مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۲۲ — مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها‹تأسیسات گازرسانی ساختمان‌ها‹درسنامه
مبحث ۲۲ — مراقبت و نگهداری از ساختمان‌ها
درسنامه — تأسیسات گازرسانی ساختمان‌ها
خلاصه‌یِ بندهایِ ۲۲-۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کلیات
•تأسیساتِ گازِ داخلِ ساختمان‌ها ممکن است به دلایلِ مختلف (خوردگی، فرسودگی، تغییرات، تعمیراتِ ساختمانی، تخریب) دچارِ نقص شده و باعثِ حوادثی مانندِ گازگرفتگی، حریق، انفجار، آلودگیِ محیطِ زیست و مسمومیت شوند.
•هدفِ این فصل، تعیینِ حداقل الزاماتی است که باید برایِ جلوگیری از بروزِ خطراتِ مختلف، در زمانِ بهره‌برداری از تأسیساتِ گازرسانی رعایت شود؛ کلیه‌یِ تأسیسات و تجهیزاتِ گازسوز باید در دوره‌هایِ زمانیِ مشخص بازرسی شوند.
بازدیدِ دودکش‌ها و مجاریِ تهویه توسطِ مسئولِ نگهداری
•مسئولِ نگهداریِ ساختمان باید شبکه‌یِ لوله‌کشیِ گاز و تجهیزاتِ نصب‌شده را به‌صورتِ ادواری بازدید نموده و از سلامتِ عملکردِ اجزا، عدمِ نشتی و عدمِ تغییراتِ بدونِ مجوز اطمینان حاصل کند.
دودکشِ وسایلِ گازسوز و متعلقاتِ آن: حداقل هر سه ماه یک‌بار و نیز در مواقعِ تغییراتِ شدیدِ جوی (کاهش/افزایشِ شدیدِ دما، بادِ شدید، طوفان)، بازدید می‌شود — بازبودنِ مجرا، دودبندیِ اتصالات و سالم‌بودنِ کلاهک کنترل می‌شود.
•مجاریِ تهویه: حداقل هر سه ماه یک‌بار و نیز در مواقعِ تغییراتِ شدیدِ جوی، بازدید و بازبودنِ آن‌ها کنترل می‌شود.
تجهیزاتِ گازسوزِ ثابت و فصلی، شیلنگ‌ها
•تجهیزاتِ گازسوزِ ثابت (مانندِ اجاق‌گاز، آب‌گرم‌کن) که دارایِ دودکش‌اند: حداقل هر سه ماه یک‌بار و نیز در تغییراتِ شدیدِ جوی بازدید می‌شوند؛ تجهیزاتی که نیازی به دودکش ندارند: هر شش ماه یک‌بار.
تجهیزاتِ گازسوزِ فصلی (مانندِ بخاری): سالانه حداقل سه بار — در زمانِ نصب و راه‌اندازی، بهره‌برداری و هنگامِ جمع‌آوری — از نظرِ صحتِ عملکرد، آلایندگی و نشتی بازدید می‌شوند؛ تبصره: هنگامِ جمع‌آوری، انتهایِ شیرِ مصرف باید توسطِ درپوشِ فولادی مسدود و آب‌بند شود.
•شیلنگ‌هایِ گاز: در هر مرحله‌یِ بازرسیِ تجهیزاتِ گازسوز، بررسی می‌شوند؛ ⚠️ شیلنگ‌هایِ مخصوصِ گاز باید هر پنج سال با شیلنگِ نو تعویض شوند — استفاده از شیلنگ‌هایِ مستعمل مجاز نیست.
لوله‌کشیِ گاز، شیرها، کنتور و اتصالِ زمین
•لوله‌کشیِ گاز: باید سالانه حداقل یک‌بار به‌صورتِ ظاهری بازدید شود (عیوبی مانندِ زنگ‌زدگی یا پوسته‌شدنِ رنگ)؛ کلیه‌یِ لوله‌کشی‌ها باید مطابقِ مبحثِ هفدهم، سالانه یک‌بار آزمایشِ نشتی شوند — با محلولِ آب‌وصابون. ⚠️ تبصره: تحتِ فشار قراردادنِ لوله با هوا یا اکسیژن برایِ نشت‌یابی ممنوع است؛ باید از نیتروژن یا گازهایِ خنثی استفاده شود.
•شیرها: باید حداقل سالانه یک بار از نظرِ نشتی آزمایش و وضعیتِ ظاهری‌شان بررسی شود.
•کنتور و تنظیم‌کننده‌یِ فشارِ گاز، و شیرِ اصلیِ گاز (شیرِ بعدِ از کنتور): هر دو باید سالانه یک‌بار بازدید شوند.
•اتصالِ زمین: از لوله‌کشیِ گاز نباید به‌منظورِ اتصالِ زمین استفاده شود؛ مسئولِ نگهداری باید طیِ بازدیدهایِ سه‌ماهه، عدمِ اتصالِ الکتریکیِ لوله‌کشیِ گاز را بررسی کند.
•نقشه‌یِ چون‌ساختِ لوله‌کشیِ گاز: مالک باید یک نسخه به مسئولِ نگهداری تحویل دهد؛ هرگونه تغییر باید با اخذِ مجوز از مراجعِ ذی‌صلاح و بر اساسِ مبحثِ هفدهم باشد.
بازرسی توسطِ بازرس و دوره‌یِ تناوبِ بازرسی
•بازرس باید دارایِ صلاحیتِ طراحی و نظارتِ لوله‌کشیِ گازِ طبیعیِ ساختمان‌ها بوده و ضمنِ مطابقتِ شبکه با نقشه‌یِ چون‌ساخت، از صحتِ عملکرد، عدمِ نشتی (طبقِ مبحثِ هفدهم)، سلامتِ دودکش‌ها و مجاریِ تهویه اطمینان حاصل کرده و گزارشِ مکتوب به مراجعِ ذی‌صلاح و مسئولِ نگهداری تحویل دهد.
دوره‌یِ تناوبِ بازرسیِ شبکه‌یِ لوله‌کشیِ گاز برایِ کلیه‌یِ ساختمان‌هایِ مشمولِ این مقررات، دو سال است؛ علاوه بر آن، در صورتِ هرگونه تغییر در شبکه، سیستم باید بازدید و تأییدیه‌یِ صحتِ عملکرد صادر شود.
تعمیرات و تغییرات، ایمنیِ بهره‌برداری و تخریب/نوسازی
•تعمیرات و تغییراتِ شبکه‌یِ لوله‌کشیِ گاز باید مطابقِ مبحثِ هفدهم انجام شود؛ مسئولِ نگهداری قبل از هرگونه تعمیر یا تغییر، باید شرکتِ گازِ ناحیه را مطلع و مجوزِ لازم را اخذ کند.
•ایمنیِ دوره‌یِ بهره‌برداری: مسئولِ نگهداری باید کلیه‌یِ ضوابط و دستورالعمل‌هایِ ایمنیِ استفاده از گازِ طبیعی را مطابقِ مبحثِ هفدهم رعایت کند؛ ⚠️ تبصره: باید یک نسخه از پیوستِ یک (راهنمایِ ایمنی) مبحثِ هفدهم را در اختیارِ ساکنینِ هر واحدِ مسکونی قرار دهد.
•تخریب و نوسازیِ ساختمان: مسئولِ نگهداری باید قبل از تخریب، شرکتِ گازِ ناحیه را مطلع و پس از اخذِ مجوز، نسبت به جمع‌آوریِ لوله‌کشیِ گاز اقدام کند.
صدماتِ واردشده، بازسازی، نشتِ گاز و قطعِ جریان
•در صورتِ آسیب به شبکه‌یِ لوله‌کشیِ گاز، مسئولِ نگهداری باید بلافاصله جریانِ گاز را از طریقِ شیرِ اصلی قطع و به شرکتِ گازِ ناحیه اطلاع دهد؛ ⚠️ در مواردِ اضطراری، بستنِ شیرِ قفلیِ رویِ علمک مجاز است.
•اجزایِ ساختمانی که بر اثرِ تخریب یا سوراخ‌کردن برایِ اجرایِ لوله‌کشیِ گاز ضعیف یا آسیب دیده‌اند، باید پس از خاتمه‌یِ کار، تعمیر و تقویت شده و به حالتِ ایمن بازسازی شوند.
در صورتِ نشتِ گاز، اقداماتِ فوریِ همزمان: تخلیه‌یِ فضایِ آلوده از ساکنین؛ بازکردنِ درها/پنجره‌ها و تسریعِ خروجِ گاز با حوله‌یِ مرطوب؛ حذفِ هر منبعِ احتراق (کشیدنِ سیگار، روشن‌کردنِ کبریت و قطع‌ووصلِ کلیدهایِ برقی ممنوع)؛ قطعِ جریانِ گازِ محوطه؛ بازرسیِ ساختمان‌هایِ مجاور؛ و اطلاع به شرکتِ ملیِ گازِ ایران.
•قطعِ جریانِ گاز: مسئولِ نگهداری باید قبل از قطعِ جریانِ گازِ ساختمان — جز در مواقعِ اضطراری — تمامِ مصرف‌کنندگانِ آن شبکه را مطلع نماید.
جدولِ مرورِ سریع
تناوبِ بازدیدِ دودکش‌ها و مجاریِ تهویهحداقل هر سه ماه یک‌بار، به‌علاوه‌یِ هر تغییرِ شدیدِ جوی
تناوبِ بازدیدِ تجهیزاتِ گازسوزِ ثابتِ بدونِ دودکشهر شش ماه یک‌بار
تناوبِ بازدیدِ تجهیزاتِ گازسوزِ فصلیسالانه حداقل سه بار (نصب، بهره‌برداری، جمع‌آوری)
تناوبِ تعویضِ شیلنگ‌هایِ مخصوصِ گازهر پنج سال
تناوبِ بازدیدِ ظاهریِ لوله‌کشیِ گاز و آزمایشِ نشتیسالانه حداقل یک‌بار
گازِ مجاز برایِ نشت‌یابیِ تحتِ فشارنیتروژن یا گازهایِ خنثی (نه هوا یا اکسیژن)
تناوبِ بازدیدِ کنتور، تنظیم‌کننده‌یِ فشار و شیرِ اصلیِ گازسالانه یک‌بار
دوره‌یِ تناوبِ بازرسیِ شبکه‌یِ لوله‌کشیِ گاز توسطِ بازرسدو سال
مرجعِ فنیِ تعمیرات/تغییراتِ لوله‌کشیِ گازمبحثِ هفدهمِ مقرراتِ ملیِ ساختمان
اقدامِ مجاز در شرایطِ اضطراریِ آسیب به شبکهبستنِ شیرِ قفلیِ رویِ علمک
برو به آزمونِ همین فصل