مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان‹فصلِ هشتم — دستگاه‌هایِ گرم‌کننده و خنک‌کننده‌یِ ویژه‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان
درسنامه — فصلِ هشتم — دستگاه‌هایِ گرم‌کننده و خنک‌کننده‌یِ ویژه
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۱-۸-۱۴ کلیات
•این فصل، نُه نوع دستگاه را پوشش می‌دهد: شومینه، بخاری (گاز/مایع/جامد/برقی)، کوره‌یِ هوایِ گرم، گرم‌کننده‌یِ سونا، کولرهایِ گازی، خنک‌کننده‌هایِ تبخیری، گرم‌کننده‌یِ تابشی، تجهیزاتِ رانده‌شده با موتور/توربینِ گاز، و برجِ خنک‌کن.
•کابل‌کشیِ برقی ← مبحثِ سیزدهم؛ آبِ تغذیه/فاضلاب ← مبحثِ شانزدهم؛ دودکش ← فصلِ یازدهمِ همین مبحث؛ لوله‌یِ گاز ← مبحثِ هفدهم؛ لوله‌یِ سوختِ مایع ← فصلِ دوازدهمِ همین مبحث؛ هوایِ احتراق ← فصلِ نهمِ همین مبحث.
نکته‌یِ کلیدی: دستگاهِ گرم‌کننده‌یِ با سوختِ گاز/مایع/جامد نباید در فضایِ با خطر یا رویِ کفِ مسیرِ فرار نصب شود؛ و نصبش در فضایِ داخلیِ ساختمان‌هایِ عمومی (اتاقِ هتل، اداره، کلاس، خوابگاه، خانه‌یِ سالمندان، بیمارستان، زندان، شیرخوارگاه، سالنِ اجتماعات و…) کلاً ممنوع است.
۲ تا ۷-۸-۱۴ شومینه و بخاری‌ها
•شومینه‌یِ گازی نباید تنها وسیله‌یِ گرم‌کننده‌یِ اتاق باشد؛ باید کنترلِ اطمینانِ وجودِ شعله + دمپرِ دستیِ تنظیمِ دود + شیرِ قطع‌ووصلِ دستیِ گاز (نزدیکِ اجاق، در همان اتاق) داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی (فاصله‌هایِ استانداردِ بخاری): بخاریِ نفتی و بخاریِ گازیِ با دودکش، هر دو: فاصله از دیوار حداقل ۱۵۰ میلی‌متر؛ فاصله از پرده/موادِ سوختنی حداقل ۳۰۰ میلی‌متر؛ نصب رویِ کفِ شیب‌دار برایِ هر دو ممنوع.
•بخاریِ نفتی باید تنظیم‌کننده‌یِ مکش در لوله‌یِ رابطِ دودکش داشته باشد؛ بخاریِ گازی باید فندکِ خودکار + کنترلِ اطمینانِ شعله + کنترلِ خودکارِ قطعِ گاز داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی (بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش): نصب در واحدِ مسکونی مطلقاً ممنوع است؛ ظرفیتِ گرمایی حداکثر ۱۱٫۷ کیلووات و حداکثر ۰٫۲۱ کیلووات بر مترمکعبِ حجمِ اتاق؛ کنترلِ اکسیژن کارخانه‌ای (غیرقابلِ‌تنظیم توسطِ بهره‌بردار) که هرگز نگذارد نسبتِ اکسیژن کمتر از ۱۸٪ شود؛ نصب/بازدید فقط توسطِ کارشناسِ فنیِ شرکتِ سازنده.
•بخاریِ برقی: فقط برایِ فضاهایِ کوچک؛ کنترلِ دستیِ چندمرحله‌ای؛ کلیدِ اصلیِ خودکار (که با افتادنِ بخاری یا نصبِ غلط، روشن نشود)؛ در فضایِ مرطوب و جاهایِ در معرضِ ضربه، نصب ممنوع (مگر تأییدشده برایِ آن کاربرد).
۸ و ۹-۸-۱۴ کوره‌یِ هوایِ گرم (بدونِ کانال / کانالی)
•کوره‌یِ بدونِ‌کانال: فاصله از دیوار حداقل ۳۰۰ میلی‌متر (مدلِ دیواری: حداقل ۱۵۰ میلی‌متر)؛ فضایِ دسترسیِ جلویِ دستگاه/مشعل/تابلو حداقل ۴۵۰ میلی‌متر؛ فاصله‌یِ زیرِ کوره تا کف حداقل ۱۵۰ میلی‌متر؛ نصب در راهرویِ دسترسی/خروجِ اضطراریِ سالنِ اجتماعات-تئاتر-سینما ممنوع.
نکته‌یِ کلیدی (کوره‌یِ کانالی): سطحِ مقطعِ آزادِ کانال‌هایِ هوایِ تازه/رفت/برگشت، حداقل ۴٫۴ میلی‌متر مربع به ازایِ هر واتِ ظرفیتِ گرمایی؛ برگشتِ هوایِ یک واحدِ مسکونی هرگز به واحدِ دیگر فرستاده نشود.
•تأمینِ هوایِ تازه/برگشتِ کوره از این پنج فضا ممنوع است: حمام، توالت/دستشویی، آشپزخانه، گاراژ، فضایِ با خطر.
•ترموستات باید در همان فضایِ گرم‌شونده (یا رویِ کانالِ برگشتِ ورودی به دستگاه) نصب شود؛ کانال‌کشی طبقِ فصلِ ۶، محلِ دریچه‌ها طبقِ فصلِ ۴، دودکش طبقِ فصلِ ۱۱، سوختِ مایع طبقِ فصلِ ۱۲ همین مبحث.
۱۰-۸-۱۴ گرم‌کننده‌یِ برقیِ سونا
•باید حفاظ/پوششِ تأییدشده داشته باشد (بدونِ کاهشِ محسوسِ انتقالِ گرما) تا تماسِ تصادفی جلوگیری شود؛ حفاظ نباید دایم به جدارهایِ ساختمان متصل باشد.
نکته‌یِ کلیدی: ترموستات باید حداکثر دما را به ۹۰°C محدود کند (حسگر، اگر جزءِ گرم‌کننده نباشد، حداکثر ۱۵۰ میلی‌متری سقف نصب می‌شود)؛ زمان‌سنجِ خودکارِ حداکثر یک‌ساعته (نصب‌شده بیرونِ اتاقِ سونا) الزامی است.
•دریچه‌یِ تهویه‌یِ طبیعی بالایِ درِ ورودی، حداقل ابعادِ ۱۰۰×۲۰۰ میلی‌متر؛ تابلویِ هشدار با متنِ مشخص (حداکثر توقف ۳۰ دقیقه، مشورت با پزشک برایِ بیمارانِ قلبی/تنفسی) الزامی است.
۱۱ و ۱۲-۸-۱۴ کولرِ گازی و کولرِ آبی
•کولرِ گازی: نصب رویِ نمایِ مشرف به معابرِ عمومی ممنوع است؛ طراحیِ سیکلِ تبرید و انتخابِ مبرد طبقِ فصلِ سیزدهمِ همین مبحث.
نکته‌یِ کلیدی (کولرِ آبی): حداقل ۳ متر از دهانه‌یِ دودکش و ۳ متر از هواکشِ فاضلاب فاصله‌یِ افقی (مگر یک متر بالاترِ سطحِ کولر باشند)؛ فضایِ دسترسیِ اطراف حداقل ۶۰۰ میلی‌متر، زیرِ کولر حداقل ۳۰۰ میلی‌متر؛ نصب بالایِ معابرِ عمومی فقط با سینیِ قطره‌گیر+لوله‌یِ تخلیه‌یِ دورازِمعبر مجاز است.
•لوله‌یِ آبِ تغذیه‌یِ کولرِ آبی: شیرِ قطع‌ووصلِ مستقل + جلوگیری از برگشتِ جریان؛ در نصبِ رویِ تراس/بالکن، کف‌شویِ حداقل قطرِ اسمیِ ۵۰ میلی‌متر الزامی است.
۱۳ و ۱۴-۸-۱۴ گرم‌کننده‌یِ تابشی و موتور/توربینِ گاز
نکته‌یِ کلیدی (گرم‌کننده‌یِ تابشی): فاصله‌یِ اطراف (جز سطحِ تابش) از مصالح حداقل ۶۰۰ میلی‌متر؛ فاصله‌یِ سطحِ تابش از موادِ سوختنی حداقل ۱۲۰۰ میلی‌متر؛ ارتفاعِ نصب از کف حداقل ۲۴۰۰ میلی‌متر؛ در پارکینگ/گاراژ، فاصله از بالایِ خودرو حداقل ۱۲۰۰ میلی‌متر؛ نصب در محلِ درزِ انبساطِ ساختمان ممنوع.
•موتور/توربینِ گازیِ ثابت: نصب طبقِ NFPA 37؛ لوله‌کشیِ گازِ سوخت طبقِ مبحثِ هفدهم؛ صدا/ارتعاش نباید از حدودِ مبحثِ هجدهم فراتر رود.
۱۵-۸-۱۴ برجِ خنک‌کننده
نکته‌یِ کلیدی: محلِ نصب باید حداقل ۶ متر از هر دهانه‌یِ ورودِ هوا/بازشویِ ساختمان فاصله‌یِ افقی داشته باشد، یا حداقل ۱۵۰۰ میلی‌متر بالاترِ لبه‌یِ آن دهانه باشد.
•آبِ تغذیه از نظرِ آلودگیِ میکروبی باید در حدِ آبِ آشامیدنی باشد؛ کف‌شویِ تخلیه طبقِ مبحثِ شانزدهم؛ صدا نباید از حدودِ مبحثِ هجدهم فراتر رود؛ تکیه‌گاه باید بارِ باد+زلزله را هم پوشش دهد.
جدولِ مرورِ سریع
فاصله‌یِ بخاری (نفتی/گازیِ دودکش‌دار) از دیوار/پردهحداقل ۱۵۰mm / ۳۰۰mm
سقفِ ظرفیتِ بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش۱۱٫۷ کیلووات و ۰٫۲۱ kW بر m³ حجمِ اتاق
کفِ مجازِ اکسیژن (بخاریِ بدونِ دودکش)هرگز کمتر از ۱۸٪
سطحِ مقطعِ کانالِ کورهحداقل ۴٫۴ mm² به ازایِ هر وات
محدودیتِ دمایِ گرم‌کننده‌یِ سوناحداکثر ۹۰°C، زمان‌سنجِ حداکثر ۱ ساعت
فاصله‌یِ کولرِ آبی از دودکش/هواکشِ فاضلابحداقل ۳ متر (یا ۱ متر بالاتر)
فضایِ دسترسیِ اطرافِ/زیرِ کولرِ آبی۶۰۰mm / ۳۰۰mm
فاصله‌یِ سطحِ تابشِ گرم‌کننده از موادِ سوختنیحداقل ۱۲۰۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ برجِ خنک‌کننده از دهانه‌یِ ورودِ هواحداقل ۶ متر (یا ۱۵۰۰mm بالاتر)
برو به آزمونِ همین فصل