مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ سیزدهم — تبرید (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ سیزدهم — تبرید (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۳-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه و جابه‌جاییِ مبرد
•لوله‌کشیِ سیستمِ تبرید، مخازنِ تحتِ‌فشار و لوازمِ اطمینانِ فشار، و نیز مخزنِ ذخیره‌یِ دائمیِ مبرد، همگی بخشی از سیستمِ تبرید محسوب می‌شوند و مشمولِ همین فصل‌اند.
نکته‌یِ کلیدی (آستانه‌یِ تغییرِ نوعِ مبرد): نوعِ مبردِ دستگاه در صورتی که بیش از ۱۰۰ کیلوگرم (۲۲۰ پوند) از گروهِ A1، یا بیش از ۱۳٫۶ کیلوگرم (۳۰ پوند) از هر نوعِ دیگری در سیستم باشد، نباید پیش از دریافتِ تأییدِ کتبیِ تطابقِ مشخصاتِ مبردِ جدید با قبلی، تغییر داده شود.
•مبردِ بازیافت‌شده از یک دستگاه نباید در سیستمِ دیگری به کار رود؛ پیش از استفاده‌یِ دوباره باید از صافیِ مناسب گذرانده و رطوبت‌گیری شود؛ اگر علایمِ آشکارِ آلودگی داشته باشد، فقط با احیایِ مجدد قابلِ‌استفاده است.
•تخلیه‌یِ مبرد باید با رعایتِ NFPA 1 و NFPA 30 انجام شود.
محدودیت‌هایِ کاربری
نکته‌یِ کلیدی (ساختمانِ درمانی/مراقبتی): مقدارِ مبرد در فضاهایِ این ساختمان‌ها (به‌جز آشپزخانه، آزمایشگاه و فضایِ نگهداری/تشریحِ جسد) نباید از ۵۰ درصدِ مقادیرِ جدولِ استانداردِ مبرد تجاوز کند.
•در سیستم‌هایِ تهویه‌یِ مطبوعِ آسایشی (غیرصنعتی) با احتمالِ نشتِ بالا، مبردهایِ ۱B، ۲B و ۳B مطلقاً نباید به کار روند — حتی اگر مقدارِ مبرد از جدولِ استاندارد تجاوز نکند.
نکته‌یِ کلیدی (ساختمانِ غیرصنعتی): اگر مقدارِ مبرد از آستانه‌یِ جدول بیشتر باشد، مبردهایِ ۲A و ۲B نباید در سیستم‌هایِ با نشتِ بالا به کار روند، و مبردهایِ گروهِ ۳A و ۳B اصلاً در این ساختمان‌ها ممنوع‌اند. آزمایشگاه‌هایی با سطحِ زیربنایِ دست‌کم ۹ مترمربع (۱۰۰ فوتِ مربع) برایِ هر نفرِ کارکنان، از این الزام معاف‌اند.
حفاظت از تجزیه‌یِ مبرد
نکته‌یِ کلیدی: اگر وسیله‌ای با شعله‌یِ باز یا سطحِ داغِ بالایِ ۴۲۶ درجه‌یِ سلسیوس در اتاقی نصب شود که سیستمِ تبریدی با دست‌کم ۳ کیلوگرم مبرد در یک مدارِ مستقل دارد، باید رویِ آن وسیله هود و سیستمِ تخلیه‌یِ هوا نصب شود تا گرما/محصولاتِ احتراق را به بیرون تخلیه کند.
•سه استثنا که نصبِ هود را غیرِضروری می‌کند: مبرد از نوعِ R-717/R-718/R-744 باشد؛ هوایِ احتراق مستقیماً از هوایِ آزاد و با کانالِ هوابند به شعله برسد (مانعِ سرایتِ مبردِ نشت‌یافته)؛ یا آشکارسازِ مبرد مستقیماً به سوخت‌پاش مرتبط باشد تا با نشت، احتراق خودکار متوقف شود.
ساختمانِ موتورخانه (الزاماتِ عمومی)
•ورود به موتورخانه باید منحصر به فردِ مسئول باشد؛ بر رویِ درِ ورودی باید «ورودِ افرادِ متفرقه ممنوع» نوشته شود؛ درها باید خودبسته‌شو، بی‌خطر و هوابند باشند و به‌سویِ بیرونِ موتورخانه باز شوند.
نکته‌یِ کلیدی: اگر دستگاهی در فضایِ بالایِ مسیرهایِ ترددِ درونِ موتورخانه نصب شود، زیرِ آن باید فضایی دست‌کم به ارتفاعِ ۲٫۲۰ متر (۷٫۳ فوت) برایِ آمدوشد وجود داشته باشد.
•موتورخانه نباید بازشویی به فضاهایِ دیگرِ ساختمان داشته باشد (تا نشتِ احتمالیِ مبرد به آن‌جا راه نیابد)، ولی بازشو برایِ راهِ فرار از موتورخانه مجاز است؛ اگر کانالِ هوایی با فشارِ داخلیِ کمتر از فشارِ موتورخانه در آن نصب شود، جدارِ کانال باید کاملاً هوابند باشد.
تعویضِ هوایِ موتورخانه
•موتورخانه باید مجهز به آشکارسازِ نشتِ مبرد (با اعلامِ خطرِ دیداری و شنیداری) باشد که پیش از تجاوزِ غلظتِ نشت از حدِ TLV-TWA جدولِ مبردها، فعال شود؛ اگر موتورخانه تعویضِ هوایِ دائمی داشته باشد، برایِ سیستمِ آمونیاکی نصبِ آشکارساز الزامی نیست.
نکته‌یِ کلیدی (نرخِ تعویضِ هوا در شرایطِ عادی): هنگامِ حضورِ کارکنان، تخلیه‌یِ مکانیکی نباید از دو مقدار کمتر باشد: ۰٫۰۰۲۵ مترمکعب بر ثانیه برایِ هر مترمربعِ سطحِ موتورخانه، یا ۰٫۰۰۹ مترمکعب بر ثانیه برایِ هر نفر؛ همچنین افزایشِ دمایِ هوایِ موتورخانه (ناشی از گرمایِ دستگاه‌ها) نباید از ۱۰ درجه‌یِ سلسیوس (۱۸°F) نسبت به هوایِ خارج بیشتر شود.
•دهانه‌هایِ ورودِ هوا باید توریِ ضدِخوردگی با چشمه‌هایِ دست‌کم ۶٫۵ میلی‌متری داشته باشند؛ سیستمِ تعویضِ هوایِ موتورخانه نباید با سیستمِ تعویضِ هوایِ فضاهایِ دیگرِ ساختمان مشترک باشد.
نکته‌یِ کلیدی: دهانه‌یِ تخلیه‌یِ مکانیکیِ هوایِ موتورخانه باید دست‌کم ۶ متر (۲۰ فوت) از مرزِ ملک فاصله داشته باشد؛ حداقلِ تعویضِ هوایِ سیستمِ آمونیاکی ۳۰ بار در ساعت است، مگر موتورخانه آشکارسازی داشته باشد که با رسیدنِ غلظتِ آمونیاک به ۱۰۰۰ ppm، سیستمِ تعویضِ هوا را خودکار به کار اندازد.
الزاماتِ ویژه‌یِ موتورخانه‌یِ مبردهایِ ۲A/۳A/۲B/۳B
نکته‌یِ کلیدی: ساختمانِ موتورخانه باید با جدارهایِ گازبند و دست‌کم یک ساعت مقاومِ‌آتش، از فضاهایِ دیگر جدا باشد؛ هر موتورخانه باید دست‌کم یک درِ خروجِ مستقیم به خارج داشته باشد (یا درِ خودبسته‌شوِ گازبند به راهرویی که به خارج راه دارد).
•دستگاهِ با شعله‌یِ باز یا سطحِ داغِ پیوسته با دمایِ بالاترِ ۴۲۷ درجه‌یِ سلسیوس (۸۰۰°F) نباید در این موتورخانه نصب شود — توجه: این آستانه (۴۲۷°C) با آستانه‌یِ کلیِ نیازِ هود (۴۲۶°C در بخشِ تجزیه‌یِ مبرد) یک درجه تفاوت دارد و نباید با هم اشتباه شوند.
نکته‌یِ کلیدی (کنترلِ از دور): تجهیزاتِ کنترلِ از دور باید خارج از موتورخانه، نزدیکِ درِ ورودیِ اصلی نصب شوند؛ یک کلیدِ اضطراریِ در محفظه‌یِ شیشه‌یِ شکستنی برایِ قطعِ کمپرسورها/پمپ‌ها/شیرها باید در همان محل باشد؛ این تجهیزات باید با تجاوزِ بخارِ مبرد از حدِ آشکارساز یا ۲۵ درصدِ پایین‌ترین حدِ انفجار (LEL) — هرکدام بیشتر باشد — خودکار خاموش شوند.
لوله‌کشیِ سیستمِ تبرید: جنس و رده
•طراحیِ لوله‌کشیِ سیستمِ تبرید باید مطابقِ ASME B31.5 باشد؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی (رده‌یِ لوله‌هایِ فولادی): لوله‌یِ خطِ مایعِ مبردهایِ ۲A/۳A/۲B/۳B در قطرِ ۴۰mm و کوچک‌تر ← رده‌یِ ۸۰؛ لوله‌یِ خطِ مایعِ مبردهایِ ۱A/۱B در قطرِ ۱۵۰mm و کوچک‌تر ← رده‌یِ ۴۰؛ لوله‌هایِ مکش/تخلیه در قطرِ ۱۵۰mm و کوچک‌تر ← رده‌یِ ۴۰.
•اتصالِ لوله‌هایِ مسی در مبردهایِ ۲A/۳A/۲B/۳B باید لحیمیِ موئینگیِ سخت باشد (نرم ممنوع)؛ اتصالِ مکانیکی در قطرِ خارجیِ بزرگ‌تر از ۲۲ میلی‌متر (۷/۸ اینچ) مجاز نیست.
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌هایِ سیستمِ تبرید که از فضایِ بازِ قابلِ‌رفت‌وآمد عبور می‌کنند، نباید در ارتفاعِ کمتر از ۲۲۰۰ میلی‌متر (۷ فوت و ۳ اینچ) از سطحِ زمین نصب شوند (مگر به سقف چسبیده باشند)؛ این لوله‌ها هرگز نباید در راه‌پله، پاگرد، مسیرِ خروج یا شفتِ آسانسور/بالابر قرار گیرند.
شیرِ قطعِ کامل، تخلیه‌یِ شیرِ اطمینان و آزمایش
•در سیستم‌هایِ با کمپرسورِ ضربه‌ای با مبردِ بیش از ۳ کیلوگرم، شیرِ قطعِ کامل باید در ورود/خروجِ هر کمپرسور و واحدِ تقطیر نصب شود؛ در سیستم‌هایِ با کمپرسورِ پیستونیِ ضربه‌ای با مبردِ بیش از ۴۵ کیلوگرم (۱۰۰ پوند)، علاوه‌بر این‌ها، ورودیِ هر دریافت‌کننده‌یِ مایع هم باید شیرِ قطعِ کامل داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی (لوله‌یِ تخلیه‌یِ شیرِ اطمینان): دهانه‌یِ انتهاییِ لوله‌یِ تخلیه باید دست‌کم ۴٫۶ متر (۱۵ فوت) بالاترِ زمینِ مجاور، و دست‌کم ۶ متر (۲۰ فوت) از هر بازشویِ ساختمان فاصله داشته باشد.
•آزمایشِ کارگاهی باید با گازِ خنثی/خشک (ازت یا گازِ کربنیک) انجام شود؛ استفاده از اکسیژن، هوا یا گازهایِ سوختنی ممنوع است (استثنا: هوایِ فشرده برایِ سیستمِ آمونیاکی مجاز است)؛ فشارِ آزمایشِ سیستم‌هایِ با شارژِ محدود دست‌کم ۱٫۵ برابرِ نقطه‌یِ تنظیمِ شیرِ اطمینان است.
نکته‌یِ کلیدی: برایِ سیستم‌هایِ تبریدِ حاویِ مبردی با وزنِ ۲۵ کیلوگرم یا بیشتر، باید گواهیِ آزمایش صادر شود؛ در این گواهی، نامِ مبرد و فشارِ آزمایشِ طرفِ پایین/بالا باید درج و به امضایِ نصب‌کننده برسد.
جدولِ مرورِ سریع
آستانه‌یِ تغییرِ نوعِ مبرد بدونِ تأییدِ کتبی> ۱۰۰kg گروهِ A1، یا > ۱۳٫۶kg هر گروهِ دیگر
مبردِ بازیافتینباید در سیستمِ دیگری غیر از مبدأ استفاده شود
سقفِ مبردِ ساختمانِ درمانی (به‌جز آشپزخانه/آزمایشگاه/تشریح)حداکثر ۵۰٪ مقادیرِ جدولِ استاندارد
ممنوعیتِ مبردِ ۱B/۲B/۳B در تهویه‌یِ مطبوعِ آسایشیدر سیستم‌هایِ با احتمالِ نشتِ بالا
معافیتِ آزمایشگاهیِ ساختمانِ غیرصنعتیسطحِ زیربنایِ ≥ ۹ مترمربع برایِ هر نفر
دمایِ آستانه‌یِ نیازِ هود (تجزیه‌یِ مبرد)بالایِ ۴۲۶°C، با سیستمِ ≥۳kg مبرد
ارتفاعِ دسترسیِ زیرِ دستگاهِ موتورخانهدست‌کم ۲٫۲۰ متر (۷٫۳ فوت)
چشمه‌یِ توریِ دهانه‌یِ ورودِ هوایِ موتورخانهدست‌کم ۶٫۵ میلی‌متر
نرخِ تعویضِ هوایِ عادیِ موتورخانه (دو معیار)۰٫۰۰۲۵ m³/s بر m²، یا ۰٫۰۰۹ m³/s بر نفر
سقفِ افزایشِ دمایِ موتورخانه نسبت به هوایِ خارجحداکثر ۱۰ درجه‌یِ سلسیوس
آستانه‌یِ معافیتِ آشکارسازِ آمونیاکتعویضِ هوایِ دائمی + هشدار در ۱۰۰۰ ppm
دمایِ ممنوعه‌یِ سطحِ داغ در موتورخانه‌یِ ویژهبالاترِ ۴۲۷ درجه‌یِ سلسیوس (توجه: نه ۴۲۶)
آستانه‌یِ خاموشیِ خودکارِ کنترلِ از دورحدِ آشکارساز یا ۲۵٪ LEL، هرکدام بیشتر
رده‌یِ لوله‌یِ خطِ مایعِ مبردهایِ ۲A/۳A/۲B/۳B (≤۴۰mm)رده‌یِ ۸۰
حدِ قطرِ اتصالِ مکانیکیِ لوله‌یِ مسیممنوع برایِ قطرِ خارجیِ > ۲۲ میلی‌متر
ارتفاعِ حداقلِ لوله‌یِ تبرید رویِ مسیرِ عبوردست‌کم ۲۲۰۰ میلی‌متر (۷ فوت و ۳ اینچ)
آستانه‌یِ شیرِ قطعِ کاملِ اضافی (دریافت‌کننده‌یِ مایع)مبردِ سیستم > ۴۵ کیلوگرم (۱۰۰ پوند)
فاصله‌یِ دهانه‌یِ لوله‌یِ تخلیه‌یِ شیرِ اطمینان≥ ۴٫۶ متر از زمین، ≥ ۶ متر از بازشو
برو به آزمونِ همین فصل