مبحث ۲۰ — علائم و تابلوها
درسنامه — ضوابط علائم تصویری و نوری راه خروج
خلاصه‌یِ بندهایِ ۲۰-۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
ضوابطِ علائمِ خروجِ اضطراری (۲۰-۴-۱)
•دسترسِ خروج، خروج و تخلیه‌هایِ خروجِ ساختمان، در انطباق با مبحثِ سوم، باید با علائمِ خروجِ مندرج در بندِ ۲۰-۲ مشخص شوند، به‌طوری‌که از تمامِ جهات قابلِ‌مشاهده و خواندن باشند.
•در مواردی که تخلیه‌یِ خروج مستقیماً برایِ متصرفین قابلِ‌دیدن نیست، جهت و مسیرِ دسترسی به خروج باید با علائمِ تکمیلیِ قابلِ‌مشاهده و خوانا علامت‌گذاری شود.
•درهایی که در مسیرِ خروج قرار دارند نیز باید با علامتِ خروج مشخص شوند.
•حداکثر فاصله‌یِ مجازِ تابلوهایِ خروج در یک دسترسِ خروج، ۳۰ متر است.
مواردِ استثناء در نصبِ علائمِ خروجِ اضطراری (۲۰-۴-۲)
•الف- نصبِ علامتِ خروج در اتاق‌ها یا فضاهایی که تنها یک خروج در آن‌ها تعبیه شده، الزامی نیست.
•ب- درهایِ خروجِ اصلیِ ساختمان یا سردرها که به‌طورِ واضح به‌عنوانِ خروجی قابلِ‌تشخیص‌اند، در صورتِ تأییدِ مرجعِ صدورِ پروانه‌یِ ساختمان، به علائمِ خروج نیاز ندارند.
•پ- علائمِ خروج در تصرف‌هایِ گروهِ ف (متفرقه) و تک‌واحدهایِ خوابگاهی/مسکونیِ گروه‌هایِ م-۲ و م-۳ الزامی نیستند.
•ت- علائمِ خروج در تصرف‌هایِ گروهِ د-۳ (زندان‌ها، ندامتگاه‌ها و غیره) الزامی نیستند.
•ث- در تصرف‌هایِ گروهِ ت-۴ (استادیوم‌هایِ سرپوشیده) و ت-۵ (استادیوم‌هایِ سرباز)، نصبِ تابلویِ خروج در راهروهایِ میانِ صندلی‌ها الزامی نیست، به‌شرطی‌که تابلوها در تقاطعِ معابر نصب شده و از راهروهایِ میانِ صندلی‌ها قابلِ‌رویت و خواندن باشند.
•ج- نورپردازیِ خروج باید به‌گونه‌ای انجام شود که مسیرها و فضاهایِ حرکتیِ میانِ صندلی‌ها در شرایطِ اضطراری قابلِ‌تشخیص باشند.
نصبِ علائمِ خروج در ارتفاعِ نزدیکِ ترازِ کف در فضاهایِ گروهِ تصرفِ م-۱ (۲۰-۴-۳)
•در تصرف‌هایِ گروهِ م-۱ (هتل، مسافرخانه و ...)، علاوه بر تابلوهایِ خروجِ عادی، باید علائمِ مکمل در ترازِ پایین نیز نصب شوند؛ این علائم باید در تمامِ فضاهایِ موردِ استفاده‌یِ میهمانان نصب شوند.
•قسمتِ زیرینِ این علائم باید حداقل ۱۰ سانتی‌متر از کفِ تمام‌شده فاصله داشته باشد؛ علائم باید به‌صورتِ هم‌سطح بر رویِ در یا دیوار نصب شود.
•در جاهایی که علامت بر رویِ دیوار و مجاورتِ در نصب می‌شود، باید حداکثر ۱۰ سانتی‌متر از چهارچوبِ در فاصله داشته باشد.
نورپردازیِ علائمِ خروج (۲۰-۴-۴)
•علائمِ خروج باید دارایِ نورپردازیِ داخلی یا خارجی باشند. استثنا: تابلوهایِ لمسیِ الزامیِ بندِ ۲۰-۴-۴-۴ (بریل) نیازی به نورپردازی ندارند.
•۲۰-۴-۴-۱ (نورپردازیِ خارجی): در مکان‌هایی که در صورتِ بروزِ حریق و احتمالِ قطعِ برق تاریک خواهند شد، باید از رنگ‌هایِ بازتابِ نور و خودنور و موادِ شب‌رنگ استفاده شود، طبقِ استانداردهایِ معتبر و دستورالعملِ تولیدکننده.
•۲۰-۴-۴-۲ (منبعِ نورِ داخلی): علائمِ خروجِ دارایِ منبعِ نورِ داخلی باید در تمامیِ مواقعِ بهره‌برداری نورپردازی شوند.
•۲۰-۴-۴-۳ (شدتِ روشنایی و منبعِ تغذیه): نورِ موردِ استفاده باید در سطحِ تابلو شدتی بیش از ۵۰ لوکس داشته باشد؛ تابلوهایِ خروج باید در تمامیِ مواقعِ بهره‌برداری نورانی باشند و تابلویِ نورپردازیِ داخلی، پس از قطعِ برق، تا حداقلِ زمانِ تعیین‌شده در مبحثِ سوم، باید به برقِ اضطراری متصل بماند.
•۲۰-۴-۴-۴ (علائمِ خروج با حروفِ برجسته‌یِ بریل): برایِ کمک به افرادِ نابینا هنگامِ سانحه؛ علائمِ حاویِ کلمه‌یِ «خروج» با خطِ بریل باید، طبقِ استانداردهایِ معتبر، در مجاورتِ تمامیِ درهایی که به فضایِ پناه، محلِ تجمعِ امن، دسترس‌هایِ خروج/امدادرسانی، خروج‌ها و تخلیه‌هایِ خروج راه دارند نصب شوند؛ این تابلوهایِ لمسی نیازی به نورپردازی ندارند.
•۲۰-۴-۴-۵ (طرحِ نشانه): بلندیِ حروفِ فارسی نباید کمتر از ۷۵ میلی‌متر و ضخامتِ قلمِ آن‌ها نباید کمتر از ۹ میلی‌متر باشد؛ بلندیِ حروفِ لاتین نباید کمتر از ۵۰ میلی‌متر باشد. کلمه‌یِ «خروج» باید با رنگِ سفید بر زمینه‌یِ سبز نوشته شود و در هنگامِ روشن یا خاموش‌بودنِ منبعِ نورپردازی به‌وضوح قابلِ‌خواندن باشد؛ شکلِ پیکانِ جهت‌نما نباید به‌راحتی مخدوش شود و جهتِ آن نباید قابلِ‌تغییر باشد.
علائمِ نورانیِ مسیرِ خروج در بلندمرتبه‌ها (۲۰-۴-۵)
•در کلیه‌یِ ساختمان‌هایِ بلندمرتبه (گروهِ ۸)، در راه‌هایِ خروج باید علائمِ نورانیِ خودنور نصب شود: پلکانِ خروج (نوارِ یکسره رویِ لبه‌یِ هر پله، عرضِ ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر، فاصله‌یِ لبه‌یِ نوار از لبه‌یِ پله کمتر از ۱۳ میلی‌متر)، پاگردها (مشابهِ لبه‌یِ پله)، و دست‌اندازها (نوارِ ممتدِ حداقل ۲۵ میلی‌متر رویِ سطحِ فوقانی).
•نوارهایِ خودنورِ پیرامونیِ فضاها: دورتادورِ حاشیه‌یِ پاگردها/پله‌ها/شیب‌راه‌ها/راهروهایِ خروج باید با نوارهایِ ممتد (رویِ کف یا دیوار یا هر دو، عرضِ ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر) مشخص شوند. نوارِ کف حداکثر ۱۰ سانتی‌متر از دیوار فاصله دارد و باید جلویِ همه‌یِ درها (به‌جز تخلیه‌یِ خروج) ادامه یابد؛ نوارِ دیوار حداکثر ۱۰ سانتی‌متر از کفِ تمام‌شده فاصله دارد.
•موانعِ داخلِ مسیرِ خروج با ارتفاعِ کمتر از ۲ متر و پیش‌آمدگیِ بیش از ۱۰ سانتی‌متر باید با نواری حداقل ۲۵ میلی‌متری رویِ کف و هاشورِ ۴۵ درجه مشخص شوند (بدونِ پوشاندنِ علائمِ ایمنیِ دیگر مانندِ دستورالعملِ شیرِ آتش‌نشانی).
•علامت‌گذاریِ درهایِ تخلیه‌یِ خروج: علاوه بر ترازِ معمول، در ترازِ پایین نیز نصب می‌شود (حداقل ارتفاعِ ۱۰ سانتی‌متر، وسطِ در در راستایِ افقی، حداکثر ارتفاعِ لبه‌یِ بالاییِ علامت از کف ۴۵ سانتی‌متر). نشانه‌گذاریِ دستگیره باید با موادِ خودنور، حداقل سطحِ ۴۰۰ میلی‌مترمربع باشد؛ در درهایِ با دستگیره‌یِ فشاری، نوارِ نورانی حداقل ۲۵ میلی‌متر پهنا دارد و سراسرِ طولِ دستگیره را می‌پوشاند. نشانه‌گذاریِ چهارچوبِ در با نوارِ خودنورِ پیوسته‌یِ ۲۵ تا ۵۰ میلی‌متری در بالا و طرفین انجام می‌شود.
•طبقِ بندِ ۲۰-۴-۵-۲، موقعیتِ نصب و ابعادِ نشانه‌هایِ نورانی باید در تمامِ بخش‌هایِ یک ساختمان مشابه باشند.
جدولِ مرورِ سریع
حداکثر فاصله‌یِ مجازِ تابلوهایِ خروج در یک دسترسِ خروج۳۰ متر
حداقلِ فاصله‌یِ زیرینِ علائمِ خروجِ مکملِ م-۱ از کف۱۰ سانتی‌متر
حداقلِ شدتِ روشناییِ سطحِ تابلویِ خروجبیش از ۵۰ لوکس
آیا تابلویِ بریلِ لمسی نیاز به نورپردازی دارد؟خیر
حداقلِ بلندیِ حروفِ فارسیِ «خروج»۷۵ میلی‌متر (ضخامتِ قلم حداقل ۹ میلی‌متر)
حداقلِ بلندیِ حروفِ لاتینِ «خروج»۵۰ میلی‌متر
رنگِ کلمه‌یِ «خروج»سفید رویِ زمینه‌یِ سبز
عرضِ نوارِ خودنورِ لبه‌یِ پله۲۵ تا ۵۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ لبه‌یِ نوارِ خودنور از لبه‌یِ پلهکمتر از ۱۳ میلی‌متر
حداکثر ارتفاعِ لبه‌یِ بالاییِ علامتِ ترازِ پایینِ درِ تخلیه از کف۴۵ سانتی‌متر
حداقلِ سطحِ نشانه‌گذاریِ خودنورِ دستگیره۴۰۰ میلی‌مترمربع
چه ساختمان‌هایی به علائمِ نورانیِ مسیرِ خروج نیاز دارندکلیه‌یِ ساختمان‌هایِ گروهِ ۸ (بلندمرتبه)
برو به آزمونِ همین فصل