مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۷ — سامانه‌یِ گازِ طبیعی در ساختمان‹فصلِ دهم — مشخصاتِ مصالح، برآورد و طراحیِ لوله‌کشی‹درسنامه
مبحث ۱۷ — سامانه‌یِ گازِ طبیعی در ساختمان
درسنامه — فصلِ دهم — مشخصاتِ مصالح، برآورد و طراحیِ لوله‌کشی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۰-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۱-۱-۱۰-۱۷ لوله‌ها
•لوله‌هایِ فولادی: بدونِ‌درز یا درزدار، مطابقِ ISIRI 3360، EN 10255، API 5L Grade B یا IGS-M-PL-001.
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌هایِ پلی‌اتیلن فقط به‌صورتِ مدفون، برایِ شبکه‌هایِ گازرسانیِ شهری/محوطه‌یِ مجتمع مجازند — استفاده‌یِ آن‌ها در داخلِ ساختمان یا به‌صورتِ روکار، مطلقاً ممنوع است.
•لوله‌هایِ مسی فقط برایِ اتصالِ لوازمِ گازسوز، با فشارِ حداکثر ۱/۴ psi و طولِ حداکثر ۱٫۲۰ متر مجازند؛ استفاده از آن‌ها به‌عنوانِ بخشی از سیستمِ لوله‌کشی (روکار یا توکار)، ممنوع است.
۲-۱-۱۰-۱۷ اتصالات
نکته‌یِ کلیدی: در لوله‌کشیِ توکار و روکارِ بالاترِ ۲ اینچ، همه‌یِ اتصالات باید از نوعِ جوشیِ فولادیِ بدونِ‌درز باشند (ASTM A-234 Grade WPB، کربنِ حداکثر ۰٫۲۵٪، ضخامتِ حداقلِ رده‌یِ ۴۰).
•استفاده از اتصالاتِ دنده‌ای، به‌استثنایِ ورودی‌وخروجیِ رگولاتور، کنتور و شیرِ قفل‌شونده در علمک‌ها، ممنوع است.
•فلنج‌ها باید فولادیِ گردن‌جوشی، ASTM A-105، کلاسِ ۱۵۰ باشند؛ کاربردِ اتصالاتِ فلنجی به‌صورتِ مدفون مجاز نیست.
•اتصالاتِ پلی‌اتیلن فقط از نوعِ الکتروفیوژن مجازند؛ جوشِ لب‌به‌لب یا اتصالِ مکانیکی برایِ پلی‌اتیلن ممنوع است.
۴-۱ و ۹-۱-۱۰-۱۷ شیرها و واشر
•شیرهایِ فلزیِ شبکه باید از نوعِ ربعِ‌گردِ توپکی/سماوری، فولادیِ ASTM A216 GRWCB، کلاسِ ۱۵۰ باشند.
نکته‌یِ کلیدی: شیرهایِ مدفونِ شبکه باید از نوعِ جوشی با ساقه‌یِ بلند باشند و حوضچه‌یِ بازدید داشته باشند.
•واشرِ فلنج باید از الیافِ فشرده‌یِ نسوز باشد؛ اگر الیافِ فلزی دارد، باید تا دمایِ ۵۰۰ درجه‌یِ سانتی‌گراد مقاومت کند؛ هر بار بازشدنِ فلنج، واشر باید تعویض شود.
۳-۱ و ۷-۱ تا ۸-۱-۱۰-۱۷ آب‌بندی و جوشکاری
•آب‌بندیِ اتصالاتِ دنده‌ای فقط با نوارِ تفلون مجاز است — نخِ کنفی و خمیرِ آب‌بندیِ متداولِ لوله‌یِ آب، برایِ گاز ممنوع است.
•جوشکاریِ لوله‌یِ پلی‌اتیلن فقط با دستگاهِ جوشِ الکتروفیوژن، مطابقِ IGS-M-PL-016 انجام می‌شود.
•الکترودهایِ جوشکاریِ لوله‌یِ API 5L Grade B باید مطابقِ AWS-E-6010 یا ISIRI-871 باشند؛ الکترودهایِ آسیب‌دیده باید مردود و از کارگاه خارج شوند.
۲-۱۰-۱۷ برآوردِ مصرف و طراحیِ لوله‌کشی
•برآوردِ مصرفِ گاز بر مبنایِ ظرفیتِ حرارتیِ سازنده‌یِ دستگاه‌ها و ارزشِ حرارتیِ گازِ طبیعی است؛ برایِ شهرک‌هایِ مسکونی‌وصنعتی، باید از نرم‌افزارهایِ موردِتأییدِ شرکتِ ملیِ گاز استفاده شود.
•مصرفِ کلِ سیستم بر مبنایِ کارکردِ هم‌زمانِ همه‌یِ دستگاه‌هایِ گازسوز در حداکثرِ ظرفیتشان محاسبه می‌شود.
۶-۲-۱۰-۱۷ محلِ نصبِ رگولاتور
•محلِ نصبِ رگولاتور باید مستقیماً با فضایِ آزاد در ارتباط باشد؛ در غیرِاین‌صورت، ونتِ رگولاتور باید با لوله‌کشیِ مناسب به فضایِ ایمن هدایت شود.
نکته‌یِ کلیدی: اتصالِ ونتِ رگولاتور به مجرایِ دودکشِ دستگاه‌ها، به هیچ‌وجه مجاز نیست؛ رگولاتور باید شیرِ قطع‌کنِ فشارِ بالا و فشارِ پایین (پیش‌وپسِ رگولاتور) داشته باشد.
۷-۲ تا ۱۱-۲-۱۰-۱۷ افتِ فشار، سرعت و تعیینِ قطر
نکته‌یِ کلیدی: افتِ فشارِ طراحی‌شده در سیستم، در حداکثرِ جریانِ گاز، در هیچ نقطه‌یِ مصرفی نباید از ۱۰ درصدِ فشارِ اولیه تجاوز کند.
نکته‌یِ کلیدی: حداکثرِ سرعتِ گاز در سیستمِ لوله‌کشی نباید از ۲۰ متر بر ثانیه تجاوز کند.
•فرمولِ وایموث برایِ لوله‌هایِ با قطرِ اسمیِ ۱۲ اینچ یا کمتر و فشارِ بیش از ۰٫۳۵ کیلوگرم بر سانتی‌مترمربع (۵ پوند بر اینچِ‌مربع) به‌کار می‌رود.
جدولِ مرورِ سریع
استانداردِ لوله‌یِ فولادیISIRI 3360 / EN 10255 / API 5L Grade B / IGS-M-PL-001
محلِ مجازِ کاربردِ لوله‌یِ پلی‌اتیلنفقط مدفون، شبکه‌یِ شهری/محوطه — نه داخلِ ساختمان، نه روکار
حداکثرِ فشار/طولِ مجازِ لوله‌یِ مسی۱/۴ psi، حداکثر ۱٫۲۰ متر (فقط اتصالِ لوازم)
جنسِ اتصالاتِ توکار/روکارِ بالایِ ۲ اینچجوشیِ فولادیِ بدونِ‌درز، رده‌یِ ۴۰
موادِ مجازِ آب‌بندیِ اتصالِ دنده‌ایفقط نوارِ تفلون
جنسِ شیرهایِ مدفونِ شبکهجوشی با ساقه‌یِ بلند
مقاومتِ حرارتیِ واشرِ الیافِ‌فلزیتا ۵۰۰ درجه‌یِ سانتی‌گراد
اتصالِ ونتِ رگولاتور به دودکشبه هیچ‌وجه مجاز نیست
حداکثرِ افتِ فشارِ مجاز در سیستم۱۰ درصدِ فشارِ اولیه
حداکثرِ سرعتِ گاز در لوله‌کشی۲۰ متر بر ثانیه
دامنه‌یِ کاربردِ فرمولِ وایموثقطرِ ≤۱۲ اینچ، فشارِ >۰٫۳۵ kg/cm² (۵ psi)
برو به آزمونِ همین فصل