مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ هفتم — دیگ، آب‌گرم‌کن و مخزنِ آبِ‌گرمِ تحتِ‌فشار (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ هفتم — دیگ، آب‌گرم‌کن و مخزنِ آبِ‌گرمِ تحتِ‌فشار (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۷-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه‌یِ کاربرد
•این فصل طراحی/ساخت/نصب/بازرسیِ دیگ‌هایِ آب‌گرم و بخار، آب‌گرم‌کن و مخزنِ ذخیره‌یِ آبِ‌گرمِ مصرفیِ تحتِ‌فشار را پوشش می‌دهد؛ الزاماتِ ۱۴-۳ (مقرراتِ کلی) هم در این فصل معتبر است.
نکته‌یِ کلیدی (سه موردِ خارج از حدود): الزاماتِ دستگاه‌هایِ با سوختِ جامد، الزاماتِ تولید/ذخیره‌یِ آبِ‌گرم با دمایِ متوسط/بالا، و الزاماتِ مخازنِ تحتِ‌فشارِ آبِ‌سرد — هر سه از این فصل خارج‌اند (این فصل فقط سوختِ مایع/گاز و دمایِ پایین را می‌پوشاند).
جدولِ استانداردهایِ ساختِ آب‌گرم‌کن
•آب‌گرم‌کن باید گواهیِ ساخت و آزمایش از یک مؤسسه‌یِ دارایِ صلاحیتِ قانونی داشته باشد؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی (جدولِ ۱۴-۷-۲-۲): آب‌گرم‌کنِ خورشیدی ← CSA F379.1، UL174 و UL1453؛ برقیِ فوری ← ISIRI 1562-1 و 1562-2-35؛ برقیِ خانگیِ مخزن‌دار ← ISIRI 1562-1، 1562-2-2 و 1563-2؛ گازیِ مخزن‌دار ← ISIRI 1219 و 1219-2؛ گازیِ فوری (بدونِ مخزن) ← ISIRI 1828 و 1828-2؛ با سوختِ مایع ← ISIRI 3527 و 1228.
•هر شش ردیفِ این جدول با شماره‌یِ استانداردِ متفاوت مشخص شده‌اند — یعنی نمی‌توان استانداردِ یک نوعِ آب‌گرم‌کن را برایِ نوعِ دیگر به کار برد، حتی اگر هر دو گازی یا هر دو برقی باشند (فوری/مخزن‌دار استانداردهایِ جدایی دارند).
نصب، ایمنی و ظرفیتِ آب‌گرم‌کن
•فاصله‌یِ آب‌گرم‌کن با دیوارهایِ اطراف باید دست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر (۱۲ اینچ) باشد؛ باید در جایی نصب شود که بدونِ تخریبِ اجزایِ دایمیِ ساختمان قابلِ‌برداشت باشد.
نکته‌یِ کلیدی (شیرِ اطمینانِ فشار و دما): فشارِ تنظیم‌شده حداکثر ۱۰۳۵ کیلوپاسکال (۱۵۰ psi) و دمایِ تنظیم‌شده ۹۹ درجه‌یِ سلسیوس (۲۱۰ درجه‌ی فارنهایت)؛ رویِ لوله‌یِ خروجیِ این شیر نصبِ هیچ شیرِ دیگری مجاز نیست؛ انتهایِ لوله‌یِ تخلیه باید بدونِ‌دنده باشد و تا ۳۰۰ میلی‌متری کفِ اتاق ادامه یابد؛ اتصال به فاضلاب ممنوع است.
•آب‌گرم‌کن باید با عایقی پوشانده شود که تلفاتِ انرژی از سطوحِ خارجی‌اش بیش از ۴۷ وات بر مترمربع در ساعت نشود (دمایِ محیطِ محاسبه حداکثر ۱۸ درجه‌یِ سلسیوس)؛ فشارِ کارِ مجازِ آب‌گرم‌کن نباید از ۱۰۳۵ کیلوپاسکال کمتر باشد.
نکته‌یِ کلیدی (ظرفیتِ ذخیره‌یِ گازیِ مخزن‌دار بر اساسِ تعدادِ خوابه): واحدِ یک‌خوابه ← دست‌کم ۷۵ لیتر؛ دوخوابه ← دست‌کم ۱۱۰ لیتر؛ سه‌خوابه ← دست‌کم ۱۵۰ لیتر. آب‌گرم‌کنِ فوریِ گازی: یک/دوخوابه ← دست‌کم ۱۲ لیتر در دقیقه؛ سه‌خوابه ← دست‌کم ۱۹ لیتر در دقیقه.
•در دستگاهِ مشترکِ تهیه‌یِ آبِ‌گرمِ مصرفی و گرم‌کنِ ساختمان، سیستمِ کنترلِ دما باید مانعِ آن شود که دمایِ آبِ‌گرمِ مصرفی، حتی هنگامِ نیاز به دمایِ بالاترِ گرمایشِ ساختمان، از ۶۰ درجه‌یِ سلسیوس (۱۴۰ درجه‌ی فارنهایت) بیشتر شود.
جدولِ استانداردهایِ ساختِ دیگ
نکته‌یِ کلیدی (شمارِ زیادِ استانداردهایِ اختصاصی): دیگِ پوسته‌جوش‌شده ← BS 2790 یا BS/EN 12953؛ دیگِ آب‌گرمِ گازسوزِ کاملاً بسته‌یِ نوعِ «C» ← استانداردِ ملیِ ۱۲۱۵۶ (یا BS EN 15501/15502)؛ دیگِ یک‌پارچه‌یِ آب‌گرمِ تلفیقیِ گازسوز ← استانداردِ ملیِ ۱۱۰۰۵.
•دیگِ چدنیِ گرمایشِ مرکزی (تولیدِ غیرمستقیمِ آبِ‌گرمِ مصرفی) ← استانداردِ ملیِ ۴۴۷۳؛ دیگِ فولادیِ جوش‌شده با همان کاربرد ← استانداردِ ملیِ ۷۹۱۱؛ پکیج‌هایِ گازسوزِ نوعِ B11/B11Bs با مشعلِ آتمسفریک ← استانداردِ ملیِ ۵۳۶۳.
•پکیجِ چگالشی تا ظرفیتِ معینی ← استانداردِ ملیِ ۱۴۵۵۳ (یا BS EN 15502)؛ دیگِ آب‌گرمِ چگالشیِ گازسوزِ ۷۰ تا ۱۰۰۰ کیلووات ← BS EN 15417؛ دیگِ آب‌گرمِ چگالشیِ سوختِ مایع تا ۱۰۰۰ کیلووات ← BS EN 15034.
فاصله‌یِ اطراف و بالایِ دیگ
•در اطرافِ دیگ، پهنایِ راهِ عبورِ بدونِ مانع نباید کمتر از ۵۰۰ میلی‌متر (۲۰ اینچ) باشد؛ کفِ محلِ نصبِ دیگ باید از جنسِ نسوختنی باشد؛ پیِ دستگاه هم باید نسوختنی و مسطح باشد.
نکته‌یِ کلیدی (جدولِ ۱۴-۷-۴-۴ فاصله‌یِ بالایِ دیگ): دیگِ پوسته‌ایِ با دسترسیِ رویِ دریچه ← دست‌کم ۹۰۰ میلی‌متر؛ همان نوع بدونِ دسترسیِ رویِ دریچه (جز پرفشار) ← دست‌کم ۶۰۰ میلی‌متر — یعنی وجودِ دسترسیِ روی دریچه، فاصله‌یِ لازم را بیشتر می‌کند نه کمتر.
•دیگِ بخارِ پرفشار: تا ظرفیتِ ۲۲۷۰ کیلوگرم بخار در ساعت یا سطحِ گرماییِ تا ۹۳ مترمربع یا انرژیِ ورودیِ تا ۱۴۶۵ کیلووات ← ۹۰۰ میلی‌متر؛ بالاترِ هر یک از این سه آستانه ← ۲۱۵۰ میلی‌متر — یعنی سه معیارِ مستقل (ظرفیت، سطحِ گرمایی، انرژیِ ورودی) هرکدام به‌تنهایی می‌تواند آستانه را به ۲۱۵۰ میلی‌متر برساند.
•دیگِ آب‌گرم/بخارِ کم‌فشار با ظرفیتِ بیش از ۲۲۷۰ کیلوگرم بخار در ساعت، یا انرژیِ ورودیِ بیش از ۱۴۶۵ کیلووات، یا سطحِ گرماییِ بیش از ۹۳ مترمربع، هر سه فقط به فاصله‌یِ ۹۰۰ میلی‌متر نیاز دارند — برخلافِ دیگِ پرفشار که در همین آستانه‌ها به ۲۱۵۰ میلی‌متر می‌رسد.
شیرهایِ دیگ و اتصالِ لوله‌یِ سوخت
•رویِ لوله‌هایِ ورودی/خروجیِ هر دیگ باید شیرِ قطع‌وصل نصب شود؛ اگر چند دیگ به‌صورتِ موازی باشند، هرکدام باید شیرِ قطع‌وصلِ جداگانه‌یِ خودش را داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی (شیرِ تخلیه‌یِ سریع): هر دیگِ بخار باید مجهز به شیرِ تخلیه‌یِ سریع باشد؛ اگر فشارِ کارِ مجازِ دیگِ بخار بیش از ۶۸۹ کیلوپاسکال (۱۰۰ psi) باشد، باید دو شیرِ تخلیه به‌صورتِ سری نصب شود که دست‌کم یکی از آن‌ها «آهسته‌بازشو» باشد؛ در این حالت، شیرِ قطعِ سریع باید نزدیک‌ترِ به دیگ نصب شود.
•بر رویِ لوله‌یِ ورودیِ گاز به مشعلِ دیگ، پیش از لوازمِ کنترل، باید یک شیرِ قطع‌وصلِ دستی نصب شود؛ لوله‌یِ انشعابِ گازِ شمعک باید پیش از شیرِ قطع‌وصلِ مشعل نصب شود و خودش هم شیرِ قطع‌وصلِ مستقلِ خودش را داشته باشد.
لوازمِ اندازه‌گیری و کنترلِ سطحِ پایینِ آب
•دیگِ آب‌گرم باید فشارسنج و دماسنجِ مشترک (یا وسیله‌یِ مشترک) داشته باشد که فشار/دما را در کارِ عادی نشان دهد؛ دیگِ بخار باید فشارسنج و آب‌نما داشته باشد؛ خطِ وسطِ شیشه‌یِ آب‌نما باید برابرِ سطحِ آبِ دیگ در کارِ عادی باشد.
نکته‌یِ کلیدی: با پایین‌رفتنِ سطحِ آب از ترازِ ایمنی (که سازنده تعیین می‌کند)، کنترلِ سطحِ پایینِ آب باید به‌طورِ خودکار عملِ احتراق را قطع کند؛ ولی دیگ‌هایِ لوله‌کویلی و WATER TUBE از این الزام معاف‌اند — به‌جایش باید با سنسورِ جریانِ آب حفاظت شوند که با قطعِ جریان، احتراق را خودکار قطع می‌کند.
شیرِ اطمینان و مخزنِ انبساط
نکته‌یِ کلیدی: بینِ دیگ/آب‌گرم‌کن/مخزنِ آبِ‌گرمِ مصرفی تا شیرِ اطمینان، و نیز رویِ لوله‌یِ تخلیه‌یِ شیرِ اطمینان، نباید هیچ شیرِ دیگری نصب شود؛ تخلیه‌یِ شیرِ اطمینانِ دیگِ آب‌گرم/مخزن باید ثقلی باشد، ولی تخلیه‌یِ شیرِ اطمینانِ دیگِ بخار باید با لوله به فضایِ خارج از ساختمان هدایت شود.
•هر سیستمِ گرماییِ آب‌گرم باید مجهز به مخزنِ انبساط (باز یا بسته) باشد؛ ظرفیتِ آن با توجه به حجمِ آب، دما و فشارِ کارِ سیستم محاسبه می‌شود.
نکته‌یِ کلیدی (مخزنِ انبساطِ باز): سطحِ آبِ مخزن باید دست‌کم ۱۲۰۰ میلی‌متر (۴ فوت) بالاترِ بالاترین اجزایِ سیستمِ گرمایی باشد؛ باید لوله‌یِ سرریز با قطرِ اسمیِ دست‌کم ۲۵ میلی‌متر (۱ اینچ) و یک لوله‌یِ هواکشِ بدونِ هیچ مانع یا شیر داشته باشد.
•مخزنِ انبساطِ بسته باید از یک مؤسسه‌یِ دارایِ صلاحیتِ قانونی گواهیِ آزمایشِ فشارِ کار داشته باشد؛ فشارِ آزمایش باید دست‌کم ۱٫۵ برابرِ حداکثر فشارِ کارِ سیستم باشد؛ این مخزن (به‌جز نوعِ دیافراگمیِ تحتِ‌فشار) باید طوری باشد که بتوان آبِ مخزن را بدونِ تخلیه‌یِ آبِ کلِ سیستمِ گرمایی، جداگانه تخلیه کرد.
جدولِ مرورِ سریع
سه موردِ خارج از دامنه‌یِ فصلِ ۷سوختِ جامد، آبِ‌گرمِ دمایِ متوسط/بالا، مخزنِ تحتِ‌فشارِ آبِ‌سرد
استانداردِ آب‌گرم‌کنِ خورشیدیCSA F379.1 و UL174 و UL1453
استانداردِ آب‌گرم‌کنِ گازیِ فوریISIRI 1828 و 1828-2
فاصله‌یِ آب‌گرم‌کن از دیواردست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر (۱۲ اینچ)
شیرِ اطمینانِ فشار و دمایِ آب‌گرم‌کنحداکثر ۱۰۳۵ کیلوپاسکال / ۹۹ درجه‌یِ سلسیوس
حداکثرِ تلفاتِ حرارتیِ عایقِ آب‌گرم‌کن/مخزن۴۷ وات بر مترمربع در ساعت
ظرفیتِ ذخیره‌یِ گازیِ مخزن‌دار — یک/دو/سه‌خوابه۷۵ / ۱۱۰ / ۱۵۰ لیتر
ظرفیتِ آب‌گرم‌کنِ فوریِ گازی — یک‌ودوخوابه/سه‌خوابه۱۲ لیتر در دقیقه / ۱۹ لیتر در دقیقه
سقفِ دمایِ آبِ‌گرمِ مصرفی در دستگاهِ مشترکحداکثر ۶۰ درجه‌یِ سلسیوس
استانداردِ دیگِ چدنی / فولادیِ جوش‌شدهاستانداردِ ملیِ ۴۴۷۳ / ۷۹۱۱
پهنایِ راهِ عبورِ اطرافِ دیگدست‌کم ۵۰۰ میلی‌متر (۲۰ اینچ)
فاصله‌یِ بالایِ دیگِ پوسته‌ایِ با/بدونِ دسترسیِ روی دریچه۹۰۰mm (با دسترسی) / ۶۰۰mm (بدونِ دسترسی)
آستانه‌یِ ارتقایِ فاصله‌یِ دیگِ پرفشار به ۲۱۵۰mm> ۲۲۷۰ kg بخار/h، یا > ۹۳ m² سطحِ گرمایی، یا > ۱۴۶۵ kW
فشارِ آستانه‌یِ دو شیرِ تخلیه‌یِ سریِ دیگِ بخاربیش از ۶۸۹ کیلوپاسکال (۱۰۰ psi)
معافیتِ کنترلِ سطحِ پایینِ آبدیگِ لوله‌کویلی/Water Tube — به‌جایش سنسورِ جریانِ آب
ارتفاعِ مخزنِ انبساطِ باز از بالاترین جزءِ سیستمدست‌کم ۱۲۰۰ میلی‌متر (۴ فوت)
قطرِ اسمیِ لوله‌یِ سرریزِ مخزنِ بازدست‌کم ۲۵ میلی‌متر (۱ اینچ)
فشارِ آزمایشِ مخزنِ انبساطِ بستهدست‌کم ۱٫۵ برابرِ حداکثر فشارِ کارِ سیستم
برو به آزمونِ همین فصل