مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۱۹ — مدیریتِ انرژی در ساختمان‹بهینه‌سازیِ مصرفِ انرژی در ساختمان‌هایِ موجود‹درسنامه
مبحث ۱۹ — مدیریتِ انرژی در ساختمان
درسنامه — بهینه‌سازیِ مصرفِ انرژی در ساختمان‌هایِ موجود
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۹-۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
چرایی و مبنایِ قانونیِ این فصل
•این فصل، برایِ نخستین‌بار، دامنه‌یِ مبحثِ ۱۹ را از ساختمان‌هایِ جدیدالاحداث به ساختمان‌هایِ در حالِ بهره‌برداری گسترش می‌دهد — رفعِ این برداشتِ اشتباهِ رایج که مقرراتِ ملّی فقط شاملِ ساختمانِ نوساز است.
•مبنایِ قانونی: مادّه‌یِ ۱۱ قانونِ مانع‌زداییِ از توسعه‌یِ صنعتِ برق (که مبحثِ ۱۹ را معیارِ سنجشِ انرژیِ مجازِ ساختمان‌هایِ در حالِ بهره‌برداری معرفی کرده) و مادّه‌یِ ۳۳ قانونِ نظامِ مهندسی (که دامنه‌یِ مقررات را تمامیِ مراحل، از جمله بهره‌برداری و نگهداری، اعلام کرده).
نکته‌یِ کلیدی: مبحثِ بیست‌ودوم مقرراتِ ملّی («نگهداری و مراقبت از ساختمان‌ها») در سالِ ۱۳۹۲ تدوین شده و زیرساختِ اجرایِ آن، همان سامانه‌یِ پایش/IBMSِ همین مبحث (فصلِ هفتم) است.
ارزیابیِ وضعِ موجود
•گامِ اول: تعیینِ رتبه‌یِ بازدهیِ انرژی طبقِ استانداردهایِ ملّیِ ۱۴۲۵۳ و ۱۴۲۵۴ و صدورِ برچسبِ انرژی توسطِ بازرسِ دارایِ صلاحیت.
•هم‌زمان، ارزیابیِ فیزیکیِ وضعِ موجود از طریقِ نقشه‌هایِ چون‌ساخت، بازرسیِ پوسته و تأسیسات انجام می‌شود؛ در صورتِ عدمِ امکانِ برداشت، ذکرِ دلیلِ دقیقِ آن در نقشه‌ها الزامی است.
نکته‌یِ کلیدی: در اندازه‌گیریِ مقاومتِ حرارتیِ پوسته‌یِ غیرنورگذر، اولویت با روش‌هایِ غیرمخرب است؛ در صورتِ عدمِ امکان، انجامِ حداقلِ آزمایش‌هایِ مخربِ ممکن (مانندِ نمونه‌برداری برایِ آزمایشگاه) الزامی است.
نکته‌یِ کلیدی: نشتِ هوایِ پوسته در ساختمانِ موجود، تحتِ فشارِ ۷۵، ۱۵۰ یا ۳۰۰ پاسکال (مطابقِ همان آستانه‌هایِ روشِ تجویزیِ فصلِ ۵، بسته به ارتفاعِ ساختمان) اندازه‌گیری می‌شود.
استقرارِ سامانه‌یِ پایش/زیرپایش و مدیریتِ ساختمان
•طراحی، نصب و راه‌اندازیِ سامانه‌یِ پایش/زیرپایش و مدیریتِ ساختمان، عیناً مطابقِ فصلِ هفتم، برایِ بهینه‌سازیِ ساختمانِ موجود نیز الزامی است — هیچ نسخه‌یِ ساده‌شده‌ای برایِ ساختمانِ موجود وجود ندارد.
نکته‌یِ کلیدی: در ساختمان‌هایِ دارایِ موتورخانه‌یِ مرکزی، نصبِ سامانه‌یِ کنترلِ هوشمندِ موتورخانه، اولین گام در ارزیابی، کنترل و کاهشِ مصرفِ انرژی است.
چرخه‌یِ راهکار-اقدام-پایش-سنجش (PDCA/چرخه‌یِ دمینگ)
نکته‌یِ کلیدی: طراحیِ چرخه‌یِ PDCA (Plan-Do-Check-Act، چرخه‌یِ دمینگ) طبقِ استانداردهایِ ملّیِ ایران به شماره‌هایِ ۵۰۰۰۱ و ۵۰۰۰۲، به‌عنوانِ فرایندِ بنیادیِ مدیریتِ انرژی، الزامی است.
•تدوینِ راهکار: طراح باید یکی از روش‌هایِ تجویزی (فصلِ ۵) یا شبیه‌سازی (فصلِ ۶) را انتخاب و تمامیِ مراحلِ همان فصل را برایِ رسیدن به رده‌یِ D طی کند.
نکته‌یِ کلیدی: برایِ ساختمانِ موجود با عمرِ بیش از ۱۰ سال، به ازایِ هر سالِ مازاد بر ۱۰ سالِ اول، حداکثر ۱٪ به شدتِ مصرفِ مجازِ کاربری-اقلیمِ آن ساختمان برایِ رسیدن به رده‌یِ D اضافه می‌شود (تکرارِ ضریبِ فرسودگیِ فصلِ ۳).
•اعمال: راهکار توسطِ مجریِ ذی‌صلاح اجرا می‌شود؛ چون در این مرحله نهادِ بازرسی موضوعیت ندارد، مهندسِ ناظر و مجریِ بهینه‌سازی موظف به مستندسازیِ کاملِ بازرسی‌هایِ دوره‌ای‌اند.
•پایش و سنجش: پس از اعمالِ راهکار، نظارت و پایشِ نتایج (طبقِ بخشِ ۱۹-۷-۱-۳) برایِ مقایسه‌یِ اثرگذاریِ هر راهکار الزامی است؛ شناساییِ انحراف از معیار و مستندسازیِ اقداماتِ اصلاحی نیز بخشی از همین چرخه است.
نکته‌یِ کلیدی: در صورتِ عدمِ دستیابی به رده‌یِ بازدهیِ موردِنظر پس از یک دورِ کاملِ چرخه، باید به مرحله‌یِ تدوینِ راهکار بازگشت و چرخه را تا رسیدن به رده‌یِ موردِنظر تکرار کرد — این چرخه ذاتاً تکرارشونده و بدونِ نقطه‌یِ پایانِ از پیش‌تعیین‌شده است.
جدولِ مرورِ سریع
مبنایِ قانونیِ اصلیمادّه‌یِ ۱۱ قانونِ مانع‌زداییِ از توسعه‌یِ صنعتِ برق
مبحثِ مرتبط با نگهداریمبحثِ ۲۲ («نگهداری و مراقبتِ از ساختمان‌ها»، تدوینِ ۱۳۹۲)
استانداردهایِ رتبه‌بندیِ ساختمانِ موجود۱۴۲۵۳ (مسکونی) و ۱۴۲۵۴ (غیرمسکونی)
فشارهایِ آزمونِ نشتِ هوایِ ساختمانِ موجود۷۵، ۱۵۰ یا ۳۰۰ پاسکال
اولین گام در ساختمانِ با موتورخانه‌یِ مرکزینصبِ سامانه‌یِ کنترلِ هوشمندِ موتورخانه
استانداردهایِ چرخه‌یِ PDCAاستانداردِ ملّیِ ۵۰۰۰۱ و ۵۰۰۰۲
ضریبِ فرسودگیِ ساختمانِ موجودحداکثر ۱٪ به ازایِ هر سالِ مازاد بر ۱۰ سالِ اول
پیامدِ عدمِ کسبِ رده‌یِ D پس از یک چرخهبازگشت به تدوینِ راهکار و تکرارِ چرخه
برو به آزمونِ همین فصل