مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ پنجم — تخلیه‌یِ هوا (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ پنجم — تخلیه‌یِ هوا (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۵-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تعادلِ هوایِ ورودی/خروجی و لزومِ تخلیه
نکته‌یِ کلیدی (دو حالتِ عدمِ تعادل): اگر تخلیه‌یِ مکانیکی بیش از ورودیِ مکانیکی باشد، باید هوایِ اضافی از بیرون یا فضایِ مجاور (طبیعی یا مکانیکی) تأمین شود؛ اگر تخلیه‌یِ مکانیکی کمتر از ورودیِ مکانیکی باشد، باید برایِ خروجِ هوایِ اضافی پیش‌بینی شود، به‌شیوه‌ای که هوایِ آلوده وارد فضاهایِ دیگر نشود.
•سیستمِ تخلیه‌یِ مکانیکی فقط در مواقعِ ضرورت باید به کار بیفتد — کارکردِ آن در مواقعِ دیگر الزامی نیست؛ دهانه‌یِ ورودِ هوایِ آلوده باید در جایی از فضا قرار گیرد که تراکمِ آلاینده‌ها بیشتر است.
•فضایِ نصبِ دستگاه‌هایِ با سوختِ جامد/مایع/گاز که محلِ انتشارِ بو/دود/گاز/بخار است، باید چنان طراحی شود که این آلاینده‌ها به دیگر فضاهایِ اشغال‌شده نفوذ نکنند.
•اگر دستگاهِ پروژکتور خودش به سیستمِ تخلیه‌یِ هوا مجهز باشد، خروجی‌اش باید مستقیماً به سیستمِ تخلیه‌یِ مکانیکی متصل شود و مقدارِ تخلیه طبقِ دستورالعملِ سازنده باشد — این حالت را نباید با حالتِ «فاقدِ سیستمِ تخلیه» (که رقمِ ثابتِ ۱۰۰/۱۵۰ لیتر بر ثانیه دارد) اشتباه گرفت.
روش‌هایِ طراحیِ کانالِ موادِ خطرزا
•سیستمِ تخلیه‌یِ گازها/بخارهایِ خطرزا را می‌توان با روشِ «افتِ فشارِ یکسان» یا «سرعتِ ثابت» طراحی کرد؛ سیستمِ تخلیه‌یِ حاویِ ذراتِ معلق باید حتماً با روشِ سرعتِ ثابت (و سرعتِ لازم برایِ حملِ ذرات) طراحی شود.
نکته‌یِ کلیدی (تفاوتِ دو نوعِ گاز): کانالِ موادِ قابلِ‌انفجار یا رادیواکتیو باید با اندازه‌گذاریِ مناسبِ کانال‌ها متعادل شود — استفاده از دمپر برایِ ایجادِ افتِ فشارِ موضعی در این کانال‌ها ممنوع است؛ برایِ «دیگر گازها» می‌توان از دمپرهایِ تنظیمی استفاده کرد، به‌شرطِ آنکه مجهز به کنترلِ حداقلِ بازبودنِ دمپر باشند تا هرگز به‌طورِ کامل بسته نشوند.
•اگر کانالِ تخلیه‌یِ گازهایِ خطرزا از سقف/کف/دیوارِ آتش عبور کند و به منطقه‌یِ آتشِ دیگری برسد، باید تا محلِ خروج از ساختمان درونِ یک محفظه‌یِ بسته قرار گیرد که مقاومتِ آتشِ جدارهایش برابرِ مقاومتِ جدارهایِ همان منطقه‌یِ آتش و دست‌کم یک ساعت باشد.
نکته‌یِ کلیدی (جدولِ کاملِ ضخامتِ ورقِ کانال — جدولِ ۱۴-۵-۳-۲): قطر ≤ ۲۰۰mm ← ضخامتِ ۰٫۹mm؛ قطرِ ۲۱۰ تا ۴۵۰mm ← ۱mm؛ قطرِ ۴۶۰ تا ۷۵۰mm ← ۱٫۲۵mm؛ قطرِ بزرگ‌تر از ۷۵۰mm ← ۱٫۵۰mm — هرچه کانال بزرگ‌تر، ورق ضخیم‌تر.
•بست و آویزِ کانالِ موادِ خطرزا باید از جنسِ نسوختنی باشد و فاصله‌یِ بینِ دو بست/آویزِ مجاور حداکثر ۳ متر باشد.
ساختِ هواکش برایِ فضاهایِ ویژه
•قطعاتِ هواکشِ در تماس با گازها/دود/ذراتِ قابلِ‌اشتعال یا انفجار باید از جنسِ غیرفلزی یا ضدِجرقه باشند (یا محفظه‌اش روکشی از این مصالح داشته باشد)؛ اگر ذراتِ عبوری احتمالِ تولیدِ جرقه دارند، پره‌ها و بدنه هم باید ضدِجرقه باشند.
•یاتاقانِ هواکشِ ضدِجرقه نباید در مسیرِ جریانِ تخلیه قرار گیرد و باید اتصالِ زمین داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی: در فضاهایی مانندِ چوب‌بری و نجاری که احتمالِ گیرکردنِ ذراتِ معلق در پره‌هایِ هواکش وجود دارد، هواکش باید از نوعِ «پره‌شعاعی» یا «لوله‌محوری» انتخاب شود — نه هر نوعِ هواکشِ معمولی.
•جنسِ هواکشی که برایِ انتقالِ هوایِ حاویِ موادِ خورنده به کار می‌رود، باید در برابرِ اثرِ این مواد مقاوم باشد یا پوششِ مقاوم داشته باشد.
پروژکتور، خشکشویی و نگهداریِ باتری — جزئیاتِ تکمیلی
•سیستم‌هایِ تخلیه‌یِ هوایِ اتاقِ پروژکتور، چه مستقل و چه مشترک، هرگز نباید به هیچ‌یک از دیگر سیستم‌هایِ تخلیه/برگشتِ هوایِ ساختمان متصل شوند.
•در سالنِ خشکشویی، سیستمِ تخلیه علاوه‌بر کنترلِ خودکار (هم‌زمان با کارکردِ ماشین)، باید به کنترلِ دستی هم مجهز باشد؛ این کنترلِ دستی باید در یک مکانِ موردِ تأیید نصب شود.
•اگر ماشینِ خشکشویی فاقدِ سیستمِ تخلیه‌یِ خودش باشد، باید بالایِ درِ بارگیریِ آن یک هود نصب شود که هوایِ تخلیه‌شده‌اش دست‌کم ۱٫۵ مترمکعب در ثانیه برایِ هر مترمربع سطحِ در باشد.
نکته‌یِ کلیدی: فضایِ نگهداری/شارژِ باتریِ سربی‌اسیدی/نیکل‌کادمیومِ اتمسفریک باید یا سیستمِ خودکاری داشته باشد که در بدترینِ شرایطِ شارژِ هم‌زمانِ همه‌یِ باتری‌ها، غلظتِ گازِ هیدروژن را کمتر از یک درصدِ کلِ حجمِ فضا نگه دارد، و یا تخلیه‌یِ پیوسته‌یِ دست‌کم ۵ لیتر بر ثانیه بر مترمربعِ کف داشته باشد.
آشپزخانه‌یِ خانگی و سیستمِ مشترکِ چندطبقه
•سطحِ داخلیِ کانالِ تخلیه‌یِ آشپزخانه‌یِ خانگی باید کاملاً صاف و درزهایش هوابند باشد؛ در دهانه‌یِ خروجِ هوا باید دمپرِ جلوگیری از جریانِ معکوس نصب شود.
نکته‌یِ کلیدی (سیستمِ مشترکِ چندطبقه): هواکشِ تخلیه باید به‌صورتِ مداوم روشن باشد و به یک سیستمِ برقِ اضطراریِ پشتیبان متصل باشد؛ وضعیتِ کارکردِ هواکش باید در اتاقِ نگهبانی یا اتاقِ مسئولِ نگهداری (یا فضایِ عمومی) با سیگنالِ دیداری یا شنیداری مشخص شود.
•کانالِ اصلیِ نصب‌شده در شفت باید از ورقِ فولادی به ضخامتِ دست‌کم ۰٫۶ میلی‌متر (۰٫۰۲۳۶ اینچ) ساخته شود و در کانالِ تخلیه — جز دمپرِ ضدِبرگشتِ خروجیِ هواکشِ اصلی — هیچ دمپرِ دیگری مجاز نیست.
ساختِ هودِ تجاری: بدنه، فیلتر و دهانه‌هایِ خروج
نکته‌یِ کلیدی (تفاوتِ ضخامتِ بدنه): بدنه‌یِ هودِ نوعِ ۱ از ورقِ فولادِ زنگ‌ناپذیر با ضخامتِ دست‌کم ۱ میلی‌متر است؛ بدنه‌یِ هودِ نوعِ ۲ می‌تواند از ورقِ فولادِ زنگ‌ناپذیرِ نازک‌تر (دست‌کم ۰٫۶ میلی‌متر) یا ورقِ آلومینیم (دست‌کم ۱ میلی‌متر) ساخته شود — یعنی هودِ نوعِ ۲ الزامِ ضخامتِ سبک‌تری دارد.
•فیلترِ روغن باید طبقِ استانداردِ UL 1046 یا استانداردهایِ معتبرِ دیگر ساخته شود و طوری در هود نصب شود که بتوان آن را بدونِ استفاده از ابزار، به‌آسانی بیرون آورد و پس از شست‌وشو دوباره نصب کرد.
نکته‌یِ کلیدی: دهانه‌هایِ خروجِ هوا از هود باید طوری به کانالِ تخلیه متصل شوند که هوا یکنواخت در تمامِ نقاطِ داخلِ هود جریان یابد — برایِ این کار، به ازایِ هر ۳ متر (۱۰ فوت) طولِ هود، دست‌کم یک دهانه‌یِ خروجِ هوا لازم است.
•اجزایِ هودِ نوعِ ۱ باید با جوش‌کاری یا لحیم‌کاریِ پیوسته متصل شوند تا سطحِ داخلی کاملاً صاف بماند و جز نقاطِ پیش‌بینی‌شده، جایی برایِ تجمعِ چربی نماند؛ اجزایِ هودِ نوعِ ۲ می‌توانند با روش‌هایِ معمولیِ کانال‌کشی متصل شوند.
عایق‌کاری و فاصله‌یِ کانالِ تخلیه‌یِ هود از موادِ سوختنی
نکته‌یِ کلیدی: سطوحِ خارجیِ کانال‌هایِ تخلیه‌یِ هوایِ هود باید به‌طورِ کامل با عایقِ گرمایی با روکشِ نسوختنی پوشانده شوند — ضریبِ هدایتِ گرماییِ حداکثرِ عایق ۰٫۰۳۴ (وات بر متر-کلوین) و ضخامتش دست‌کم ۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ).
•اگر کانالِ هوا یا عایقِ آن کمتر از ۴۵ سانتی‌متر (۱۸ اینچ) با بدنه‌یِ هود فاصله داشته باشد، هم کانال و هم عایق باید از جنسِ نسوختنی باشند.
•کانال‌هایِ در معرضِ هوایِ آزاد یا موادِ خورنده باید با پوششِ مناسب در برابرِ خوردگی حفاظت شوند؛ در صورتی که موادِ موجود در هوایِ تخلیه رویِ کانالِ گالوانیزه اثرِ زیان‌آور داشته باشد، با تأییدِ مهندسِ ناظر می‌توان کانال را از جنسِ دیگری ساخت.
جدولِ مرورِ سریع
تخلیه‌یِ مکانیکی بیش از ورودیِ مکانیکیباید هوایِ اضافی از بیرون/فضایِ مجاور تأمین شود
تخلیه‌یِ مکانیکی کمتر از ورودیِ مکانیکیباید مسیرِ خروجِ هوایِ اضافی پیش‌بینی شود، بدونِ آلوده‌کردنِ فضاهایِ دیگر
روشِ طراحیِ کانالِ ذراتِ معلقالزاماً روشِ سرعتِ ثابت با سرعتِ لازم برایِ حملِ ذرات
دمپر در کانالِ موادِ قابلِ‌انفجار/رادیواکتیوممنوع (حتی برایِ تعادلِ فشار)
دمپرِ تنظیمی در کانالِ «دیگر گازها»مجاز، فقط با کنترلِ حداقلِ بازبودن
جدولِ ضخامتِ ورقِ کانالِ موادِ خطرزا (۴ رده)≤۲۰۰mm=۰٫۹ / ۲۱۰-۴۵۰mm=۱ / ۴۶۰-۷۵۰mm=۱٫۲۵ / >۷۵۰mm=۱٫۵۰ میلی‌متر
نوعِ هواکشِ مناسبِ فضایِ نجاری/چوب‌بریپره‌شعاعی یا لوله‌محوری
هودِ بالایِ درِ بارگیریِ ماشینِ خشکشویی بدونِ تخلیهدست‌کم ۱٫۵ مترمکعب در ثانیه بر مترمربعِ سطحِ در
آستانه‌یِ هیدروژنِ فضایِ باتریکمتر از ۱٪ کلِ حجمِ فضا (در بدترین شرایطِ شارژِ هم‌زمان)
ضخامتِ بدنه‌یِ هودِ نوعِ ۱ در برابرِ نوعِ ۲نوعِ۱ = زنگ‌ناپذیرِ ≥۱mm؛ نوعِ۲ = زنگ‌ناپذیرِ ≥۰٫۶mm یا آلومینیمِ ≥۱mm
استانداردِ ساختِ فیلترِ روغنِ هودUL 1046 یا استانداردهایِ معتبرِ دیگر
فاصله‌یِ دهانه‌هایِ خروجِ هوا در طولِ هوددست‌کم یک دهانه به ازایِ هر ۳ متر (۱۰ فوت)
ضخامتِ ورقِ کانالِ شفتِ مشترکِ چندطبقهدست‌کم ۰٫۶ میلی‌متر
مشخصاتِ عایقِ کانالِ تخلیه‌یِ هودهدایتِ گرماییِ حداکثر ۰٫۰۳۴؛ ضخامتِ دست‌کم ۵۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ بحرانیِ کانال/عایق از بدنه‌یِ هودکمتر از ۴۵ سانتی‌متر ← باید نسوختنی باشد
برو به آزمونِ همین فصل