خارج و داخل‌کردنِ فیوزهایِ تیغه‌ای یا چاقویی باید فقط با استفاده از فیوزکشِ عایق امکان‌پذیر باشد.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۱-۴، قطبِ تهِ فیوزهایِ پیچی باید به‌طرفِ تغذیه‌یِ مدار (فاز) وصل شده باشد؛ همچنین وقتی فیوزِ پیچی بسته و کامل شده است، هیچ‌یک از قسمت‌هایِ برق‌دارِ فیوز، از جمله ترمینال‌هایِ آن، نباید در دسترس یا قابلِ‌لمس باشد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۱-۶، تعمیر، تعویض و ترمیمِ المانِ عبورِ جریان در داخلِ فشنگِ فیوزهایِ استاندارد، به هر نحو و شکلی ممنوع است؛ طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۱-۷، استفاده از فیوز در تأسیساتِ انشعابِ برق (کنتور) باید طبقِ ضوابطِ شرکتِ برق انجام شود.
رله‌هایِ همراهِ کلیدِ مغناطیسی
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۴-۲، همراه با کلیدهایِ مغناطیسی (کنتاکتورها) می‌توان از انواعِ رله‌ها استفاده نمود، از جمله رله‌یِ حساس به افزایش یا کاهشِ ولتاژ، کنترلِ فاز، و رله‌هایِ کمکی.
الزاماتِ کاملِ کلیدِ مجزاکننده‌یِ زیربار
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۵-۲، کلیدِ مجزاکننده‌یِ زیربار باید بتواند جریانِ نامیِ خود را، که از جریانِ نامیِ مدار کمتر نخواهد بود، قطع‌ووصل کند و قادر به ایستادگی در برابرِ جریان‌هایِ اتصالِ کوتاهِ احتمالیِ محلِ نصبِ خود باشد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۵-۳، کلیدِ مجزاکننده باید در طرفِ ورودیِ فیوزها یا کلیدهایِ خودکارِ محافظِ مدار (بالادست) نصب شود.
نکته‌یِ کلیدی: طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۵-۴، چنانچه کلیدِ مجزاکننده از محلِ فیزیکیِ وسیله یا دستگاهِ تغذیه‌شونده قابلِ‌رؤیت نباشد، باید یک کلیدِ مجزاکننده‌یِ دیگر را، که همان مشخصاتِ فوق را دارد، به‌صورتِ تکی و مجزا در نزدیک‌ترین محلِ مناسب از دستگاه نصب کرد.
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۵-۵، از بعضی کلیدهایِ خودکار می‌توان به‌عنوانِ کلیدِ مجزاکننده نیز استفاده کرد، به‌شرطِ آنکه استانداردِ سازتِ کلید این کار را صریحاً اجازه دهد؛ طبقِ تبصره‌یِ ۱، کلیدهایِ خودکارِ مینیاتوری می‌توانند به‌عنوانِ کلیدِ مجزاکننده استفاده شوند، اما طبقِ تبصره‌یِ ۲ نباید به‌عنوانِ کلیدِ کنترلِ مدار (قطع‌ووصلِ عادی) استفاده شوند؛ طبقِ تبصره‌یِ ۴، مدارهایِ مجهز به کلیدهایِ مغناطیسی (کنتاکتورها) باید دارایِ کلیدِ مجزاکننده در طرفِ ورودیِ کنتاکتورها باشند.
دو نکته‌یِ تکمیلیِ RCD
•طبقِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۶-۵، استفاده از کلیدها یا وسایلِ حفاظتیِ جریانِ باقیمانده، نصبِ وسایلِ حفاظتی در برابرِ جریان‌هایِ اضافه‌بار و اتصالِ کوتاه (کلیدِ خودکار، کلیدِ خودکارِ مینیاتوری، فیوز) را منتفی نمی‌کند.
•طبقِ تبصره‌یِ ردیفِ ۱۳-۶-۲-۶-۱، شدتِ جریانِ باقیماندهٔ عاملِ این نوع وسایلِ حفاظتی بر حسبِ موردِ استفاده می‌تواند از حدِ چند میلی‌آمپر تا چند آمپر باشد.
جدولِ مرورِ سریع
شرطِ تجهیزِ تابلو به فن با ترموستاتقسمت‌هایِ برق‌دار محافظت‌شده در برابرِ آب + درجه‌یِ حفاظتِ مناسبِ محلِ نصب
تابلویِ نوعِ بازفقط در اتاقِ مخصوص، محدود به افرادِ متخصص/مجاز
خارج/داخل‌کردنِ فیوزِ تیغه‌ایفقط با فیوزکشِ عایق
جهتِ اتصالِ قطبِ تهِ فیوزِ پیچیبه‌طرفِ تغذیه‌یِ مدار (فاز)
تعمیرِ المانِ فیوزِ استانداردممنوع، به هر نحو و شکلی
رله‌هایِ همراهِ کنتاکتورافزایش/کاهشِ ولتاژ، کنترلِ فاز، رله‌هایِ کمکی
جایگاهِ نصبِ کلیدِ مجزاکننده‌یِ زیربارطرفِ ورودیِ فیوزها/کلیدهایِ خودکار (بالادست)
اگر کلیدِ مجزاکننده از دستگاه قابلِ‌رؤیت نباشدکلیدِ مجزاکننده‌یِ تکیِ دیگر نزدیکِ دستگاه لازم است
کاربردِ کلیدِ خودکارِ مینیاتوری به‌عنوانِ مجزاکنندهمجاز، اما نه به‌عنوانِ کلیدِ کنترلِ مدار
رابطه‌یِ RCD با وسایلِ حفاظتیِ اضافه‌بار/اتصالِ کوتاهنصبِ RCD نیازِ به آن‌ها را منتفی نمی‌کند
برو به آزمونِ همین فصل