مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)‹فصلِ یازدهم — اجرایِ لوله‌کشیِ گاز‹درسنامه
مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ یازدهم — اجرایِ لوله‌کشیِ گاز
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۱-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۲-۱۱-۱۷ و ۳-۱۱-۱۷ تجهیزِ کارگاه و نقشه‌هایِ اجرایی
نکته‌یِ کلیدی: کارگاهِ اجرایی باید در محلی ایمن و محفوظ از حوادثِ طبیعی (سیل، طوفان، رانشِ زمین) باشد، حداقلِ امکاناتِ آب‌وبرق‌وتلفن را داشته باشد، دسترسیِ آسان داشته باشد، و دارایِ دفتر و انبارِ مناسب باشد.
•پیش از شروعِ عملیاتِ اجرایی، تغییراتِ ضروری در مسیر باید به تأییدِ دستگاهِ نظارت برسد؛ سپس نقشه‌یِ اجرایی تهیه و خودش هم باید به تأییدِ نظارت برسد.
نکته‌یِ کلیدی: تبصره — اگر مغایرتی با برآوردِ مصرفِ اولیه پیش بیاید یا تغییراتی سببِ تغییرِ مقدارِ مصرف یا فشار شود، باید قرارداد‌وطراحی با هماهنگیِ سازمان‌هایِ ذی‌ربط اصلاح شود.
•پس از تأییدِ نقشه‌هایِ اجرایی، دستگاهِ نظارت باید مجوزِ شروعِ عملیاتِ اجرایی را به‌صورتِ کتبی صادر کند.
۴-۱۱-۱۷ جزئیاتِ تکمیلیِ خم‌کاری
•برایِ تغییرِ مسیرِ لوله، حتی‌الامکان باید از اتصالاتِ مناسب یا لوله‌هایِ ازپیش‌خم‌شده در کارخانه‌یِ لوله‌سازی استفاده شود — خم‌کاری در محلِ نصب، فقط وقتی اجتناب‌ناپذیر باشد.
نکته‌یِ کلیدی: برایِ لوله‌هایِ درزدار، خطِ جوشِ طولی باید مجاورِ خطِ میانیِ لوله (نقطه‌یِ کمترین تنشِ کششی/فشاری) قرار گیرد.
۲-۵-۱۱-۱۷ آماده‌سازیِ مسیر
نکته‌یِ کلیدی: خط‌کشیِ مسیر برایِ رویه‌برداری‌وحفاری، با دو خط انجام می‌شود که فاصله‌شان از هر طرفِ عرضِ کانال، حداقل ۵ و حداکثر ۱۰ سانتی‌متر بزرگ‌تر باشد.
•اگر مسیر با آسفالت/بتن روسازی شده باشد، رویه باید با دستگاهِ برشِ مناسب بریده و پیش از حفاریِ کانال، از محل تخلیه شود.
•در زمین‌هایِ نرمِ در‌معرضِ‌ریزش، مجری باید تا زمانِ پرکردنِ کانال، امکاناتِ استحفاظی (پوشش، تخته‌کشی، دیوارِ حائل، پایه) فراهم کند.
•خاکِ حاصل از حفاری باید در یک سمتِ کانال، با فاصله‌یِ حداقلِ ۵۰ سانتی‌متر از لبه‌یِ کانال ریخته شود.
۳-۵-۱۱-۱۷ جزئیاتِ تکمیلیِ دفنیِ فولادی
نکته‌یِ کلیدی: پیش از لوله‌گذاری، در کفِ کانال باید بالشک‌هایِ خاکِ نرم به عرضِ ۴۰ سانتی‌متر و فاصله‌یِ ۵ متر از هم ایجاد شود؛ ارتفاعشان طوری باشد که فاصله‌یِ زیرِ لوله تا کفِ کانال حدودِ ۱۵ سانتی‌متر شود.
•اطرافِ لوله‌هایِ مدفون، تا فاصله‌یِ ۵۰ سانتی‌متر از هر طرف، نباید موادِ ساختمانیِ خورنده مانندِ شفته‌وآهک ریخته شود.
•اگر لوله‌یِ گاز در کانالِ مستقل باشد، آن کانال باید با ماسه‌یِ خشک پر شود؛ اگر با سایرِ لوله/کابل در کانالِ مشترک باشد (که پرکردن با ماسه ممکن نباشد)، آن کانال باید مجهز به هواکش‌هایِ طبیعیِ مناسب باشد تا از تجمعِ گازِ نشت‌کرده جلوگیری شود.
•در پایانِ هر روزِ کاری، انتهایِ لوله‌هایِ داخلِ کانال باید با درپوشِ مناسب بسته شود تا از ورودِ آب‌وگل جلوگیری شود؛ خطِ لوله در هیچ نقطه‌ای نباید تحتِ تنش قرار گیرد.
•پس از آزمایش‌هایِ فصلِ پانزدهم، رویِ لوله باید حداقل ۲۰ سانتی‌متر خاکِ نرم ریخته شود؛ اگر معبر کم‌عرض باشد یا احتمالِ برخورد با مانع باشد، رویِ آن یک لایه موزاییک یا آجرِفشاری چیده می‌شود.
۴-۵-۱۱-۱۷ جزئیاتِ تکمیلیِ دفنیِ پلی‌اتیلن
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌ها و اتصالاتِ پلی‌اتیلن باید در انبارِ سرپوشیده، دور از نورِ خورشید نگهداری شوند؛ بسته‌بندیِ کارخانه‌ای نباید تا زمانِ استفاده باز شود و دست‌زدن به المنت‌هایِ برقیِ اتصالاتِ الکتروفیوژن اکیداً ممنوع است.
نکته‌یِ کلیدی: در تستِ OIT (پس از سه ماه نگهداریِ خارج از دمایِ مجاز)، اگر میزانِ OIT کمتر از ۲۰ درصد نسبت به مقدارِ اولیه انحراف داشته باشد، لوله قابلِ‌استفاده است؛ این تست باید طبقِ استانداردِ ISO 11357-6 انجام شود.
•مجری موظف است فقط مصرفِ روزانه‌یِ خود را از انبار به محلِ کار منتقل کند؛ درپوشِ لوله‌ها تا زمانِ جوشکاری باید باقی بماند.
•عبور از زیرِ اتوبان‌ها/بزرگراه‌ها/راه‌آهن، ترجیحاً با دستگاهِ بورینگ (مته‌یِ نقب‌زننده) انجام می‌شود؛ در نبودِ دستگاهِ بورینگ و با تأییدِ نظارت، حفاریِ دستی و کانالِ سیمانی (نصبِ کول) هم مجاز است.
•برایِ مشخص‌کردنِ محلِ دقیقِ شیرها، از تابلوهایِ نشانگرِ آلومینیومی — رویِ دیوار یا پایه‌هایِ سیمانی، در معرضِ دید — استفاده می‌شود.
۶-۱۱-۱۷ جزئیاتِ تکمیلیِ لوله‌کشیِ روکار
نکته‌یِ کلیدی: اگر فشارِ گازِ داخلِ لوله از ۳۰ پوند بر اینچِ‌مربع بیشتر باشد، باید پیش از ورود به ساختمان، فشار توسطِ رگولاتور به حداکثرِ ۳۰ psi تقلیل یابد.
•طولِ پایه‌هایِ بستِ لوله‌هایِ روکارِ خارج از ساختمان، باید طوری باشد که لوله دست‌کم ۱ سانتی‌متر از دیوارِ محلِ اتکا فاصله داشته باشد — تا گردوخاک بینِ لوله‌ودیوار جمع نشده و خوردگیِ تدریجی ایجاد نکند.
•بست‌ها/پایه‌ها/آویزهایِ لوله باید طوری نصب شوند که مانعِ انبساط‌وانقباضِ آزادِ لوله نشوند؛ در صورتِ لزوم، از پایه‌هایِ معلق یا آویزهایِ متحرک استفاده می‌شود.
•لوله‌کشیِ روکار نباید از زیرزمین‌هایِ متروک‌ودخمه‌مانند عبور کند، مگر اینکه آن نقاط جریانِ طبیعیِ هوا یا تهویه‌یِ مناسب داشته باشند.
•کانال‌هایِ عمودی/افقیِ حاویِ لوله‌یِ روکار، باید از بالاوپایین به هوایِ آزاد راه داشته باشند — تا تعویضِ طبیعیِ هوا و جلوگیری از تجمعِ گاز ممکن شود.
جدولِ مرورِ سریع
امکاناتِ حداقلیِ کارگاهِ اجراییآب، برق، تلفن + محفوظ از سیل/طوفان/رانش
مرجعِ صدورِ مجوزِ کتبیِ شروعِ عملیاتدستگاهِ نظارت، پس از تأییدِ نقشه‌یِ اجرایی
ترجیح در تغییرِ مسیرِ لولهاتصالِ استاندارد یا لوله‌یِ ازپیش‌خم‌شده‌یِ کارخانه
فاصله‌یِ خط‌کشیِ رویه‌برداری از عرضِ کانال۵ تا ۱۰ سانتی‌متر بزرگ‌تر، از هر طرف
فاصله‌یِ خاکِ حفاری از لبه‌یِ کانالدست‌کم ۵۰ سانتی‌متر
عرض/فاصله‌یِ بالشک‌هایِ خاکِ نرم۴۰cm عرض، ۵m فاصله از هم
فاصله‌یِ ممنوعیتِ موادِ خورنده از لوله‌یِ مدفون۵۰ سانتی‌متر از هر طرف
تدبیرِ کانالِ مشترکِ لوله‌یِ گاز و کابلِ برقهواکشِ طبیعیِ مناسب (نه پرکردن با ماسه)
آستانه‌یِ قبولیِ آزمایشِ OITانحرافِ کمتر از ۲۰٪ نسبت به مقدارِ اولیه
استانداردِ تستِ OITISO 11357-6
حداکثرِ فشارِ ورودِ گاز به ساختمان (روکار)۳۰ psi (با رگولاتور تقلیل می‌یابد)
حداقلِ فاصله‌یِ لوله از دیوارِ محلِ اتکا (روکارِ خارجی)۱ سانتی‌متر
برو به آزمونِ همین فصل