مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ چهارم — تعویضِ هوا (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ چهارم — تعویضِ هوا (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۴-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه‌یِ کاربرد و اهدافِ تعویضِ هوا
•هر قسمت از فضایِ در اشغال و تصرفِ ساختمان باید یا تعویضِ هوایِ طبیعی (۱۴-۴-۳) یا تعویضِ هوایِ مکانیکی (۱۴-۴-۴) داشته باشد؛ در صورتِ لزوم، تعویضِ هوا می‌تواند فقط محدود به زمانِ اشغالِ فضا باشد.
•پنج هدفِ تعویضِ هوا: تأمینِ اکسیژن برایِ تنفس، جلوگیری از افزایشِ گازِ کربنیک، تخلیه‌یِ هوایِ آلوده/دودِ سیگار/گازهایِ زیان‌آور، جلوگیری از راکدماندنِ هوا، و جلوگیری از افزایشِ غیرمجازِ رطوبت.
نکته‌یِ کلیدی (خارج از حدودِ این فصل): تأمینِ هوایِ احتراق (فصلِ ۹)، تخلیه‌یِ هوایِ هودِ آشپزخانه (فصلِ ۵)، و کنترلِ دودِ ناشیِ از آتش‌سوزی.
•فضاهایِ ویژه‌یِ ساختمان‌هایِ بهداشتی/درمانی/صنعتی که تعویضِ هوایِ آن‌ها شرایطِ ویژه دارد، خارج از حدودِ این فصل است؛ ولی الزاماتِ این فصل در فضاهایِ دیگرِ همان ساختمان‌ها همچنان حاکم است.
دهانه‌یِ ورودِ هوا از بیرون
•دهانه‌یِ ورودِ هوا نباید در جایی باشد که ورودِ آلاینده‌هایِ مخاطره‌آمیز محتمل باشد؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: این دهانه باید دست‌کم ۳ متر (۱۰ فوت) فاصله‌یِ افقی از هر دهانه‌یِ تخلیه‌یِ هوایِ آلوده داشته باشد، مگر آنکه دست‌کم یک متر پایین‌ترِ دهانه‌یِ تخلیه باشد.
•هوایِ تخلیه‌شده از حمامِ فاقدِ توالت و آشپزخانه‌یِ ساختمان‌هایِ مسکونی، مخاطره‌آمیز محسوب نمی‌شود.
•دهانه‌یِ ورودِ هوا باید دست‌کم ۳ متر از معابرِ عمومی/خیابان/پارکینگ فاصله‌یِ افقی، و دست‌کم ۳ متر بالاترِ کفِ معابرِ عمومی باشد؛ اگر ارتفاعِ دهانه از کفِ این مکان‌ها ۸ متر باشد، فاصله‌یِ افقی می‌تواند کمتر از ۳ متر باشد. این دهانه از ساختمانِ مجاور هم باید دست‌کم ۳ متر فاصله داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی (اندازه‌یِ توری): اندازه‌یِ روزنه‌هایِ توریِ حفاظِ دهانه‌یِ ورودِ هوا در ساختمانِ مسکونی بینِ ۶٫۵ تا ۱۳ میلی‌متر است؛ در دیگر ساختمان‌ها بینِ ۶٫۵ تا ۲۶ میلی‌متر.
تعویضِ هوایِ طبیعی و درصدهایِ بازشو
•اگر تهویه‌یِ طبیعیِ یک فضا ممکن باشد، باید پیش‌بینی شود و تعویضِ هوایِ مکانیکی اختیاری می‌ماند؛ مکانیسمِ باز/بست/تنظیمِ بازشوها باید در دسترس و قابلِ‌کنترل باشد.
نکته‌یِ کلیدی (سه درصدِ متفاوت): سطحِ بازشویِ مستقیم به هوایِ خارج ≥ ۴٪ سطحِ زیربنایِ فضا؛ اگر از راهِ فضایِ مجاور باشد، دهانه‌یِ بینِ دو فضا ≥ ۸٪ سطحِ زیربنایِ فضایِ موردِ نظر (و دست‌کم ۲٫۳۰ مترمربع)؛ اگر از راهِ پاسیو باشد، بازشویِ بینِ پاسیو و فضا هم ≥ ۸٪ (و دست‌کم ۱٫۹ مترمربع).
•تعویضِ هوایِ طبیعیِ فضایِ زیرزمین می‌تواند از راهِ یک دهانه‌یِ قائم و یک دهانه‌یِ افقی به هوایِ بیرون انجام شود؛ عرضِ مفیدِ فضایِ بازِ بیرون (w) باید دست‌کم ۱٫۵ برابرِ عمقِ بازشویِ قائم (h) باشد.
جدولِ کمینه‌یِ هوایِ ورودی/تخلیه بر اساسِ کاربری
نکته‌یِ کلیدی (نمونه‌هایِ جدولِ ۱۴-۴-۴-۴): اتاقِ مسکونی ← ۷٫۱ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر؛ آشپزخانه‌یِ مسکونی ← تخلیه‌یِ مکانیکیِ ۴۷ لیتر/ثانیه؛ توالت و حمامِ مسکونی ← تخلیه‌یِ ۲۳٫۵ لیتر/ثانیه؛ پارکینگِ مسکونی ← ۴٫۱ لیتر/ثانیه بر مترمربعِ کف.
•اتاقِ دفترِ اداری و کلاسِ درس هر دو ← ۷٫۱ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر؛ اتاقِ کنفرانسِ اداری و سالن‌هایِ اجتماعات (سینما/تئاتر) ← ۳٫۵ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر.
•اتاق‌خوابِ هتل/خوابگاه و مسجد ← ۴٫۷ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر؛ آزمایشگاه و کارگاهِ آموزشی ← ۹٫۴ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر؛ فضایِ سیگارکشیدن ← ۲۸ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر (بالاترین رقمِ جدول).
•آشپزخانه‌یِ رستوران ← تخلیه‌یِ ۳٫۵ لیتر/ثانیه بر مترمربع؛ سالنِ خشک‌شویی ← ۱۴٫۱ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر به‌همراهِ تخلیه‌یِ ۵ لیتر/ثانیه بر مترمربع؛ توالتِ عمومی ← تخلیه‌یِ ۳۳ لیتر/ثانیه.
•استخرِ سرپوشیده ← تأمینِ هوایِ بیرون ۲٫۵ لیتر/ثانیه بر مترمربع (رقمِ پایه؛ برایِ کنترلِ رطوبت ممکن است هوایِ بیشتری لازم باشد).
محدودیت‌هایِ بازگردانیِ هوا
•بازگردانیِ هوایِ رفتِ مازاد بر حداقلِ هوایِ ورودی از بیرون مجاز است، ولی بازگردانیِ هوا از یک واحدِ مسکونی به واحدِ مسکونیِ دیگر مطلقاً ممنوع است.
•بازگردانیِ هوایِ استخرِ سرپوشیده فقط در صورتی مجاز است که هوا آن‌قدر رطوبت‌زدایی شود که رطوبتِ نسبیِ فضایِ استخر به ۶۰ درصد یا کمتر برسد؛ حتی در این حالت، بازگردانیِ آن هوا به فضاهایِ دیگرِ ساختمان مجاز نیست.
نکته‌یِ کلیدی (ده فضایِ ممنوعه برایِ بازگردانی): توالت/یورینال، حمام، دوش، آشپزخانه/آبدارخانه، رخت‌کن، سالن‌هایِ آرایش/زیباییِ بانوان، فضایِ نگهداریِ حیوانات، فضایِ سیگارکشیدنِ عمومی، فضایِ تولیدِ گازِ زیان‌آور، و پارکینگ.
•هوایِ بازگردانی‌شده از فضاهایِ اشغال‌شده را می‌توان به‌عنوانِ هوایِ رفت در همین فضاهایِ «تماماً تخلیه‌شونده» استفاده کرد.
تعویضِ هوایِ پارکینگِ بسته و غلظتِ مونواکسیدِ کربن
نکته‌یِ کلیدی: سیستمِ تعویضِ هوایِ خودکارِ پارکینگ/گاراژِ بسته باید هنگامِ روشن‌بودنِ خودرو یا حضورِ انسان، غلظتِ مونواکسیدِ کربن را کمتر از ۲۵ ppm نگه دارد.
•ظرفیتِ این سیستم باید بتواند تا ۴ لیتر/ثانیه بر مترمربعِ کف تعویض کند؛ با کنترلِ خودکارِ کاهشِ آلاینده، این ظرفیت می‌تواند تا دست‌کم ۰٫۲۵ لیتر/ثانیه بر مترمربعِ کف کاهش یابد.
•فضاهایِ جنبیِ گاراژهایِ عمومیِ در اشغالِ انسان (دفترِ کار، سالنِ انتظار، غرفه‌یِ فروشِ بلیت) باید فشارِ هوایِ مثبت داشته باشند و تعویضِ هوایِ آن‌ها طبقِ جدولِ ۱۴-۴-۴-۴ باشد.
•سیستمِ تعویضِ هوایِ مکانیکی باید به کنترلِ دستی/خودکار مجهز باشد و فقط هنگامِ اشغالِ فضا عمل کند؛ فضاهایِ خالی از انسان باید تعویضِ هوایِ مکانیکیِ دست‌کم ۱ لیتر/ثانیه بر مترمربع داشته باشند، فقط وقتی رطوبتِ نسبی‌شان از ۶۰ درصد بیشتر شود.
جدولِ مرورِ سریع
فاصله‌یِ دهانه‌یِ ورودِ هوا از دهانه‌یِ تخلیه‌یِ آلوده≥ ۳ متر (۱۰ فوت)، یا ≥ ۱ متر پایین‌تر
فاصله‌یِ دهانه‌یِ ورودِ هوا از معابرِ عمومیافقی ≥ ۳ متر، ارتفاع ≥ ۳ متر بالاترِ کفِ معبر
استثنایِ ارتفاعِ ۸ متریاگر ارتفاعِ دهانه از کفِ معبر ۸ متر باشد، فاصله‌یِ افقی می‌تواند کمتر از ۳ متر باشد
اندازه‌یِ توریِ دهانه‌یِ ورودی — مسکونیکمینه ۶٫۵ میلی‌متر، بیشینه ۱۳ میلی‌متر
اندازه‌یِ توریِ دهانه‌یِ ورودی — سایرِ ساختمان‌هاکمینه ۶٫۵ میلی‌متر، بیشینه ۲۶ میلی‌متر
سطحِ بازشویِ مستقیم به هوایِ خارج≥ ۴٪ سطحِ زیربنایِ فضا
بازشویِ بینِ دو فضایِ داخلی≥ ۸٪ سطحِ زیربنا و ≥ ۲٫۳۰ مترمربع
بازشویِ فضا-به-پاسیو≥ ۸٪ سطحِ زیربنا و ≥ ۱٫۹ مترمربع
زیرزمین — نسبتِ عرضِ فضایِ باز به عمقِ بازشوw ≥ ۱٫۵h
هوایِ اتاقِ مسکونی/اداری/کلاسِ درس۷٫۱ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر
هوایِ اتاقِ کنفرانس/سینما/تئاتر۳٫۵ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر
هوایِ فضایِ سیگارکشیدن (بیشترین سرانه‌یِ جدول)۲۸ لیتر/ثانیه برایِ هر نفر
تخلیه‌یِ آشپزخانه‌یِ مسکونی۴۷ لیتر/ثانیه (مکانیکی)
تخلیه‌یِ توالتِ عمومی۳۳ لیتر/ثانیه؛ هر کابین مکانیکیِ مستقل
بازگردانیِ هوایِ استخرِ سرپوشیدهفقط اگر رطوبتِ نسبی به ≤۶۰٪ برسد؛ به فضایِ دیگر ممنوع
بازگردانی بینِ دو واحدِ مسکونیمطلقاً ممنوع
غلظتِ مجازِ CO در پارکینگِ بستهکمتر از ۲۵ ppm
ظرفیتِ تعویضِ هوایِ پارکینگِ بستهتا ۴ لیتر/ثانیه بر مترمربع؛ با کنترلِ خودکار تا ۰٫۲۵
تعویضِ هوایِ مکانیکیِ فضایِ خالی از انسان≥ ۱ لیتر/ثانیه بر مترمربع، فقط اگر رطوبت > ۶۰٪
برو به آزمونِ همین فصل