مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ دوم — تعاریف (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ دوم — تعاریف (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۲-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
پارکینگِ باز/بسته و فضایِ با خطر
نکته‌یِ کلیدی (سه شرطِ هم‌زمانِ «پارکینگِ باز»): در هر طبقه، (۱) دستِ‌کم دو سمتِ خارجی دارایِ بازشوهایِ با توزیعِ یکنواخت باشد، (۲) مجموعِ مساحتِ بازشوهایِ خارجی ≥ ۲۰٪ مساحتِ کلِ دیوارهایِ پیرامونیِ همان طبقه و مجموعِ طولِ بازشوها ≥ ۴۰٪ طولِ کلِ دیوارهایِ پیرامونی، (۳) دیوارهایِ داخلی نیز ≥ ۲۰٪ گشودگیِ یکنواخت داشته باشند.
•پارکینگِ بسته یعنی هر پارکینگی که این سه شرط را هم‌زمان نداشته باشد — تعریفی سلبی، نه یک حدِ عددیِ جداگانه.
•فضایِ با خطر: هر فضایی از ساختمان که به‌علتِ وجودِ گازها و گردوغبارِ قابلِ‌اشتعال و الیافِ سوختنی و موادِ به‌شدت سوختنیِ دیگر، خطرِ آتش‌سوزیِ بالایی دارد — تعریف کیفی است، نه با آستانه‌یِ عددی.
سیستمِ خورشیدی
•سیستمِ خورشیدیِ طبیعی: گردشِ سیالِ واسط بینِ بخشِ خورشیدی و مصرف‌کننده به‌صورتِ طبیعی و ثقلی (بدونِ پمپ/فن) انجام می‌شود.
•سیستمِ خورشیدیِ مکانیکی: برایِ همان گردش، از پمپ یا فنِ دمنده‌یِ هوا استفاده می‌شود — تمایزِ این دو صرفاً در نحوه‌یِ به‌گردش‌درآمدنِ سیالِ واسط است.
نکته‌یِ کلیدی: «دمایِ شعله‌وریِ سیالِ واسط» در سیستمِ خورشیدی یعنی پایین‌ترین دمایی که در آن، سیالِ واسط به‌اندازه‌ای تبخیر می‌شود که ترکیبش با هوا قابلِ‌اشتعال شود — این با «نقطه‌یِ اشتعال» در تعریفِ مایعاتِ قابلِ‌اشتعال (که برایِ سوخت‌هایِ مایع به کار می‌رود) دو مفهومِ جداست.
خلوصِ مبرد: احیا‌شده، بازیافتی، تصفیه‌شده
•مبردِ احیا‌شده: مبردی که برایِ رسیدن به مشخصاتِ اولیه‌یِ خودش (به‌عنوانِ مبردِ تازه) با روش‌هایی از جمله تقطیر، بازتولید شده و مشخصاتش با آنالیزِ شیمیایی تأیید می‌شود — معمولاً در کارخانه انجام می‌شود.
•مبردِ بازیافتی: مبردی که تحتِ هر شرایطی، بدونِ نیاز به آزمایش یا هیچ فرایندی، از سیستمِ تبرید برایِ کاربردِ مجدد برداشت می‌شود — سطحِ خلوصِ آن پایین‌ترین سطح در این سه‌گانه است.
•مبردِ تصفیه‌شده: با جداسازیِ روغن و گازهایِ غیرقابلِ‌تقطیر و عبور از فیلترهایِ مناسب (رطوبت، موادِ اسیدی، فیلترِ قابلِ‌تعویض و خشک‌کن) تصفیه شده — معمولاً در کارگاه یا تعمیرگاهِ محلی.
نکته‌یِ کلیدی: «حدِ بالایِ میزانِ مبرد در محیطِ کار» یعنی حداکثر غلظتی که کارگران در ۸ ساعتِ کارِ عادیِ روزانه و ۴۰ ساعتِ کارِ هفتگی، بدونِ هیچ اثرِ زیان‌بخشِ گواهی‌شده، به‌طورِ دایم در معرضِ آن باشند.
شاخص‌هایِ حریق و مؤسسه‌یِ دارایِ صلاحیت
نکته‌یِ کلیدی: «شاخصِ پیشرویِ شعله» و «شاخصِ گسترشِ دود» هر دو مشخصه‌ی رفتارِ مواد و مصالح در برابرِ آتش‌اند و هر دو بر طبقِ یک استانداردِ واحد تعیین می‌شوند: استانداردِ ملیِ ۸۲۹۹.
•«برچسب‌دار» یعنی مصالح/تجهیزاتی که توسطِ مؤسسه‌یِ دارایِ صلاحیتِ قانونی آزمون شده و برچسبِ آن مؤسسه رویش الصاق شده؛ «فهرست‌شده» یعنی برایِ کاربردِ خاص مورد تأیید قرار گرفته و در فهرستِ آن مؤسسه آمده — دو مفهومِ نزدیک ولی غیرِ یکسان.
•مؤسسه‌یِ دارایِ صلاحیتِ قانونی: مؤسسه‌یِ استاندارد و تحقیقاتِ صنعتیِ ایران یا مؤسساتِ موردِ تأییدِ همان مؤسسه — نه هر آزمایشگاهِ خصوصی.
•«موردِ تأیید» در سراسرِ مبحث یعنی موردِ تأییدِ ناظرِ ساختمان — این تعریف کلیدِ فهمِ ده‌ها حکمِ دیگرِ مبحث است.
انواعِ دستگاه: کوره، کولر، گرمازایِ برقی
•کوره‌یِ بسته: دستگاهِ گرم‌کننده‌یِ هوا با سوختِ مایع یا گاز که هوایِ احتراق را مستقیماً از خارج دریافت می‌کند.
•کوره‌یِ هوایِ گرم: دستگاهِ گرم‌کننده‌یِ مستقل شاملِ یک کوره‌یِ بسته و دمنده‌یِ هوا که هوا را پس از گرم‌شدن به فضاهایِ ساختمان می‌فرستد — یعنی «کوره‌یِ هوایِ گرم» شاملِ «کوره‌یِ بسته» به‌اضافه‌یِ دمنده است.
•کولرِ آبی: دستگاهِ خنک‌کننده‌ای که گرمایِ محسوسِ هوا را با تبخیرِ آب در مسیرش کاهش می‌دهد و به کمکِ دمنده‌یِ هوا وارد فضاهایِ ساختمان می‌کند.
•دستگاهِ گرمازایِ برقی: با استفاده از انرژیِ الکتریکی — به‌وسیله‌یِ المنتِ گرمایی، کمپرسور در پمپِ گرمایی، یا پمپِ گرماییِ ترموالکتریک — برایِ فضاها انرژیِ گرمایی تولید می‌کند.
هود، کانوپی و فیلترِ روغن
•هود: وسیله‌یِ دریافت‌کننده‌یِ هوا که به یک سیستمِ تخلیه‌یِ مکانیکی متصل است و برایِ جمع‌آوری/خارج‌ساختنِ هوایِ گرم، بخارِ آب، دود، بو، چربی و گازهایِ ناشیِ از احتراق، بالا یا نزدیکِ دستگاه‌هایِ پخت نصب می‌شود.
•کانوپی: کلاهکِ هودی که روی دستگاهِ پخت قرار می‌گیرد — بخشِ فیزیکیِ پوششیِ هود، نه کلِ سیستم.
•سطحِ هود: سطحِ افقیِ داخلیِ دهانه‌یِ ورودِ هوا زیرِ هود؛ اگر این سطح افقی نباشد، تصویرش بر صفحه‌یِ افقی اندازه‌گیری می‌شود.
•فیلترِ روغنِ هودِ آشپزخانه: درونِ هود نصب می‌شود و ذراتِ روغن/چربی را از هوایِ گرم، بخارِ آب و دودِ واردشده از دستگاه‌هایِ پخت، پیش از ورود به کانالِ تخلیه جدا می‌کند.
کیفیتِ هوا: آلاینده، تصفیه، نفوذ
•آلاینده‌هایِ هوا: ذراتِ جامد، گازهایِ زیان‌آور، بو، دود و هر نوع موادی در هوا که برایِ تنفس و سلامتیِ انسان زیان‌آور باشد؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: بخارِ آبِ همراهِ هوا آلاینده محسوب نمی‌شود.
•تصفیه‌یِ هوا: فرایندِ کاهشِ ذراتِ زیان‌آورِ موجود در هوا مانندِ میکروارگانیسم‌ها، ذراتِ معلق، دود و گازهایِ زیان‌آور.
•نفوذِ هوا به داخل: نفوذِ هوایِ خارج به درونِ ساختمان از راهِ درزهایِ پنجره‌ها، درب‌ها، محلِ عبورِ لوله‌ها/کابل‌ها و هر شکافِ دیگر در دیوار، کف یا سقف.
•بازگردانیِ هوا: توزیعِ دوباره‌یِ هوایِ برگشتی که پیش از آن در فضا توزیع شده بود — با «هوایِ بازگردانی» (بخشی از هوایِ برگشت که به‌عنوانِ هوایِ رفت استفاده می‌شود) هم‌خانواده ولی نه دقیقاً یک تعریف.
مخزنِ سوخت و فشار/دمایِ کارِ طراحی
•مخزنِ ذخیره‌یِ سوختِ مایع با فشارِ جو: مخزنی که برایِ فشارِ جو طراحی شده و با هوایِ آزادِ خارج در ارتباط است — در برابرِ «مخزنِ تحتِ فشار» که برایِ نگهداریِ مایع/گاز در یک فشارِ معین طراحی شده است.
•فشارِ طراحیِ مخزنِ سوخت: حداکثر فشارِ واردشده به تهِ مخزنِ سوخت، در حالتی که مخزن و لوله‌هایِ هواکشِ آن از سوختِ مایع کاملاً پر شده باشد.
نکته‌یِ کلیدی (دو تعریفِ مشابه، دو موضوعِ متفاوت): «فشارِ کارِ طراحی» = حداکثر فشارِ کارِ مجازی که یک دستگاه/سیستم برایش طراحی شده؛ «دمایِ کارِ طراحی» = حداکثر دمایِ مجازِ کاری که یک سیستم برایش طراحی شده — این دو را با «فشار/دمایِ کارِ طراحیِ مخزنِ سوخت» اشتباه نگیرید.
اتصال و قطعاتِ جذبِ حرکت
•اتصال: چگونگیِ متصل‌کردنِ لوله به لوله، لوله به فیتینگ یا شیر، یا فیتینگ به فیتینگ/شیر — با یا بدونِ یک قطعه‌یِ واسط.
•اتصالِ فیتینگِ فشاری: نوعی اتصال در لوله‌کشیِ مسی که با گشادکردنِ دهانه‌یِ لوله یا با یک قطعه‌یِ واسطِ برنجی/پلاستیکی و پیچ‌کردنِ یک مهره به دهانه‌یِ لوله/شیر/دستگاهِ با اتصالِ دنده‌ای، متصل می‌شود.
•دریافت‌کننده‌یِ مایعِ مبرد: مخزنی برایِ دریافت و ذخیره‌یِ مبردِ مایع که با لوله‌هایِ ورودی/خروجی به‌طورِ دایم به سیستمِ تبرید متصل است.
•قطعه‌یِ انبساط: وسیله‌ای برایِ جذبِ حرکت‌هایِ ناشی از تغییرِ دما و انقباض/انبساط در لوله — یک مفهومِ کلی‌تر که «حلقه‌یِ انبساط» و «خمِ انبساط» دو نمونه‌یِ خاص از آن‌اند.
جدولِ مرورِ سریع
پارکینگِ باز — بازشویِ خارجی≥ ۲۰٪ مساحتِ دیوارهایِ پیرامونیِ همان طبقه
پارکینگِ باز — طولِ بازشویِ خارجی≥ ۴۰٪ طولِ کلِ دیوارهایِ پیرامونی
پارکینگِ باز — گشودگیِ دیوارهایِ داخلی≥ ۲۰٪ با توزیعِ یکنواخت
سیستمِ خورشیدیِ طبیعی در برابرِ مکانیکیطبیعی=گردشِ ثقلی بدونِ پمپ/فن؛ مکانیکی=با پمپ یا فن
حدِ بالایِ میزانِ مبرد در محیطِ کارمبنا: ۸ ساعت کار در روز و ۴۰ ساعت کار در هفته
مبردِ احیا‌شده / بازیافتی / تصفیه‌شدهسه سطحِ متفاوتِ خلوص؛ فقط احیا‌شده با آنالیزِ شیمیایی تأیید می‌شود
شاخصِ پیشرویِ شعله و شاخصِ گسترشِ دودهر دو طبقِ استانداردِ ملیِ ۸۲۹۹
برچسب‌دار در برابرِ فهرست‌شدهبرچسب‌دار=آزمون‌وبرچسب؛ فهرست‌شده=تأییدِ کاربردِ خاص و درجِ در فهرست
«موردِ تأیید» در متنِ مبحثیعنی موردِ تأییدِ ناظرِ ساختمان
کوره‌یِ بسته در برابرِ کوره‌یِ هوایِ گرمکوره‌یِ هوایِ گرم = کوره‌یِ بسته + دمنده‌یِ هوا
مخزنِ ذخیره با فشارِ جو در برابرِ مخزنِ تحتِ فشارفشارِ جو=مرتبط با هوایِ آزاد؛ تحتِ‌فشار=فشارِ معینِ داخلی
آلاینده‌هایِ هوا و بخارِ آببخارِ آبِ همراهِ هوا آلاینده محسوب نمی‌شود
برو به آزمونِ همین فصل