مبحث ۱۵ — آسانسورها و پلکان‌برقی
درسنامه — آزمایش و تحویل گیری
خلاصه‌یِ بندهایِ ۶-۲-۱۵، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
نصب، راه‌اندازی و مسئولیتِ نگهداری
•آسانسور باید مطابقِ ضوابطِ این مقررات در ساختمان‌ها نصب، راه‌اندازی و تحویل گردد و قطعاتِ منفصله یا مونتاژشده‌یِ آن مطابقِ ضوابطِ سازمانِ ملیِ استانداردِ ایران به شماره‌هایِ ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ ساخته شده باشد.
•آسانسور پس از نصب و راه‌اندازی باید توسطِ متخصصانِ صاحبِ صلاحیت آزمایش و تحویل گرفته شود؛ این تحویل‌گیری مانعِ ضمانتِ شرکتِ سازنده، فروشنده و نصاب نخواهد بود.
•عقدِ قراردادِ نگهداریِ مناسب با اشخاصِ حقیقی و حقوقیِ صاحبِ صلاحیت، در حینِ بهره‌برداری، همواره الزامی است؛ در غیرِ این صورت، مسئولیتِ آسانسور با کارفرما یا بهره‌بردارِ ساختمان خواهد بود و باید در قبالِ هر حادثه‌ای پاسخ‌گو باشند.
•هنگامِ بازدید یا تعمیرِ آسانسور در دوره‌یِ بهره‌برداری، لازم است کلیه‌یِ ورودی‌هایِ آسانسور در طبقاتِ مختلف توسطِ سرویس‌کارِ مجازِ ساختمان مسدود گردد، با علائمِ هشداردهنده مطابقِ مبحثِ بیستمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان.
ترازِ توقف و کیفیتِ حرکت
•کابین باید در ترازِ هر طبقه توقف نماید و در حینِ ورود و خروجِ مسافر یا بار، در آن تراز باقی بماند؛ رواداریِ توقفِ کابین از سطحِ ترازِ ورودی نباید از ۲۰± میلی‌متر بیشتر شود. در صورتی‌که به هر دلیل (ظرفیت، ارتفاع و ...) کابین تغییرِ سطح داده و از رواداریِ مجاز تجاوز نماید، باید مکانیزمِ ترازِ طبقه‌شدنِ مجدد به سیستم اضافه شود.
•کابین نباید هنگامِ حرکت به سمتِ بالا یا پایین لرزش یا تکان داشته باشد و صداهایِ سایش یا غیرمعمول ندهد. سیستمِ محرکه‌یِ آسانسور باید کمترین لرزش و صدا را داشته باشد و با بالانسِ صحیح و نصبِ لرزه‌گیرهایِ مناسب، از انتقالِ آن به سازه‌یِ ساختمان جلوگیری شود.
•در مواقعِ قطعِ برق، باید بتوان به‌طورِ دستی کابین را به نزدیک‌ترین طبقه رساند تا مسافران خارج شوند؛ دستورالعملِ نحوه‌یِ عملکرد باید در موتورخانه نصب باشد.
درها، قفل‌هایِ ایمنی و لبه‌یِ ایمنی
•درِ کابین و درهایِ طبقات، در هنگامِ بسته‌بودن، باید کاملاً محدوده‌یِ بازشویِ ورودی را پوشش داده و قفل شوند (قفلِ ایمنی). درهایِ لولاییِ طبقات باید مجهز به پنجره‌یِ مرئی شوند تا بودنِ کابین در طبقه مشخص شود.
•در صورتی‌که کابین فاقدِ در باشد (آسانسورهایِ باریِ ویژه)، باید لبه‌یِ ایمنیِ مجهز به میکروسوئیچ و حداقل یک چشمِ الکترونیکی در آستانه‌یِ ورودیِ کابین نصب شود، همراه با رعایتِ کلیه‌یِ شرایطِ ایمنیِ استانداردِ ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲.
•ریل‌هایِ راهنمایِ آسانسور باید از جنسِ فولادِ مخصوص بوده و استحکام و درستیِ انتخاب و نصبِ آن‌ها توسطِ شرکتِ آسانسوری تضمین شده باشد.
دکمه‌ها، روشنایی و وسایلِ اعلامِ خطر
•دکمه‌هایِ زنگِ اخبار و توقفِ اضطراری در کابین (در صورتِ وجود)، پایین‌ترین دکمه در ارتفاعِ ۸۹۰ میلی‌متر و بالاترین دکمه حداکثر ۱۳۷۰ میلی‌متر از کفِ کابین باید نصب شوند. زنگِ اخبار (در صورتِ وجود) باید مجهز به باتریِ قابلِ‌شارژ باشد.
•در ساختمان‌هایِ عمومی باید وسیله‌یِ مکالمه‌یِ دوطرفه (تلفن یا ...) در کابین نصب شود (توصیه می‌شود این وسیله در کلیه‌یِ آسانسورها نصب شود). روشن‌بودنِ داخلِ کابین به‌طورِ دائم در حینِ حرکت یا با درِ باز الزامی است؛ تعبیه‌یِ هواکش برایِ کابینِ دارایِ در الزامی است.
•حداکثر ارتفاعِ بالاترین دکمه‌ها و نشانگرهایِ کابین نباید بیش از ۱۸۰۰ میلی‌متر باشد. هنگامی‌که درِ کابین و درِ طبقات باز می‌شوند، شدتِ روشناییِ رویِ دکمه‌هایِ کنترل یا راهروها نباید از ۵۰ لوکس کمتر باشد و باید دائمی باشد.
•دستگیره‌ای رویِ یکی از دیواره‌هایِ کابین، ترجیحاً در عقب، با فاصله‌یِ حداقل ۲۰ میلی‌متر از دیواره و در ارتفاعِ ۹۰۰ میلی‌متر از کفِ کابین نصب شود. در آسانسورهایِ تخت‌بر و حملِ بار، نصبِ یک یا دو ردیف ضربه‌گیر رویِ تمامِ دیواره‌هایِ کابین الزامی است.
مستندسازی، اتصالِ زمین و علامتِ آتش‌سوزی
•در موقعِ تحویل‌گیریِ آسانسور، باید شناسنامه‌یِ مربوطه مطابقِ پیوستِ شماره‌یِ ۱ دریافت شود و در هر قراردادِ نگهداری، این شناسنامه به رویتِ شرکتِ نگهدارنده برسد تا آخرین تغییراتِ اساسی به اطلاعاتِ آن اضافه گردد.
•اتصالِ زمینِ مناسب برایِ سیستمِ برقِ آسانسور و سیستمِ هم‌بندی برایِ هم‌ولتاژکردنِ ریل‌ها و قطعاتِ فلزیِ ثابت، مطابقِ مبحثِ سیزدهمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان باید در نظر گرفته شود.
•در کلیه‌یِ طبقات به‌جز طبقه‌یِ ورودیِ اصلی، یک علامتِ تصویریِ استانداردشده در مجاورتِ هر دکمه‌یِ آسانسور نصب شود که نشان می‌دهد در مواقعِ آتش‌سوزی از آسانسور استفاده نشود و راهِ خروجِ اضطراری را نشان دهد.
•در صورتی‌که ساختمان به هر دلیل قبل از تکمیلِ سیستمِ آسانسور موردِ بهره‌برداری قرار گیرد، باید تمامِ نقاطِ دسترسی به چاه، آسانسور و موتورخانه در برابرِ خطرِ سقوط حفاظت شوند.
جدولِ مرورِ سریع
استانداردهایِ ملیِ ساختِ آسانسورسازمانِ ملیِ استانداردِ ایران، شماره‌هایِ ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲
رواداریِ توقفِ کابین از سطحِ ترازِ ورودیحداکثر ۲۰± میلی‌متر
ارتفاعِ نصبِ پایین‌ترین / بالاترین دکمه‌یِ کابین۸۹۰ میلی‌متر / حداکثر ۱۳۷۰ میلی‌متر از کفِ کابین
حداکثر ارتفاعِ بالاترین دکمه‌ها و نشانگرها۱۸۰۰ میلی‌متر
حداقلِ شدتِ روشناییِ دکمه‌هایِ کنترل/راهروها هنگامِ بازبودنِ در۵۰ لوکس (دائمی)
ارتفاعِ نصبِ دستگیره‌یِ کابین / فاصله از دیواره۹۰۰ میلی‌متر از کف / حداقل ۲۰ میلی‌متر از دیواره
مدرکِ الزامیِ دریافت‌شدنی هنگامِ تحویل‌گیریشناسنامه‌یِ فنی مطابقِ پیوستِ شماره‌یِ ۱
مرجعِ ضوابطِ اتصالِ زمین/هم‌بندیمبحثِ سیزدهمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان
مرجعِ علائمِ هشداردهنده‌یِ مسدودسازیِ ورودی هنگامِ تعمیرمبحثِ بیستمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان
برو به آزمونِ همین فصل