مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)‹فصلِ چهارم — طراحیِ سامانه‌یِ گازِ ساختمان‹درسنامه
مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ چهارم — طراحیِ سامانه‌یِ گازِ ساختمان
خلاصه‌یِ بندهایِ ۴-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۱۷-۴-۵ الزاماتِ تکمیلیِ محلِ نصب
•طبقِ جدولِ ۱۷-۴-۱، فرِ گازی به فاصله‌یِ ۲۵ سانتی‌متر از جوانب و ۲۵ سانتی‌متر از بالا نیاز دارد — این فاصله‌یِ بالا، کمتر از همه‌یِ دستگاه‌هایِ دیگرِ همین جدول است.
نکته‌یِ کلیدی: نصبِ دستگاهِ گازسوز در مکان‌هایی که در فضایشان گازهایِ قابلِ‌اشتعال یا انفجار وجود دارد، ممنوع است — این بندِ مستقل از فاصله‌یِ ۱ متری از موادِ قابلِ‌اشتعال است.
•محلِ نصبِ دستگاهِ گازسوز در بوفه‌یِ سینماها یا آبدارخانه‌هایِ اماکنِ عمومی، باید با موانعِ مناسب از دسترسِ افرادِ غیرِمسئول دور نگه داشته شود.
•اجاق‌گاز و دستگاه‌هایِ پخت‌وپز در خوابگاهِ دانشجویی، پانسیون و مهمانسرا، باید در فضایِ مجزا از محلِ خواب و در آشپزخانه‌یِ مستقلِ طراحی‌شده برایِ همین منظور نصب شوند — نصبِ اجاق‌گاز در واحدِ اقامتیِ آپارتمانیِ مستقل، با رعایتِ الزامات، مجاز است.
۱۷-۴-۱۴-۱ و ۲ استانداردِ شیرها و لوله‌هایِ فولادی
نکته‌یِ کلیدی: شیرهایِ لوله‌کشیِ گاز تا قطرِ ۵۰ میلی‌متر (۲ اینچ)، باید برنجی، ربعِ‌گردِ توپیِ دنده‌ای، طبقِ استانداردِ ملیِ شماره‌یِ ۴۰۴۷ باشند؛ برایِ قطرهایِ بالاترِ ۵۰ میلی‌متر، باید فولادی، ربعِ‌گردِ توپیِ فلنجی/جوشی/دنده‌ای، طبقِ استانداردِ IGS-M-PL-010 باشند.
•لوله‌هایِ فولادیِ روکار یا توکار (با‌درز یا بدونِ‌درز) باید مطابقِ استانداردِ ملیِ شماره‌یِ ۳۳۶۰ یا ۳۵۷۴، یا API 5L Grade A/B، یا DIN 2440 (یا معادلِ موردِتأییدِ سازمانِ ملیِ استاندارد) باشند؛ استفاده از لوله‌یِ درزدارِ مطابقِ این استانداردها، هم در روکار و هم در توکار، مجاز است.
۱۷-۴-۱۴-۳ اتصالاتِ فولادی و الکترودها
•اتصالاتِ جوشی: در لوله‌کشیِ روکار، بدونِ‌درز (استانداردِ ملیِ ۳۰۷۶) یا درزدار (JIS B2311) مجاز است؛ در لوله‌کشیِ توکار، فقط بدونِ‌درز (استانداردِ ملیِ ۳۰۷۶) مجاز است — درزدار در توکار مجاز نیست.
نکته‌یِ کلیدی: اتصالاتِ دنده‌ای فقط در این نقاط مجازند: ورودی‌وخروجیِ کنتور، اتصال به رگولاتور، و بعد از شیرها برایِ اتصال به دستگاهِ گازسوز — باید فولادی، طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۷۹۸ باشند؛ در سایرِ قسمت‌هایِ لوله‌کشی (روکار یا توکار)، اتصالِ دنده‌ای مجاز نیست.
•الکترودهایِ مصرفیِ جوشکاری باید طبقِ استانداردِ AWS/ASME SFA5.1 یا معادلِ آن باشند.
۱۷-۴-۱۴-۵ تا ۷ لوله‌یِ مسی، فلزیِ‌منعطف و شیلنگِ لاستیکی
نکته‌یِ کلیدی: لوله‌یِ مسی، لوله‌یِ فلزیِ منعطف، و شیلنگِ لاستیکی — هر سه، فقط برایِ ارتباطِ شیرِ مصرف با دستگاهِ گازسوز به‌کار می‌روند و هر سه، حداکثر طولِ مجازشان ۱۲۰ سانتی‌متر است.
•لوله‌یِ مسی: بدونِ‌درز، فقط برایِ دستگاه‌هایِ گازسوزِ ثابت، طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۹۷۲۲ (ویرایشِ ۱۳۹۲). لوله‌یِ فلزیِ منعطف: طبقِ استانداردِ ملیِ ۲۰۹۱۶ (ویرایشِ ۱۳۹۵).
•شیلنگِ لاستیکی: تا قطرِ حداکثرِ ۱۶ میلی‌متر، طبقِ استانداردِ ملیِ ۷۷۴؛ برایِ قطرهایِ بالاترِ ۱۶ میلی‌متر، باید شیلنگِ فشارِقوی طبقِ استانداردِ ملیِ ۱۱۴۴۳ باشد.
•موادِ آب‌بندیِ اتصالاتِ دنده‌ای باید نوارِ تفلون، طبقِ استانداردِ ملیِ ۵۵۵۳ (تجدیدِنظرِ اول، ۱۳۹۶) باشد.
۱۷-۴-۱۵ نکاتِ ویژه در طراحی — ممنوعیت‌هایِ عبورِ لوله
نکته‌یِ کلیدی: عبورِ لوله‌یِ گاز از فضایِ داخلیِ کلاسِ‌درسِ مراکزِ آموزشی، کودکستان‌ومهدکودک، اتاقِ نگهداریِ سالمندان/معلولین، اتاقِ بیمارانِ بیمارستان، اتاقِ مهمانِ هتل، خوابگاه‌وآسایشگاه، و سالنِ اجتماعات‌وکتابخانه — همگی ممنوع است.
•عبورِ لوله‌یِ گاز از فضایِ داخلی/زیرِ سقفِ کاذب/بطنِ دیوارِ فضاهایِ مرطوب (حمام، سونا، استخر) ممنوع است؛ عبور از داخلِ کانال‌هایِ هواکش/تهویه، دودکش‌ومعابرِ آن، و جدارِ داخلی/بطن/خارجیِ چاهِ آسانسور هم ممنوع است.
•اجرایِ سیستمِ لوله‌کشیِ گاز برایِ واحدهایِ تجاری (کسبی/مغازه)، بسته به نوعِ فعالیتِ آن واحد متفاوت است — تطابقِ طراحی‌ونوعِ فعالیت، هنگامِ صدورِ تأییدیه باید کنترل شود.
۱۷-۴-۱۶ اجزایِ الزامیِ طرحِ اولیه
•طرحِ اولیه، پیش از شروعِ عملیاتِ اجراییِ لوله‌کشی، باید توسطِ طراح تهیه شود؛ پلانِ محوطه‌وطبقات باید شاملِ: محلِ علمک/لوله‌کشیِ رابط/کلکتور/کنتور، مسیرِ لوله‌کشی‌ومحلِ شیرها، نحوه‌یِ اجرا (روکار/توکار)، محلِ دستگاه‌هایِ گازسوز، مشخصاتِ دریچه‌هایِ هوا، مشخصاتِ دودکش‌ها، گروه‌بندیِ ساختمان، جهتِ جغرافیایی، و محاسباتِ برآوردِ مصرف‌وتأمینِ هوایِ احتراق‌ودودکش باشد.
نکته‌یِ کلیدی: علاوه بر پلان، طرحِ اولیه باید شاملِ موقعیتِ ملک نسبتِ به معابرِ عمومی (کروکی)، مشخصاتِ مالک/طراح/ناظر/مجری، فهرستِ مصالح، مشخصاتِ فنیِ دستگاه‌هایِ گازسوز، جزئیاتِ دودکش‌ودریچه‌هایِ هوا، نقشه‌یِ جزئیاتِ اجراییِ اجزایِ لوله‌کشی، و تاریخِ تهیه‌یِ نقشه باشد.
جدولِ مرورِ سریع
فاصله‌یِ فرِ گازی از جوانب/بالا۲۵cm / ۲۵cm
استانداردِ شیرِ برنجی تا ۲ اینچاستانداردِ ملیِ ۴۰۴۷
استانداردِ شیرِ فولادی بالایِ ۲ اینچIGS-M-PL-010
استانداردِ لوله‌یِ فولادیملیِ ۳۳۶۰/۳۵۷۴، API 5L Grade A/B، یا DIN 2440
استانداردِ اتصالِ جوشیِ بدونِ‌درزملیِ ۳۰۷۶
استانداردِ اتصالِ دنده‌ای (فقط نقاطِ مجاز)ملیِ ۱۷۹۸
استانداردِ الکترودAWS/ASME SFA5.1
حداکثرِ طولِ لوله‌یِ مسی/فلزیِ‌منعطف/شیلنگِ‌لاستیکی۱۲۰ سانتی‌متر (هر سه)
استانداردِ لوله‌یِ مسیملیِ ۱۹۷۲۲ (۱۳۹۲)
استانداردِ شیلنگِ لاستیکی (≤۱۶mm / >۱۶mm)ملیِ ۷۷۴ / ملیِ ۱۱۴۴۳ (فشارِقوی)
استانداردِ موادِ آب‌بندیِ دنده‌ایملیِ ۵۵۵۳ (۱۳۹۶)
عبورِ لوله از اتاقِ بیمارستان/کلاسِ‌درس/هتلممنوع
برو به آزمونِ همین فصل