مبحث ۱۳ — طرح و اجرای تأسیسات برقی ساختمان‌ها
درسنامه — تجهیزات سیم‌کشی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۳-۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کلیاتِ تجهیزاتِ سیم‌کشی
•کلیه‌یِ تجهیزاتِ سیم‌کشی (کلید، پریز، شستی، جعبه‌تقسیم و غیره) باید با مشخصات و شرایطِ مدارها و شرایطِ محیط هماهنگی داشته و درجه‌یِ حفاظتِ آن‌ها بر اساسِ شرایطِ محلِ نصب یا بالاتر از آن انتخاب شود؛ استفاده از تجهیزاتِ مخصوصِ داخلِ ساختمان در هوایِ آزاد ممنوع است (ردیفِ ۱۳-۸-۱-۱).
•چنانچه محفظه‌هایِ تجهیزات (مانندِ جعبه‌تقسیمِ پشتِ کلید/پریز) از جنسِ هادی (فلزی) باشند، باید مانندِ سایرِ بدنه‌هایِ هادی به هادیِ حفاظتی وصل شوند؛ تجهیزاتی با صفحاتِ رویی فلزی که در پشت لایه‌یِ عایق دارند، از این الزام معاف‌اند (ردیفِ ۱۳-۸-۱-۲).
•ولتاژِ اسمیِ تجهیزات (کلید، پریز، شستی و غیره) باید با ولتاژِ اسمیِ سیستمِ برق هماهنگی داشته باشد؛ هادیِ فاز باید در سرپیچ‌هایِ پیچیِ لامپ‌ها به قسمتِ انتهاییِ داخلِ سرپیچ وصل شود (ردیف‌هایِ ۱۳-۸-۱-۳ و تبصره‌یِ ۲ از ۱۳-۸-۱-۲).
کلیدها
•کلیدها باید برایِ استفاده در سیستم‌هایِ جریانِ متناوب و از نوعِ قطع‌ووصلِ سریع، بدونِ دخالتِ نحوه/سرعتِ عملِ دست، مناسب باشند (ردیفِ ۱۳-۸-۲-۱).
نکته‌یِ کلیدی: جریانِ اسمیِ کلیدها باید متناسب با نوعِ بار باشد: برایِ بارهایِ با ضریبِ توانِ واحد (لامپ‌هایِ رشته‌ای) برابرِ جریانِ مصرف؛ برایِ بارهایِ با ضریبِ توانِ راکتیو (موتورها) ۱٫۲۵ برابرِ جریانِ مصرف؛ و برایِ بارهایِ خازنی/لامپ‌هایِ تخلیه‌ایِ گازی با خازنِ تصحیحِ ضریبِ توان/موتورهایِ با راه‌اندازیِ خازنی، ۲ برابرِ جریانِ مصرف (ردیفِ ۱۳-۸-۲-۲).
•کلیدهایِ کنترلِ مدارها (از جمله چراغ‌ها) باید هادیِ فاز را قطع‌ووصل کنند؛ قطع‌ووصلِ هادیِ خنثی برایِ کنترلِ مدار ممنوع است (ردیفِ ۱۳-۸-۲-۳).
پریزها
•کلیه‌یِ پریزها (تک‌فاز یا سه‌فاز) باید برایِ وصلِ هادیِ حفاظتی، یک اتصالِ اضافی داشته باشند (ردیفِ ۱۳-۸-۳-۱).
•جریانِ نامیِ پریزهایِ یک‌فاز باید حداقل ۱۶ آمپر باشد و ساختمانِ آن‌ها طوری باشد که وصلِ دوشاخه‌هایِ دوپلِ معمولی (بدونِ اتصال به هادیِ حفاظتی) به آن‌ها امکان‌پذیر نباشد، درحالی‌که دوشاخه‌هایِ کلاسِ II قابلِ‌وصل‌اند؛ هادیِ فاز در پریزهایِ تک‌فاز باید به ترمینالِ سمتِ راستِ پریز وصل شود (ردیفِ ۱۳-۸-۳-۲).
•جریانِ نامیِ پریزهایِ سه‌فاز نیز باید حداقل ۱۶ آمپر باشد و یک یا دو اتصالِ اضافی برایِ هادی‌هایِ حفاظتی و خنثی داشته باشد؛ اگر دو اتصالِ اضافی وجود داشته باشد، یکی مخصوصِ هادیِ حفاظتی و دیگری مخصوصِ هادیِ خنثی است (ردیفِ ۱۳-۸-۳-۳).
•در محیط‌هایی که به سیستم‌هایِ دیگری غیر از جریانِ برقِ عادی نیاز است (مانندِ فرکانس‌هایِ ۶۰، ۱۰۰، ۴۰۰ هرتز یا جریانِ مستقیم) یا از روش‌هایِ ایمنیِ مخصوص استفاده می‌شود، باید از انواعِ پریزهایِ مناسب استفاده و مقرراتِ معتبرِ هر سیستم رعایت شود (ردیفِ ۱۳-۸-۳-۴).
جدولِ مرورِ سریع
جریانِ اسمیِ کلیدِ بارِ ضریبِ توانِ واحد (لامپِ رشته‌ای)برابرِ جریانِ مصرف
جریانِ اسمیِ کلیدِ بارِ راکتیو (موتورها)۱٫۲۵ برابرِ جریانِ مصرف
جریانِ اسمیِ کلیدِ بارِ خازنی/لامپِ تخلیه‌ای۲ برابرِ جریانِ مصرف
هادیِ قابلِ‌قطع‌ووصل توسطِ کلیدهایِ کنترلِ مدارفقط هادیِ فاز؛ قطعِ خنثی ممنوع
حداقل جریانِ نامیِ پریزهایِ یک‌فاز و سه‌فاز۱۶ آمپر
محلِ اتصالِ هادیِ فاز در پریزِ تک‌فازترمینالِ سمتِ راستِ پریز
الزامِ اتصالِ اضافی برایِ هادیِ حفاظتی در پریزهاکلیه‌یِ پریزها (تک‌فاز و سه‌فاز)
برو به آزمونِ همین فصل