مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۶ — تأسیساتِ بهداشتی (سریِ دوم)‹فصلِ ششم — لوله‌کشیِ آبِ بارانِ ساختمان‹درسنامه
مبحث ۱۶ — تأسیساتِ بهداشتی (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ ششم — لوله‌کشیِ آبِ بارانِ ساختمان
خلاصه‌یِ بندهایِ ۶-۱۶، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۱۶-۶-۲-۱ و ۱۶-۶-۲-۲ طراحیِ بام و نقشه‌ها
•نقشه‌هایِ اجراییِ لوله‌کشیِ آبِ باران باید پیش از اجرا به تأییدِ ناظر برسد و شاملِ محل/مشخصاتِ کف‌شوی‌ها، مسیر/قطر/طولِ لوله‌هایِ قائم‌وافقی، دریچه‌هایِ بازدید، رقومِ لوله‌یِ خروجی و فشارِ کارِ طراحی باشد؛ مقیاسِ نقشه‌ها نباید کوچک‌تر از ۱ به ۱۰۰ باشد.
نکته‌یِ کلیدی: طراحیِ بام باید طوری باشد که اگر کف‌شویِ اصلی یا مسیرِ اصلیِ لوله‌کشیِ آبِ باران مسدود شود، آب بتواند از یک مسیرِ ثانویه یا اضطراری، بدونِ مانع، به محوطه‌یِ ساختمان یا محلِ مناسبِ دیگر تخلیه شود.
•بامِ ساختمان باید قادر به تحملِ وزنِ حداکثر ارتفاعِ آبِ بارانی باشد که ممکن است بر اثرِ مسدودشدنِ کاملِ مسیرِ اصلیِ لوله‌کشی، رویِ بام جمع شود.
•دهانه‌یِ تخلیه‌یِ مسیرِ ثانویه/اضطراری باید در معرضِ دیدِ استفاده‌کنندگانِ ساختمان یا مسئولینِ نگهداری باشد تا در صورتِ مشاهده‌یِ جریانِ آب در آن مسیر، بلافاصله نسبت به رفعِ گرفتگیِ مسیرِ اصلی اقدام شود.
۱۶-۶-۲-۳ کف‌شویِ آبِ باران — جنس و نصب
•کف‌شویِ آبِ باران باید از جنسی مقاوم در برابرِ خوردگی، تابشِ آفتاب و اختلافِ درجه‌یِ حرارت باشد و شبکه‌یِ صافی داشته باشد.
نکته‌یِ کلیدی: نصبِ کف‌شوی باید به‌ترتیبی باشد که در طولِ استفاده، احتمالِ جداشدنِ شبکه‌یِ صافی از مقرِ خودش وجود نداشته باشد.
•اتصالِ کف‌شوی به لوله‌یِ آبِ باران باید با لوازم و موادِ آب‌بند، طوری صورت گیرد که آبِ باران نتواند به مصالحِ ساختمانی نفوذ کند.
۱۶-۶-۲-۵ لوله‌هایِ قائم — محلِ نصب و حفاظت
•لوله‌یِ قائمِ آبِ باران ممکن است در داخلِ ساختمان یا در خارجِ آن، به‌طورِ آشکار رویِ دیوارِ خارجی، نصب شود؛ از لوله‌هایِ قائمِ آبِ باران هرگز نباید به‌عنوانِ لوله‌یِ فاضلاب یا هواکش استفاده شود.
نکته‌یِ کلیدی: اگر لوله‌یِ قائمِ آبِ بارانی که خارج از ساختمان نصب می‌شود، از طرفِ کوچه یا خیابان در معرضِ آسیب باشد، باید یا در داخلِ مصالحِ ساختمانیِ دیوار قرار گیرد، یا با پوشش‌هایِ فلزیِ مقاوم حفاظت شود.
•اگر لوله‌هایِ قائمِ آبِ بارانِ خارج از ساختمان در اقلیمی نصب شوند که احتمالِ یخ‌زدن دارد، این لوله‌ها باید با روشِ مناسب در برابرِ یخ‌زدن حفاظت شوند.
۱۶-۶-۳-۳ استانداردهایِ لوله و فیتینگِ آبِ باران
•چدنیِ سرکاسه‌دار: ISIRI ۱۵۴۷ / BS ۴۱۶ Part 1 / ASTM A74؛ چدنیِ بدونِ سرکاسه: ISIRI ۲۳۶۷ / DIN ۱۹۵۲۲ / ISO ۶۵۹۴.
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌یِ فولادیِ گالوانیزه‌یِ درزدار فقط برایِ شرایطِ کارِ عادی مجاز است؛ اگر لوله در معرضِ خوردگی یا ضرباتِ فیزیکی باشد، یا قسمتی از آن با تأیید در داخلِ بتن دفن شود، باید از «لوله‌یِ فولادیِ گالوانیزه‌یِ بدونِ‌درز» استفاده شود.
•لوله‌یِ U-PVC باید از نوعِ سخت و طبقِ ISIRI ۱۲۱۴۲-۱، ۱۳۳۶۱، ۹۱۱۹ یا ASTM D2665 باشد؛ در استانداردِ EN ۱۳۲۹، فقط لوله‌هایِ نشان‌دارِ D یا BD برایِ دفن در خاک مناسب‌اند.
•لوله‌یِ پلی‌پروپیلن (PP) طبقِ EN ۱۴۵۱ فقط با نشانِ D یا BD قابلِ‌دفن در خاک است؛ لوله‌یِ پلی‌اتیلن (PE) طبقِ EN ۱۵۱۹ فقط با نشانِ BD برایِ دفن در خاک مناسب است.
۴-۳-۶-۱۶ اتصالِ لوله‌یِ چدنیِ سرکاسه‌دار — کنف‌وسرب
•اتصالِ لوله/فیتینگِ چدنیِ سرکاسه‌دار، در لوله‌کشیِ آبِ باران، باید از نوعِ کنف‌وسرب باشد.
نکته‌یِ کلیدی: کنفِ درزگیر باید به‌صورتِ طناب، شاملِ ۷ تا ۱۰ رشته‌یِ منظم و تاب‌داده‌شده باشد؛ عمقِ سرب‌ریزی نباید کمترِ از ۲۵ میلی‌متر باشد، و فاصله‌یِ رویه‌یِ بالایِ سرب از لبه‌یِ سرکاسه نباید از ۳ میلی‌متر بیشتر باشد.
•سرب‌ریزی باید به‌طورِ پیوسته و بدونِ انقطاع صورت گیرد؛ پس از پایانِ سرب‌ریزی، رویه‌یِ بالایِ آن باید کوبیده شود تا سربِ داغ همه‌یِ حفره‌ها و گوشه‌ها را پر کند.
•تا پایانِ آزمایشِ لوله‌کشیِ آبِ باران، هیچ‌گونه موادِ رنگی یا مصالحِ ساختمانی نباید سطحِ درزبندی را بپوشاند.
۴-۳-۶-۱۶ اتصالِ لوله‌هایِ پلاستیکی — دما و روش
•اتصالِ لوله/فیتینگِ U-PVC ممکن است با چسبِ مخصوص یا به کمکِ حلقه‌یِ لاستیکی (در حالتِ سرد) صورت گیرد.
نکته‌یِ کلیدی: حداقلِ دمایِ محیطِ مجاز برایِ اجرایِ اتصالِ چسبیِ لوله/فیتینگِ U-PVC، ۵ درجه‌یِ سلسیوسِ بالایِ صفر است — مگر آن‌که سازنده‌یِ چسب شرایطِ دیگری تعیین کرده باشد.
•اتصالِ دنده‌ایِ فولادیِ گالوانیزه باید طبقِ ISIRI ۱۷۹۸ یا استانداردِ هم‌آهنگِ دیگری باشد؛ اتصالِ پلی‌اتیلن با ذوب‌کردنِ لبه‌هایِ دهانه در قالبِ مخصوص و طبقِ دمایِ تعیین‌شده‌یِ کارخانه انجام می‌شود.
۱-۴-۶-۱۶ و ۳-۴-۶-۱۶ نکاتِ اجراییِ تکمیلی
•لوله‌هایِ روکار باید به‌موازاتِ سطوحِ دیوار، کف و سقف نصب شوند و با بست در محلِ نصب محکم و ثابت بمانند؛ فاصله‌یِ لوله‌یِ روکار با سطحِ دیوار/سقفِ پشتِ آن باید طوری باشد که رنگ‌کاریِ سطوحِ خارجیِ لوله ممکن باشد.
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌هایِ آبِ باران نباید در داخلِ قسمت‌هایِ بتنیِ ساختمان دفن شوند؛ اگر ناگزیر طولِ کوتاهی از لوله از قسمت‌هایِ بتنی بگذرد، باید پیش‌بینی‌هایِ لازم برایِ امکانِ دسترسی و تعمیراتِ احتمالی انجام شود.
•در عبورِ لوله از دیوار، کف یا سقف، فضایِ اطرافِ لوله باید با مصالحِ مناسب پر شود و با مسدودکردنِ هر دو طرف، جایی برایِ پناه‌گرفتنِ حشرات و حیوانات و ورودشان به داخلِ ساختمان باقی نماند.
جدولِ مرورِ سریع
مقیاسِ نقشه‌هایِ اجراییِ آبِ باراندست‌کم ۱ به ۱۰۰
وظیفه‌یِ سازه‌ایِ بام در برابرِ مسدودشدنِ مسیرِ اصلیتحملِ وزنِ حداکثر ارتفاعِ آبِ بارانِ جمع‌شده
موقعیتِ دهانه‌یِ تخلیه‌یِ مسیرِ اضطراریدر معرضِ دیدِ استفاده‌کنندگان یا مسئولینِ نگهداری
لوله‌یِ فولادیِ گالوانیزه‌یِ لازم برایِ محیطِ خورنده/بتنِ‌دفنینوعِ بدونِ‌درز
نشانِ لوله‌یِ U-PVC/PP/PE مناسبِ دفن در خاک (EN)D یا BD (بستگی به استاندارد)
عمقِ سرب‌ریزیِ اتصالِ کنف‌وسربدست‌کم ۲۵ میلی‌متر
فاصله‌یِ رویه‌یِ سرب از لبه‌یِ سرکاسهحداکثر ۳ میلی‌متر
حداقلِ دمایِ اتصالِ چسبیِ U-PVC۵ درجه‌یِ سلسیوسِ بالایِ صفر
محلِ ممنوعِ دفنِ لوله‌یِ آبِ بارانقسمت‌هایِ بتنیِ ساختمان
برو به آزمونِ همین فصل