مبحث ۲۳ — الزامات ترافیکی ساختمان
درسنامه — الزامات مدیریت ترافیک حین ساخت
خلاصه‌یِ بندهایِ ۲-۳-۲۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
مسیرِ دسترسی به کارگاه و خودروهایِ طرح
•معابر با رده‌یِ عملکردیِ آزادراه و تندراه مجاز به دسترسیِ مستقیم به کارگاه‌هایِ حینِ ساخت نیستند؛ دسترسی از آن‌ها تنها بر مبنایِ آیین‌نامه‌یِ طرحِ هندسیِ راه‌هایِ ایران (نشریه‌یِ ۴۱۵) و از طریقِ خطوطِ افزایش/کاهشِ سرعت ممکن است. دسترسی از معابرِ شریانی، جمع‌کننده و محلی با مجوزِ مراجعِ ذیصلاح مجاز است؛ دسترسی به شریانی تنها از طریقِ کندروها.
•پنج نوع «خودرویِ طرح» تعریف شده است: سبک (سواری)، اتوبوسِ نوعِ اول، اتوبوسِ نوعِ دوم، کامیونِ نوعِ اول و کامیونِ نوعِ دوم — چون در برخی موارد (فاصله‌یِ دید) خودروهایِ کوچک‌تر و در موارد دیگر (شعاعِ قوسِ افقی) خودروهایِ بزرگ‌تر، مؤثرترین وسیله‌یِ نقلیه‌اند.
نکته‌یِ کلیدی: برایِ گردشِ ۱۸۰ درجه‌یِ کامیونِ نوعِ اول، حداقلِ شعاعِ گردشِ داخلی ۵٫۱۸ متر و حداقلِ شعاعِ گردشِ خارجی ۱۳٫۷۲ متر لازم است؛ کامیونِ نوعِ دوم برایِ همان گردش به حداقلِ شعاعِ گردشِ داخلیِ ۲٫۴ متر با همان شعاعِ خارجی نیاز دارد (جدولِ ۲۳-۳-۲ و شکل‌هایِ ۲۳-۳-۲ و ۲۳-۳-۳).
•زاویه‌یِ مسیرِ دسترسی برایِ ورود/خروج باید نزدیک به ۹۰ درجه باشد (حداکثر کاهش تا ۷۰ درجه برایِ گروهِ ساختمانیِ یک؛ در صورتِ جداییِ ورودی/خروجی تا ۴۵ درجه). شعاعِ گوشه‌هایِ دهانه‌یِ مسیرِ دسترسی بینِ ۴٫۵ تا ۸٫۵ متر. عرضِ مسیرِ دسترسی از ۲٫۵ تا ۶ متر، بر اساسِ خودرویِ طرحِ کارگاه. حداکثرِ مطلوبِ شیبِ طولیِ مسیرِ دسترسی ۹٪ (تا ۱۱٫۵٪ طبقِ بندِ ۱۲-۷-۵-۱ مبحثِ دوازدهم؛ در مناطقِ سردسیر ۲٪ کمتر).
دسترسیِ عابرینِ پیاده و دوچرخه‌سواران
•اگر عملیاتِ عمرانیِ کارگاه مسیرِ عبورِ عابرینِ پیاده را تحتِ تأثیر قرار دهد، باید مسیرِ عابر از محدوده‌یِ بلافصل و از سواره‌رو به‌نحوِ مناسب جدا شود. مسیرِ موقتِ عابرِ پیاده: حداقلِ مطلقِ عرض ۱٫۲۰ متر (محلی)، ۱٫۵ متر (جمع‌وپخش‌کننده)، ۳ متر (شریانی)؛ حداکثرِ شیبِ عرضی ۲٪؛ حداکثرِ شیبِ طولی ۵٪ (یا ۷٪ اگر طولِ مسیر کمتر از ۲۰۰ متر باشد).
•در تغییرِ ترازِ بیش از ۲٫۵ سانتی‌متر، شیبراهِ ویژه‌یِ معلولین الزامی است: حداقلِ عرضِ آزادِ شیبراه ۱٫۲۵ متر؛ حداکثرِ شیبِ طولی ۱۲٫۵٪ (طولِ ۰٫۶ متر) و در کناره‌ها حداکثر ۸٪ (طولِ تا ۲ متر). حداقلِ عرضِ پل در مسیرِ موقت (در صورتِ نیاز) ۱٫۵ متر.
•مسیرِ موقتِ دوچرخه: حداقلِ عرض ۱٫۲ متر (حداقلِ مطلوب ۱٫۵ متر، تا ۱٫۵ متر افزایش‌پذیر در حضورِ نرده/چراغ/جدول)؛ حداکثرِ شیبِ عرضی ۲٪؛ حداکثرِ شیبِ طولیِ توصیه‌شده ۵٪.
انحرافِ ترافیک و دسترسیِ وسایلِ نقلیه‌یِ امدادی
•تجاوزِ محدوده‌یِ کارگاه به حریمِ سواره‌رو مجاز نیست مگر با مجوزِ مراجعِ ذیصلاح؛ مسیرِ موقت/انحرافیِ پیشنهادی باید حتی‌الامکان مشخصاتِ فنیِ معبرِ اولیه (شیب، عرض، فاصله‌یِ دید، نور) را حفظ کند.
•حفظِ دسترسی برایِ وسایلِ نقلیه‌یِ امدادی و شیرهایِ آتش‌نشانی در طولِ خیابان‌هایِ مسدودشده الزامی است؛ خودرویِ آتش‌نشانی به‌عنوانِ خودرویِ طرح در نظر گرفته می‌شود. مجری موظف است پیش از شروعِ عملیات، مراجعِ امدادرسانی (اورژانس، آتش‌نشانی) را مطلع کند.
•اگر مدیریتِ ترافیک حینِ ساخت مستلزمِ باریک‌شدنِ خطوط شود، حداقلِ عرضِ عبورِ سواره‌رو در یک جهت باید ۳٫۵ متر برایِ مسیرِ مستقیم باشد (در شرایطِ خاص تا ۳ متر با تأییدِ مهندس)؛ در قوس ۴٫۵ متر.
جانماییِ مصالح و تجهیزات — چهار ناحیه‌یِ محوطه‌یِ کاری
•اجزایِ محوطه‌یِ کاری به چهار ناحیه تقسیم می‌شود: ناحیه‌یِ هشدارِ اولیه، ناحیه‌یِ گذار، ناحیه‌یِ حاشیه‌یِ اطمینان و ناحیه‌یِ کار.
•ناحیه‌یِ هشدارِ اولیه: از اولین تابلویِ پیش‌آگاهی تا ابتدایِ ناحیه‌یِ گذار. برایِ معابرِ محلی فاصله‌یِ اولین علامت تا کارگاه ۳۰ تا ۵۰ متر (حداقل ۲ علامت)؛ شریانی ۹۰ تا ۳۰۰ متر (۳ تا ۴ علامت)؛ تندراه/آزادراه ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر (۴ علامت). اولین تابلویِ دیده‌شده باید تابلویِ اخطاریِ «کارگران مشغولِ کارند» باشد.
•ناحیه‌یِ گذار: جایی که تغییرِ مسیرِ وسایلِ نقلیه به‌طورِ ایمن آغاز می‌شود؛ با مخروط‌ها/بشکه‌ها/استوانه‌هایِ ایمنی جداسازی می‌شود؛ طولِ آن با سرعتِ مجاز و عرضِ مسدودشده متغیر است (مثلاً در معبرِ محلی با عرضِ خطرِ ۲٫۴ متر، طولِ اتصالِ ۲۰ متر با ۵ مخروط؛ در تندراه/آزادراه با همان عرض، طولِ اتصالِ ۹۱ متر با ۱۱ مخروط). در شریانی/تندراه/آزادراه استفاده از بشکه‌هایِ ایمنی (نه فقط مخروط) لازم است.
•ناحیه‌یِ حاشیه‌یِ اطمینان (S): مسافتی قبل/بعد از کارگاه که هیچ فعالیتِ عمرانی در آن مجاز نیست؛ طولِ آن (جدولِ ۲۳-۳-۶): ۱۵ متر (محلی)، ۵۰ متر (جمع‌کننده)، ۸۵ متر (شریانی)، ۱۸۵ متر (آزادراه/تندراه).
•طبقِ جدولِ خلاصه‌یِ ۲۳-۳-۷، مالک/مجری موظف است ۵ روزِ کاری پیش از شروعِ فعالیت، با نصبِ بنر در معابرِ محدوده‌یِ بلافصلِ کارگاه، طرحِ مدیریتِ ترافیک را اطلاع‌رسانی کند.
جدولِ مرورِ سریع
دسترسیِ مستقیمِ آزادراه/تندراه به کارگاهمجاز نیست؛ فقط از طریقِ خطوطِ افزایش/کاهشِ سرعت طبقِ نشریه‌یِ ۴۱۵
تعدادِ خودروهایِ طرح۵ نوع: سبک، اتوبوسِ نوعِ ۱ و ۲، کامیونِ نوعِ ۱ و ۲
زاویه‌یِ استانداردِ مسیرِ دسترسینزدیک به ۹۰ درجه (حداقلِ مجاز ۴۵ تا ۷۰ درجه در شرایطِ خاص)
عرضِ مسیرِ دسترسیِ کارگاه۲٫۵ تا ۶ متر
حداقلِ مطلقِ عرضِ مسیرِ موقتِ پیاده در معابرِ شریانی۳ متر
حداقلِ عرضِ مسیرِ موقتِ دوچرخه۱٫۲ متر (مطلوب ۱٫۵ متر)
حداقلِ عرضِ سواره‌رو برایِ آتش‌نشانی در باریک‌شدنِ خطوط۳٫۵ متر (تا ۳ متر در شرایطِ خاص؛ ۴٫۵ متر در قوس)
چهار ناحیه‌یِ محوطه‌یِ کاریهشدارِ اولیه، گذار، حاشیه‌یِ اطمینان، ناحیه‌یِ کار
طولِ ناحیه‌یِ حاشیه‌یِ اطمینان در آزادراه/تندراه۱۸۵ متر
مهلتِ اطلاع‌رسانیِ طرحِ مدیریتِ ترافیک پیش از شروعِ کار۵ روزِ کاری، با نصبِ بنر در معابرِ بلافصل
برو به آزمونِ همین فصل