مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ هشتم — دستگاه‌هایِ گرم‌کننده و خنک‌کننده‌یِ ویژه (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ هشتم — دستگاه‌هایِ گرم‌کننده و خنک‌کننده‌یِ ویژه (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه‌یِ کاربرد و فهرستِ یازده‌گانه‌یِ کاربری‌هایِ ممنوعه
•این فصل نُه گروه دستگاه را پوشش می‌دهد: شومینه، بخاری (گاز/مایع/جامد/برقی)، کوره‌یِ هوایِ گرم، گرم‌کننده‌یِ سونا، کولرهایِ گازی، خنک‌کننده‌هایِ تبخیری، گرم‌کننده‌یِ تابشی، تجهیزاتِ رانده‌شده با موتور/توربینِ گاز، و برجِ خنک‌کن.
•دستگاه‌هایِ گرم‌کننده با سوختِ گاز/مایع/جامد نباید در فضاهایِ با خطر یا در مسیرهایِ فرار (رویِ کف) نصب شوند.
نکته‌یِ کلیدی (فهرستِ یازده‌گانه): نصبِ دستگاهِ گرم‌کننده‌یِ با سوختِ گاز/مایع/جامد در فضایِ داخلیِ ساختمان‌هایِ عمومیِ زیر ممنوع است: اتاقِ مهمانِ هتل/مهمانسرا، اتاقِ اداری، دفترِ کار/کلاسِ آموزشی، خوابگاهِ عمومی، خانه‌یِ سالمندان، اتاقِ بیمار/فضایِ درمانی، آسایشگاه/نقاهتگاه، زندان/کانونِ اصلاح‌وتربیت، شیرخوارگاه/مرکزِ نگهداریِ کودکانِ بی‌سرپرست، بیمارستان/خانه‌یِ بیمارانِ روانی، و سالنِ اجتماعات.
شومینه با مصالحِ بنایی و شومینه‌یِ گازی
•شومینه‌یِ با مصالحِ بناییِ با سوختِ جامد باید طبقِ الزاماتِ مباحثِ سوم، چهارم و پنجم طراحی/ساخته شود؛ لوازمِ جانبیِ شومینه باید مطابقِ استانداردِ UL 907 باشد.
نکته‌یِ کلیدی: شومینه‌یِ گازی هرگز نباید تنها وسیله‌یِ گرم‌کننده‌یِ اتاق باشد؛ باید طبقِ استانداردِ UL 127 ساخته شود؛ کفِ اجاقِ آن باید به‌طورِ مشخص و آشکار از کفِ اتاق جدا باشد.
•شومینه‌یِ گازی باید کنترلِ اطمینانِ وجودِ شعله داشته باشد (قطعِ خودکارِ گاز با خاموشیِ شمعک/شعله)، دمپرِ دستیِ تنظیمِ مقطعِ دهانه‌یِ دود داشته باشد، و شیرِ قطع‌وصلِ دستیِ گاز آن باید در خارج از اجاق و نزدیکِ آن، در همان اتاق نصب شود.
بخاریِ نفتی و گازیِ با دودکش
•بخاریِ نفتی باید طبقِ استانداردهایِ ملیِ ۱۲۱۱۸، ۱۲۱۱۹ و ۱۲۱۲۰ ساخته شود و به کنترلِ دستیِ تنظیمِ سوخت، شیرِ دستیِ قطع‌وصل، و تنظیم‌کننده‌یِ مکش در لوله‌یِ رابطِ دودکش مجهز باشد.
•بخاریِ گازیِ با دودکش باید طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۲۲۰-۱ ساخته شود و به فندکِ خودکار، کنترلِ اطمینانِ وجودِ شعله و کنترلِ خودکارِ قطعِ گاز مجهز باشد.
نکته‌یِ کلیدی: در هر دو نوع (نفتی و گازیِ با دودکش) فاصله‌یِ بخاری تا دیوارها نباید کمتر از ۱۵۰ میلی‌متر (۶ اینچ) باشد و فاصله‌یِ پرده/موادِ سوختنی نباید کمتر از ۳۰۰ میلی‌متر (۱۲ اینچ) باشد؛ نصبِ هر دو نوع رویِ کفِ شیب‌دار ممنوع است.
بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش و بخاریِ برقی
نکته‌یِ کلیدی: نصبِ بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش در واحدهایِ مسکونی مطلقاً ممنوع است (فقط در فضاهایِ غیرمسکونی مجاز است)؛ ظرفیتِ گرماییِ آن نباید از ۱۱٫۷ کیلووات (۴۰۰۰۰ BTU/h) بیشتر باشد، و نیز نباید از ۰٫۲۱ کیلووات بر مترمکعبِ حجمِ اتاق بیشتر باشد.
•بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش باید به کنترلِ وجودِ حداقلِ اکسیژن مجهز باشد که با افتِ اکسیژن، گاز را قطع کند؛ این کنترل در کارخانه تنظیم می‌شود و بهره‌بردار نباید بتواند آن را تغییر دهد؛ نسبتِ اکسیژن به هر حال نباید کمتر از ۱۸ درصد شود؛ نصب/راه‌اندازی/بازدیدِ ادواریِ آن باید فقط توسطِ کارشناسِ فنیِ شرکتِ سازنده انجام شود.
•بخاریِ برقی فقط برایِ گرم‌کردنِ فضاها/اتاق‌هایِ کوچک به کار می‌رود؛ باید مجهز به کلیدِ اصلیِ خودکار باشد که فقط با نصبِ صحیح روشن شود (و با افتادنِ بخاری یا نصبِ نادرست، مانعِ روشن‌شدن شود)؛ در فضاهایِ مرطوب/خیس نصبش ممنوع است مگر مخصوصِ همین منظور طراحی و تأیید شده باشد.
کوره‌یِ هوایِ گرم: بدونِ کانال و کانالی
نکته‌یِ کلیدی (فاصله‌هایِ کوره‌یِ بدونِ کانال): تا دیوارها ≥ ۳۰۰ میلی‌متر؛ مدل‌هایِ دیواری از دیوارِ مجاور ≥ ۱۵۰ میلی‌متر؛ تا پرده/جدارِ سوختنی ≥ ۳۰۰ میلی‌متر؛ فضایِ دسترسیِ جلویِ دستگاه (مشعل/تابلوی کنترل) ≥ ۴۵۰ میلی‌متر؛ فاصله‌یِ زیرینِ کوره تا کف ≥ ۱۵۰ میلی‌متر.
•نصبِ کوره‌یِ هوایِ گرم (با یا بدونِ کانال) در راهروهایِ دسترسی/هالِ آسانسور یا راهروهایِ خروجِ اضطراریِ سالنِ اجتماعات، تئاتر و سینما، ممنوع است.
نکته‌یِ کلیدی: تأمینِ هوایِ تازه یا برگشتِ هوایِ کوره از پنج فضایِ زیر مجاز نیست: حمام، توالت/دستشویی، آشپزخانه، گاراژ، فضاهایِ با خطر.
•سطحِ مقطعِ آزادِ کانال‌هایِ هوایِ تازه/رفت/برگشتِ کوره‌یِ کانالی، برایِ هر واتِ ظرفیتِ گرمایی، نباید کمتر از ۴٫۴ میلی‌مترمربع باشد؛ برگشتِ هوایِ یک واحدِ مسکونی نباید به واحدِ مسکونیِ دیگر فرستاده شود.
گرم‌کننده‌یِ برقیِ سونا
•گرم‌کننده باید طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۵۶۲-۲-۵۳ باشد و در محلی نصب شود که تماسِ تصادفیِ افراد با آن ممکن نباشد؛ باید حفاظِ موردِ تأیید با ضریبِ هدایتِ حرارتیِ ناچیز داشته باشد که مانعِ قابلِ‌توجهِ انتقالِ گرما به اتاق نشود.
نکته‌یِ کلیدی: ترموستاتِ سونا باید علاوه‌بر کنترلِ دمایِ دلخواه، حداکثر دما را به ۹۰ درجه‌یِ سلسیوس (۱۹۴ درجه‌ی فارنهایت) محدود کند؛ اگر ترموستات جزوِ گرم‌کننده نباشد، حسگرِ آن باید در فاصله‌یِ ۱۵۰ میلی‌متری از سقفِ اتاق نصب شود.
•گرم‌کننده باید به زمان‌سنجِ حداکثر یک‌ساعته مجهز باشد (خارج از اتاقِ سونا نصب می‌شود) که پس از هر روشن‌شدن، خودکار خاموش کند؛ دریچه‌یِ تهویه‌یِ طبیعیِ بالایِ درِ ورودی نباید کوچک‌تر از ۱۰۰×۲۰۰ میلی‌متر باشد؛ بر رویِ در باید تابلویِ هشدار با محدودیتِ توصیه‌شده‌یِ «حداکثر ۳۰ دقیقه اقامت» نصب شود.
کولرِ گازی و کولرِ آبی
•کولرهایِ گازیِ پنجره‌ای/اسپلیت باید طبقِ استانداردِ ملیِ ۶۰۱۶ (عملکرد) و ۱۵۶۲-۲-۴۰ (ایمنیِ برقی) باشند؛ کولرِ گازیِ کانال‌دار باید طبقِ استانداردِ ملیِ ۶۹۴۲ باشد؛ نصبِ قسمت‌هایی از کولرِ گازی رویِ نمایِ مشرف به معابرِ عمومی ممنوع است.
نکته‌یِ کلیدی (فاصله‌یِ کولرِ آبی از منابعِ آلودگی): دست‌کم ۳ متر (۱۰ فوت) فاصله‌یِ افقی از دهانه‌یِ دودکش و از دهانه‌یِ هواکشِ فاضلاب — مگر آنکه آن دهانه دست‌کم یک متر از سطحِ رویِ کولر بالاتر باشد (در این حالت الزامِ فاصله‌یِ افقی ساقط می‌شود).
•در اطرافِ کولرِ آبی باید دست‌کم ۶۰۰ میلی‌متر (۲۴ اینچ) و در زیرش دست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر (۱۲ اینچ) فضایِ دسترسی/سرویس وجود داشته باشد؛ در نصبِ کولر در تراس/بالکن، پیش‌بینیِ کف‌شوی با قطرِ اسمیِ دست‌کم ۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ) الزامی است.
گرم‌کننده‌یِ تابشی و برجِ خنک‌کننده
نکته‌یِ کلیدی (سه فاصله‌یِ گرم‌کننده‌یِ تابشی): فاصله‌یِ اطرافِ دستگاه (به‌جز سطحِ تابش) با مصالحِ سوختنی/غیرسوختنی ≥ ۶۰۰ میلی‌متر؛ فاصله‌یِ سطحِ تابش از مصالحِ سوختنی ≥ ۱۲۰۰ میلی‌متر (۴ فوت)؛ ارتفاعِ نصب از کف ≥ ۲۴۰۰ میلی‌متر (۸ فوت). در پارکینگ/گاراژ، فاصله‌یِ سطحِ تابش از بالایِ اتومبیل هم باید ≥ ۱۲۰۰ میلی‌متر باشد؛ نصب در محلِ درزِ انبساطِ ساختمان ممنوع است.
•برجِ خنک‌کننده باید طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۰۶۳۵ یا BS EN 13741 ساخته شود؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: محلِ نصب باید دست‌کم ۶ متر (۲۰ فوت) فاصله‌یِ افقی از هر ورودیِ هوا/بازشوی ساختمان داشته باشد، یا دست‌کم ۱۵۰۰ میلی‌متر (۵ فوت) بالاترِ لبه‌یِ بالاییِ آن بازشو قرار گیرد.
•آبِ تغذیه‌یِ برجِ خنک‌کننده باید از نظرِ آلودگیِ میکروبی در حدِ آبِ آشامیدنی باشد؛ فاصله‌یِ برج تا هر فضایِ کار/سکونت باید طوری باشد که شدتِ صدا از الزاماتِ مبحثِ هجدهم فراتر نرود.
جدولِ مرورِ سریع
فضاهایِ عمومیِ ممنوعِ نصبِ دستگاهِ سوختِ گاز/مایع/جامد۱۱ کاربری، از اتاقِ هتل تا سالنِ اجتماعات
استانداردِ لوازمِ جانبیِ شومینه / شومینه‌یِ گازیِ کارخانه‌ایUL 907 / UL 127
فاصله‌یِ بخاریِ نفتی/گازیِ بادودکش تا دیوار / پرده۱۵۰mm / ۳۰۰mm
نصبِ بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش در واحدِ مسکونیمطلقاً ممنوع
سقفِ ظرفیتِ بخاریِ گازیِ بدونِ دودکش۱۱٫۷ کیلووات؛ و حداکثر ۰٫۲۱ کیلووات بر مترمکعبِ اتاق
حداقلِ نسبتِ اکسیژنِ مجازِ محیطِ بخاریِ بدونِ دودکش۱۸ درصد
فضایِ دسترسیِ جلویِ کوره‌یِ بدونِ کانالدست‌کم ۴۵۰ میلی‌متر
پنج فضایِ ممنوعِ تأمینِ هوایِ کورهحمام، توالت، آشپزخانه، گاراژ، فضایِ با خطر
سطحِ مقطعِ آزادِ کانالِ کوره بر واحدِ ظرفیت≥ ۴٫۴ میلی‌مترمربع بر وات
سقفِ دمایِ ترموستاتِ سوناحداکثر ۹۰ درجه‌یِ سلسیوس
زمان‌سنجِ خودکارِ گرم‌کننده‌یِ سوناحداکثر یک ساعت، بیرونِ اتاقِ سونا
دریچه‌یِ تهویه‌یِ طبیعیِ سونادست‌کم ۱۰۰×۲۰۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ افقیِ کولرِ آبی از دودکش/هواکشِ فاضلابدست‌کم ۳ متر (یا ۱ متر بالاترِ کولر)
فضایِ دسترسیِ اطراف/زیرِ کولرِ آبی۶۰۰mm اطراف / ۳۰۰mm زیر
سه فاصله‌یِ گرم‌کننده‌یِ تابشی۶۰۰mm اطراف، ۱۲۰۰mm سطحِ تابش، ۲۴۰۰mm ارتفاعِ نصب
محلِ نصبِ برجِ خنک‌کننده از بازشو۶ متر افقی، یا ۱۵۰۰mm بالاتر از لبه‌یِ بازشو
برو به آزمونِ همین فصل