مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)‹فصلِ نهم — تأمینِ هوایِ احتراق (سریِ دوم)‹درسنامه
مبحث ۱۴ — تأسیساتِ مکانیکیِ ساختمان (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ نهم — تأمینِ هوایِ احتراق (سریِ دوم)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۹-۱۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه‌یِ کاربرد و لزومِ تأمینِ هوا
•این فصل فقط دستگاه‌هایِ با سوختِ مایع/گاز را که برایِ گرمایش/سرمایشِ فضا یا تهیه‌یِ آبِ‌گرمِ مصرفی نصب می‌شوند پوشش می‌دهد؛ ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: دستگاهی که تمامِ هوایِ احتراق را مستقیماً از خارج می‌گیرد و دودش را مستقیماً به خارج می‌فرستد (دستگاهِ تیپِ C)، اصلاً خارج از حدودِ این فصل است — هوایِ احتراقش طبقِ دستورالعملِ سازنده تأمین می‌شود.
•اگر چند دستگاهِ با سوختِ مایع/گاز در یک فضا نصب شوند، هوایِ احتراق باید برایِ کارِ هم‌زمانِ همه‌یِ آن‌ها محاسبه و تأمین شود.
•نصبِ دستگاهِ با سوختِ مایع/گاز در فضایِ کاملاً بسته و بدونِ پیش‌بینیِ دریافتِ هوایِ احتراق مجاز نیست — استثنا: دیگِ دیواریِ گازسوزِ تیپِ «C» که تمامِ هوایِ احتراقش را از بیرون می‌گیرد.
منابعِ غیرمجاز و اختلال در جریانِ هوا
نکته‌یِ کلیدی (شش منبعِ ممنوع): تأمینِ هوایِ احتراق از این فضاها مجاز نیست: فضایِ حاویِ گازهایِ خطرناک، فضایِ حاویِ بخارهایِ قابلِ‌اشتعال، فضایِ حاویِ گردوغبار/ذراتِ جامدِ منتشرشونده، موتورخانه‌یِ تبرید (مگر سیستمِ جذبی)، حمام/توالت/انباری، و فضایِ در معرضِ خطرِ سیل‌گرفتگی.
•در فضایِ نصبِ دستگاه باید گردشِ آزادِ هوا برقرار باشد؛ اگر دستگاهِ دیگری (مانندِ مکنده‌یِ هوا) در همان فضا نصب شود، مکشِ آن نباید موجبِ جریانِ معکوس یا کمبودِ هوایِ احتراق شود.
تأمینِ هوا از کانالِ زیرِ کف و فضایِ زیرِ شیروانی
نکته‌یِ کلیدی (کانالِ زیرِ کف): فضایِ کانال باید با بازشویِ دائمی مستقیماً به هوایِ آزاد مربوط باشد؛ سطحِ آزادِ دهانه‌یِ ورودِ هوا به کانال دست‌کم ۱۰۰ میلی‌مترمربع برایِ هر ۳۸ کیلوکالری در ساعت انرژیِ سوخت باشد؛ سطحِ مقطعِ آزادِ مسیرِ عبورِ هوا در کانال دست‌کم باید با سطحِ آزادِ دریچه‌یِ ورودی برابر باشد.
نکته‌یِ کلیدی (فضایِ زیرِ شیروانی): باید با بازشویِ دائمی و بسته‌نشدنی مستقیماً به هوایِ آزاد مربوط باشد؛ دهانه‌یِ کانالِ ورودِ هوایِ احتراق باید دست‌کم تا ۱۵۰ میلی‌متری بالاترِ کفِ فضایِ زیرِ شیروانی ادامه یابد؛ ارتفاعِ این فضا در بلندترین نقطه نباید کمتر از ۷۶۰ میلی‌متر (۳۰ اینچ) باشد.
•در هر دو حالت (کانالِ زیرِ کف و زیرِ شیروانی)، احتمالِ مسدودشدنِ دهانه‌یِ ورودی با برف/یخ یا عواملِ دیگر نباید وجود داشته باشد.
تأمین از داخلِ ساختمان: درزبندیِ معمولی و هوابند
•در ساختمانِ با درزبندیِ معمولی، اگر حجمِ فضایِ نصب ≥ ۱ مترمکعب به‌ازایِ هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت باشد، هوایِ احتراق می‌تواند صرفاً با تعویضِ هوایِ طبیعی و نفوذِ هوا تأمین شود؛ اگر کمتر باشد، می‌توان از فضایِ مجاور کمک گرفت (به‌شرطِ رعایتِ حداقلِ تعویضِ هوایِ فصلِ ۴).
نکته‌یِ کلیدی (دو دهانه‌یِ ارتباطی با فضایِ مجاور): یکی حداکثر ۳۰۰ میلی‌متری کف و دیگری حداکثر ۳۰۰ میلی‌متری سقف؛ سطحِ آزادِ هرکدام دست‌کم ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازایِ هر ۳۸ کیلوکالری در ساعت، ولی در هر حال نباید از ۶۴۵۰۰ میلی‌مترمربع (۱۰۰ اینچِ مربع) کمتر باشد؛ اندازه‌یِ هر ضلعِ دهانه‌ها هم نباید کمتر از ۸۰ میلی‌متر (۳ اینچ) باشد.
•در ساختمانِ با درزهایِ هوابند، صرفِ‌نظر از حجمِ فضا، هوا باید حتماً با دو دهانه از خارجِ ساختمان تأمین شود — تعویضِ هوایِ طبیعی/نفوذِ هوا در این نوع ساختمان کافی نیست.
تأمین از خارجِ ساختمان و ترکیبِ داخل+خارج
نکته‌یِ کلیدی (سه شرطی که تأمینِ هوا از خارج را الزامی می‌کند): حجمِ فضا کمتر از ۱ مترمکعب به‌ازایِ هر ۱۷۷ کیلوکالری در ساعت باشد؛ ساختمان درزهایِ هوابند داشته باشد؛ یا ظرفیتِ دستگاه‌هایِ گرمایشی بیش از ۵۰۰۰۰ کیلوکالری در ساعت (۲۰۰۰۰۰ BTU/h) باشد — این سومی مستقل از حجمِ فضاست.
•اگر تأمین مستقیماً از هوایِ خارج باشد: هر دهانه دست‌کم ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازایِ هر ۱۵۵ کیلوکالری در ساعت؛ اگر با کانالِ افقی باشد: هر دهانه دست‌کم ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازایِ هر ۷۷ کیلوکالری در ساعت (نسبتِ سخت‌گیرانه‌ترِ کانالِ افقی نسبت به اتصالِ مستقیم یا کانالِ قائم)؛ اگر با کانالِ قائم باشد: مانندِ اتصالِ مستقیم، ۱۰۰ میلی‌مترمربع به‌ازایِ هر ۱۵۵ کیلوکالری.
•در حالتِ ترکیبی (هم‌زمان از داخل و خارج، فقط در ساختمانِ با درزبندیِ معمولی و فضایِ کوچک‌تر از حدِ نصاب)، مجموعِ هوایِ داخل به‌اضافه‌یِ هوایِ واردشده از خارج باید کافی باشد.
تأمینِ مکانیکیِ هوایِ احتراق
نکته‌یِ کلیدی: مقدارِ هوایی که با سیستمِ مکانیکی تأمین می‌شود، دست‌کم باید یک مترمکعب در ساعت به‌ازایِ هر ۳۵۵ کیلوکالری در ساعتِ انرژیِ سوخت باشد.
•سیستمِ مکانیکی باید یک دستگاهِ پشتیبان با ظرفیتِ مشابه داشته باشد؛ استفاده از سیستمِ تهویه‌یِ مطبوع یا تعویضِ هوایِ مکانیکیِ عمومیِ ساختمان برایِ این منظور مجاز نیست.
•سیستمِ تأمینِ مکانیکی و مشعلِ هر دستگاه باید به هم وابسته باشند، به‌طوری که با از‌کارافتادنِ تأمینِ هوا، مشعل هم خودکار خاموش شود.
دهانه‌ها، کانال و دمپر
نکته‌یِ کلیدی (درصدِ سطحِ آزادِ دریچه): اگر رویِ دهانه توری نصب شود، چشمه‌هایش باید بینِ ۱۳ تا ۲۶ میلی‌متر باشد؛ دریچه‌یِ فلزی حداکثر ۷۵٪ سطحِ آزاد محاسبه می‌شود؛ دریچه‌یِ چوبی حداکثر ۲۵٪ — مگر سازنده عددِ دیگری توصیه کند.
•تراز زیرِ دهانه‌یِ دریافتِ هوا، در بیرونِ ساختمان، دست‌کم باید ۳۰۰ میلی‌متر (۱۲ اینچ) از ترازِ زمینِ مجاور بالاتر باشد؛ فضایِ باقی‌مانده در اطرافِ دودکش/لوله‌ها/کابل‌ها هرگز دهانه‌یِ ورودِ هوایِ احتراق تلقی نمی‌شود.
نکته‌یِ کلیدی (دمپر): نصبِ دمپرِ دستی رویِ دهانه/کانالِ تأمینِ هوایِ احتراق مطلقاً ممنوع است؛ اگر دمپرِ خودکار (تنظیم/آتش/دود) نصب شود، باید با مشعلِ دستگاه مرتبط باشد تا با بسته‌شدنِ دمپر، مشعل هم خودکار خاموش شود.
•سطحِ آزادِ کانالِ ورودِ هوایِ احتراق نباید از ۱۰۰۰۰ میلی‌مترمربع (۱۵ اینچِ مربع) کمتر باشد؛ هر کانال فقط باید برایِ یک فضا به کار رود؛ یک کانال نباید هم به دهانه‌یِ بالا هم پایین متصل شود — هر دهانه کانالِ مستقلِ خودش را می‌خواهد.
حفاظت در برابرِ گازها و بخاراتِ خطرناک
نکته‌یِ کلیدی: گرفتنِ هوایِ احتراق از فضاهایی مانندِ آرایشگاه و سالن‌هایِ زیبایی (که موادِ شیمیاییِ تولیدکننده‌یِ گازهایِ خورنده/قابلِ‌اشتعال در آن‌ها استفاده می‌شود) مجاز نیست.
•در چنین فضاهایی، دستگاه یا باید از نوعی باشد که تمامِ هوایِ احتراق را مستقیماً از خارج بگیرد، یا با پیش‌بینیِ ورودِ هوایِ احتراق از بیرون، در یک فضایِ جداگانه نصب شود.
جدولِ مرورِ سریع
دستگاهِ تیپِ C (هوا/دودِ مستقیمِ خارج)کاملاً خارج از حدودِ این فصل
شش منبعِ ممنوعِ هوایِ احتراقگازِ خطرناک، بخارِ قابلِ‌اشتعال، گردوغبار، موتورخانه‌یِ تبرید (غیرِجذبی)، حمام/توالت/انباری، فضایِ خطرِ سیل
سطحِ آزادِ دهانه‌یِ کانالِ زیرِ کف≥ ۱۰۰ mm² به‌ازایِ هر ۳۸ kcal/h
ارتفاعِ حداقلِ فضایِ زیرِ شیروانی۷۶۰ میلی‌متر (۳۰ اینچ)
ادامه‌یِ دهانه‌یِ کانالِ زیرِ شیروانی بالاترِ کفدست‌کم ۱۵۰ میلی‌متر
نسبتِ حجمِ فضا برایِ تعویضِ هوایِ طبیعیِ کافی≥ ۱ m³ به‌ازایِ هر ۱۷۷ kcal/h
سطحِ آزادِ حداقلِ مطلقِ دهانه‌یِ ارتباطیِ داخلی۶۴۵۰۰ mm² (۱۰۰ اینچِ مربع)، حتی اگر نسبت کمتر بدهد
ساختمانِ هوابند — تأمینِ هواهمیشه از خارج، صرفِ‌نظر از حجمِ فضا
آستانه‌یِ ظرفیتی که تأمین از خارج را مستقل از حجمِ فضا الزامی می‌کندبیش از ۵۰۰۰۰ kcal/h (۲۰۰۰۰۰ BTU/h)
نسبتِ کانالِ افقیِ خارجی (سخت‌گیرانه‌ترین)۱۰۰ mm² به‌ازایِ هر ۷۷ kcal/h
نسبتِ اتصالِ مستقیم یا کانالِ قائمِ خارجی۱۰۰ mm² به‌ازایِ هر ۱۵۵ kcal/h
نسبتِ تأمینِ مکانیکیِ هوا۱ m³/h به‌ازایِ هر ۳۵۵ kcal/h
چشمه‌یِ توریِ دهانه‌یِ احتراقبینِ ۱۳ تا ۲۶ میلی‌متر
سطحِ آزادِ محاسبه‌شده — دریچه‌یِ فلزی/چوبیحداکثر ۷۵٪ / حداکثر ۲۵٪
تراز زیرِ دهانه‌یِ بیرونی از زمینِ مجاوردست‌کم ۳۰۰ میلی‌متر
دمپرِ دستی رویِ کانالِ هوایِ احتراقمطلقاً ممنوع
سطحِ آزادِ حداقلِ کانالِ هوایِ احتراق۱۰۰۰۰ mm² (۱۵ اینچِ مربع)
برو به آزمونِ همین فصل