مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)‹فصلِ هشتم — نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری از سامانه‌یِ گاز‹درسنامه
مبحث ۱۷ — لوله‌کشیِ گازِ طبیعی (سریِ دوم)
درسنامه — فصلِ هشتم — نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری از سامانه‌یِ گاز
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۱۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
۱-۸-۱۷ و ۲-۸-۱۷ الزاماتِ تکمیلیِ نصب
•ضوابطِ بهره‌برداری‌ونگهداریِ سامانه‌یِ گاز، به‌صورتِ کلی در مبحثِ ۲۲ مقرراتِ ملی هم بیان شده؛ دستورالعملِ بهره‌برداری باید مطابقِ هر دو مبحثِ ۱۷ و ۲۲ تهیه و در اختیارِ بهره‌بردار قرار گیرد.
نکته‌یِ کلیدی: نصبِ دستگاهِ گازسوز در مکان‌هایِ دارایِ گازِ قابلِ‌اشتعال/انفجار/سمی، فقط در صورتی مجاز است که در طراحی، فضایِ مجزایی پیش‌بینی شده باشد که به‌هیچ‌وجه امکانِ انتشارِ این گازها در آن وجود نداشته باشد و تمهیداتِ لازم (تأمینِ هوا، تخلیه‌یِ احتراق، فواصل) رعایت شده باشند.
•دستگاه‌هایِ بدونِ‌دودکش (مانندِ اجاق‌گاز یا پلوپز) باید در فضایِ باز یا محلی با دریچه‌یِ تأمینِ هوایِ مناسب و امکانِ تهویه‌یِ طبیعی/مکانیکی نصب شوند.
•نصب باید مطابقِ دستورالعملِ سازنده انجام شود، فضایِ دسترسی برایِ تنظیم/تعمیر/تعویض وجود داشته باشد، و گواهیِ نصب توسطِ نصابِ مجاز صادر شود؛ نصاب باید همه‌یِ دستورالعمل‌هایِ سازنده را به بهره‌بردار تحویل دهد.
•اگر نصاب هرگونه تغییر در نحوه‌یِ نصبِ وسیله یا دودکشش را ضروری تشخیص دهد، باید پیش از هر اقدامی از سازنده (یا واردکننده، به‌عنوانِ نماینده‌یِ سازنده) مجوزِ لازم را کسب و گواهینامه‌یِ نصب صادر کند.
۳-۸-۱۷ نکاتِ تکمیلیِ دوره‌یِ بهره‌برداری
نکته‌یِ کلیدی: تغییراتی که در فضایِ محلِ نصبِ دستگاه، حجمِ فضا را کم کنند یا مسیرهایِ تأمینِ هوایِ احتراق را مسدود/کوچک کنند، مجاز نیست؛ در صورتِ ضرورت، باید کلیه‌یِ الزاماتِ فصلِ پنجم رعایت شود.
•تغییراتی که در خروجِ محصولاتِ احتراق اختلال ایجاد کنند هم مجاز نیست؛ در صورتِ الزام، باید الزاماتِ فصلِ چهارم رعایت شود.
•هرگونه تغییر در دستگاهِ گازسوز که موجبِ افزایشِ مصرفِ گاز بیش از برآوردِ اولیه شود، بدونِ رعایتِ الزاماتِ این مبحث ممنوع است.
•در کندن‌کاری‌هایِ داخل یا خارج از ساختمان، باید مسیرهایِ عبورِ لوله‌یِ گاز مشخص شود تا از آسیب به لوله و پوششِ محافظش جلوگیری شود؛ پیش از هرگونه تعمیر/تغییر، باید مراتب به اطلاعِ شرکتِ گاز رسانده و مجوز اخذ شود.
•مشاهده‌یِ هرگونه اشکال در کنتور یا رگولاتور، باید در اسرع‌وقت به شرکتِ گاز اطلاع داده شود.
۴-۸-۱۷ تعریفِ گسترده‌یِ «تغییر در سامانه» و مجوزها
نکته‌یِ کلیدی: «تغییر در سامانه‌یِ گاز» شاملِ: تغییرِ نوعِ ساختمان از نظرِ بهره‌برداری (مثلاً تبدیلِ مسکونی به عمومی یا بالعکس)، تغییرِ فضاهایِ داخلی، تغییر در لوله‌کشی، تغییرِ محلِ دستگاه، و تغییرِ نوعِ دستگاه است.
•برایِ این تغییرات، اطلاع‌رسانی و اخذِ مجوز از مراجعِ ذی‌ربط — به‌ویژه سازمانِ نظامِ مهندسیِ ساختمان و شرکتِ گازِ استان — الزامی است.
•اگر تغییرات مربوط به لوله‌کشیِ رابط، کلکتور، محلِ کنتورها، شیرِ اصلی یا لوله‌یِ اصلی باشد، باید جریانِ کلیِ گازِ لوله‌کشیِ داخلی قطع شود؛ اگر امکانِ تفکیکِ محلِ تغییر از بخشی که باید بدونِ‌وقفه بهره‌برداری شود وجود داشته باشد، فقط همان محل منفک و با درپوش مسدود می‌شود.
•پیش از تخریب‌ونوسازیِ ساختمان، باید برایِ جمع‌آوریِ علمک به شرکتِ گاز اطلاع داده شود.
•پس از اتمامِ عملیاتِ اجراییِ تغییرات، نقشه‌یِ چون‌ساخت (با مشخصاتِ فصلِ ششم) باید تهیه شود و بخش‌هایِ تغییریافته در آن مشخص باشند.
۵-۸-۱۷ جزئیاتِ تکمیلیِ تعمیر
نکته‌یِ کلیدی: در صورتِ قطعِ اتصالِ دستگاهِ گازسوز از سیستم، شیرِ مربوطه باید موردِ آزمایشِ کفِ‌صابون قرار گیرد.
•کندن‌کاری و تعمیرِ لوله‌یِ توکار باید با احتیاطِ لازم انجام شود تا به پوشش‌ولوله آسیب نرسد؛ در صورتِ آسیب به پوشش، باید طبقِ بندِ ۱۷-۶-۶-۳ (تعمیرِ عایق‌کاری) اقدام شود. در تعمیرات، نباید هیچ تنش یا بارِ اضافی به لوله‌کشی وارد شود.
•اگر لوله‌کشیِ گاز دچارِ آسیب شود، مالک یا نماینده‌یِ قانونیِ او باید از طریقِ مجریِ حقیقی/حقوقیِ صلاحیت‌دار برایِ رفعِ اشکال اقدام کند — مالک خودش نمی‌تواند مستقیماً تعمیر را انجام دهد.
•اگر آسیب، وضعیتِ اضطراری ایجاد کند و اجرایِ رویه‌یِ عادی ممکن نباشد، مالک یا نماینده‌اش باید در اسرع‌وقت هم شرکتِ گاز و هم سازمانِ آتش‌نشانی را مطلع کند.
•اجزایِ ساختمان که بر اثرِ شکافتن/سوراخ‌کردن/بریدن برایِ تغییر یا تعمیرِ لوله‌کشی تضعیف شوند، باید پس از خاتمه‌یِ کار، طبقِ مباحثِ مقرراتِ ملی، تعمیر‌وتقویت و به حالتِ ایمنِ اولیه بازسازی شوند.
۶-۸-۱۷ تبصره‌هایِ تعویضِ دستگاه
نکته‌یِ کلیدی: تبصره‌یِ ۱ — در ساختمان‌هایِ موجود، تعویضِ دستگاه بلامانع است، مشروط بر اینکه هوایِ احتراق/محصولاتِ احتراق/مصرفِ گازِ دستگاهِ جدید کاهش یابد (یعنی بازدهیِ انرژی افزایش یابد) یا با دستگاهِ قدیمی مشابه باشد؛ پس از تعویض، رعایتِ الزاماتِ نصبِ دودکش برایِ دستگاهِ جدید طبقِ فصلِ چهارم الزامی است.
•تبصره‌یِ ۲ — جایگزینیِ دستگاهِ گازسوزِ محفظه‌بازِ موجود با دستگاهِ گرمایشیِ محفظه‌یِ کاملاً بسته (هرمتیک)، صرفاً با رعایتِ بندِ ۱۷-۴-۷-(ب-۳) بلامانع است.
۱۷-۸-۷ و ۸ جزئیاتِ تکمیلیِ تفکیکِ کنتور و برقراریِ جریان
•طرحِ اولیه‌یِ تفکیکِ کنتور، باید مطابقِ فصلِ چهارم تهیه شود و شاملِ محلِ انشعاب از لوله‌کشیِ رابط، جزئیاتِ کلکتور (در صورتِ نیاز)، و جانماییِ کنتورها باشد.
نکته‌یِ کلیدی: پس از اجرایِ تفکیکِ کنتور، نقشه‌یِ چون‌ساختِ همان بخش باید تهیه شود؛ اگر سامانه‌یِ در‌حالِ‌بهره‌برداری اصلاً فاقدِ نقشه باشد، باید ابتدا نقشه‌یِ آن تهیه و محلِ تفکیک رویش مشخص شود.
•برایِ برقراریِ جریانِ گاز پس از قطع، ابتدا لوله‌کشیِ اجراشده باید با نقشه‌یِ چون‌ساخت مطابقت داده شود؛ اگر نقشه‌یِ چون‌ساخت موجود نباشد، باید نسبت به تهیه‌یِ آن اقدام شود.
جدولِ مرورِ سریع
مرجعِ مکملِ بهره‌برداری‌ونگهداریِ سامانهمبحثِ ۲۲ مقرراتِ ملی
شرطِ نصبِ دستگاه در فضایِ دارایِ گازِ خطرناکفضایِ مجزا + عدمِ امکانِ انتشار + تمهیداتِ کامل
مسئولِ صدورِ گواهیِ نصبنصابِ مجاز
مرجعِ مجوزِ تغییرِ نحوه‌یِ نصبِ دستگاه توسطِ نصابسازنده (یا واردکننده)
دو مرجعِ کلیدیِ مجوزِ «تغییر در سامانه»سازمانِ نظامِ مهندسی + شرکتِ گازِ استان
مواردِ نیازمندِ قطعِ کلیِ جریانِ گازتغییر در رابط/کلکتور/محلِ کنتورها/شیرِ اصلی/لوله‌یِ اصلی
اطلاعِ لازم پیش از تخریب‌ونوسازیجمع‌آوریِ علمک، به شرکتِ گاز
آزمایشِ شیرِ دستگاهِ قطع‌شده در تعمیرآزمایشِ کفِ‌صابون
مسئولِ اقدام در صورتِ آسیبِ لوله‌کشیمالک، از طریقِ مجریِ صلاحیت‌دار (نه مستقیم)
مراجعِ اطلاع در وضعیتِ اضطراریِ غیرِقابلِ‌کنترلشرکتِ گاز و سازمانِ آتش‌نشانی
شرطِ تبصره‌یِ ۱ برایِ تعویضِ دستگاهکاهشِ هوا/محصولاتِ احتراق/مصرف یا مشابهت با دستگاهِ قدیمی
برو به آزمونِ همین فصل