مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)‹فصلِ دهم — مشخصاتِ مصالح، برآورد و طراحیِ لوله‌کشی‹درسنامه
مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ دهم — مشخصاتِ مصالح، برآورد و طراحیِ لوله‌کشی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۰-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تبصره‌هایِ لوله‌یِ پلی‌اتیلن
نکته‌یِ کلیدی: اتصالِ لوله‌یِ پلی‌اتیلن به لوله‌یِ فولادی، فقط با استفاده از اتصالِ رابط (Transition Fitting)ِ فولادی‌به‌پلی‌اتیلن مجاز است — اتصالِ مستقیم بدونِ این قطعه‌یِ واسط مجاز نیست.
•در نقاطی که رعایتِ عمقِ استانداردِ دفنِ پلی‌اتیلن ممکن نباشد، باید طبقِ بندِ اختصاصیِ لوله‌کشیِ دفنیِ همین بخش (۱۷-۱۱) عمل شود.
•لوله‌هایِ قابلِ‌انعطاف (شیلنگ)، فقط برایِ اتصالِ دستگاه‌هایِ گازسوز به سیستم به‌کار می‌روند — کاربردِ آن‌ها به‌عنوانِ بخشی از خودِ سیستمِ لوله‌کشی، ممنوع است.
مشخصاتِ فنیِ اتصالاتِ دنده‌پیچ و موادِ آب‌بندی
نکته‌یِ کلیدی: اتصالاتِ دنده‌پیچ باید طوری باشند که اگر دنده‌گیرشان فشرده شود، تا وقتی قطرش دست‌کم به ۸۰٪ قطرِ اصلی کاهش یابد، هیچ شکستگی یا ترکی در آن‌ها ایجاد نشود.
•ضخامتِ جداره‌یِ بدنه‌یِ اتصالِ دنده‌پیچ، باید دست‌کم برابرِ ضخامتِ جداره‌یِ لوله‌ای باشد که رویِ آن نصب می‌شود؛ فشارِ ترکیدنِ هیدرواستاتیکیِ اتصال، باید دست‌کم برابرِ فشارِ ترکیدنِ همان لوله باشد.
•موادِ آب‌بندیِ اتصالاتِ دنده‌ای باید در برابرِ اثراتِ گازِ طبیعی مقاوم باشند، همیشه حالتِ نرمیِ خود را حفظ کنند (خشک نشوند)، و در اثرِ فشار/حرارتِ زیاد، سیلان پیدا نکرده و از لابه‌لایِ اتصالات خارج نشوند.
جزئیاتِ تکمیلیِ شیرها و فلنج‌ها
نکته‌یِ کلیدی: شیرهایِ فولادیِ توپی/سماوری تا اندازه‌یِ ۱/۱و۲ اینچ می‌توانند جوشی، فلنجی یا دنده‌پیچ باشند؛ از اندازه‌یِ ۲ اینچ به بالا، فقط فلنجی یا جوشی مجازند.
•شیرهایِ برنجی/برنزیِ دنده‌پیچ تا اندازه‌یِ ۱/۲ اینچ، برایِ لوله‌کشیِ روکار، در صورتِ تطبیق با استانداردهایِ فشار‌وشرایط، قابلِ‌قبول‌اند.
•فلنج‌ها باید فولادی، دارایِ گردنِ جوشی، ساخته‌شده به روشِ آهنگری (فورج)، و سطحشان برآمده‌وشیاردار باشد؛ کاربردِ فلنج به‌صورتِ مدفون مجاز نیست.
•شیرهایِ پلی‌اتیلنِ نصب‌شده در شبکه، باید از نوعِ ربعِ‌گردِ توپی، طبقِ استانداردِ IGS-M-PL-015 باشند.
الکترودها، واشر و علامت‌گذاری
•مشخصات و نمونه‌یِ الکترودها، پیش از مصرف، باید به تأییدِ دستگاهِ نظارت برسد؛ الکترودها تا زمانِ استفاده باید در جعبه‌هایِ دربسته‌یِ اصلی نگهداری شوند و الکترودهایِ آسیب‌دیده مردود و از کارگاه خارج می‌شوند.
•واشرهایِ بینِ فلنج‌ها باید طبقِ استانداردِ IGS-M-PL-008 باشند.
نکته‌یِ کلیدی: رویِ هر قطعه از لوله/اتصالات/شیرها باید علامتِ کارخانه‌یِ سازنده، استانداردِ ساخت و اندازه، به‌صورتِ ریخته‌گری/پلاکِ فلزی/رنگِ پاک‌نشدنی درج شود؛ برایِ شیرها و فلنج‌ها، درجِ رده‌یِ فشار هم الزامی است.
برآوردِ مصرف و اجزایِ نقشه‌یِ طراحی
نکته‌یِ کلیدی: تبصره‌یِ ۱ — اگر اطلاعاتِ ظرفیتِ حرارتیِ دستگاه‌ها موجود باشد، برآوردِ مصرف باید بر اساسِ دفترچه‌یِ محاسباتیِ مربوطه انجام شود؛ تبصره‌یِ ۲ — قراردادِ مشترک با شرکتِ گازِ استان باید بر اساسِ همین برآوردِ محاسبه‌شده منعقد شود.
•نقشه‌یِ طراحی (کروکی/پلان/ایزومتریک) باید همه‌یِ جزئیات — اقطارِ لوله، موقعیت، فواصلِ انشعاب، طولِ بخش‌ها، مصارف و شیرهایِ مصرف — را مشخص کند؛ در نقشه‌یِ ایزومتریک، محلِ ایستگاهِ تقلیلِ‌فشار، نامِ دستگاه‌ها و حداکثرِ مصرف باید درج شود.
توسعه‌یِ سیستم، نقطه‌یِ تحویل، سوختِ جایگزین و روش‌هایِ تعیینِ قطر
نکته‌یِ کلیدی: برایِ افزودن به سیستمِ موجود، باید از کافی‌بودنِ ظرفیت اطمینان حاصل شود؛ در غیرِاین‌صورت، باید لوله‌هایِ باقطرِ بزرگ‌تر جایگزین یا لوله‌کشیِ مجزا احداث شود — اخذِ مجوزِ توسعه از شرکتِ گازِ ناحیه الزامی است.
•نقطه‌یِ تحویلِ گاز به مشترکِ عمده، محلِ اتصالِ سیستمِ داخلی به ایستگاهِ تقلیلِ‌فشارِ اولیه است — این نقطه با شیرِ قطع‌ووصل به ایستگاه متصل می‌شود.
•در نقاطِ اتصال به سیستمِ سوختِ جایگزین، اگر محلِ اتصال بعد از ایستگاه باشد، از شیرِ سه‌طرفه استفاده می‌شود؛ در غیرِاین‌صورت، شیرِ یک‌طرفه برایِ جلوگیری از جریانِ معکوس لازم است، طوری که با بازبودنِ یک مسیر، مسیرِ دیگر مسدود شود.
•تعیینِ قطرِ لوله‌ها به سه روش ممکن است: جداولِ ظرفیت (فقط برایِ برآوردِ اولیه)، فرمول‌هایِ محاسباتی، یا نرم‌افزارهایِ موردِتأییدِ شرکتِ ملیِ گاز — طراحیِ تفصیلی باید با فرمول یا نرم‌افزار انجام شود.
•طراحیِ شبکه‌هایِ پلی‌اتیلن باید به‌صورتِ شاخه‌ای (نه حلقوی) باشد؛ محاسباتش با فرمولِ IGT یا نرم‌افزارِ موردِتأیید انجام می‌شود.
جدولِ مرورِ سریع
اتصالِ لوله‌یِ پلی‌اتیلن به فولادیفقط با اتصالِ رابط (Transition Fitting)
درصدِ کاهشِ قطرِ مجازِ اتصالِ دنده‌پیچِ فشردهتا ۸۰٪ قطرِ اصلی، بدونِ ترک
اندازه‌یِ شیرِ فولادیِ نیازمندِ فلنجی/جوشیِ اجباری۲ اینچ و بالاتر
روشِ ساختِ فلنجآهنگری (فورج)؛ سطحِ برآمده‌وشیاردار
استانداردِ شیرِ پلی‌اتیلنIGS-M-PL-015
مرجعِ تأییدِ نمونه‌یِ الکترود پیش از مصرفدستگاهِ نظارت
استانداردِ واشرِ فلنجIGS-M-PL-008
درجِ رده‌یِ فشار (علامت‌گذاری)الزامی فقط برایِ شیرها و فلنج‌ها
مرجعِ مجوزِ توسعه‌یِ سیستمِ لوله‌کشیشرکتِ گازِ ناحیه
شیرِ لازم در اتصال به سوختِ جایگزین (بعد از ایستگاه)شیرِ سه‌طرفه
الگویِ شبکه‌یِ پلی‌اتیلن (شاخه‌ای/حلقوی)فقط شاخه‌ای
برو به آزمونِ همین فصل