مبحث ۲۳ — الزامات ترافیکی ساختمان
درسنامه — گردش پیاده در ساختمان
خلاصه‌یِ بندهایِ ۲-۴-۲۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
اصلِ جداسازیِ پیاده از سواره و سطحِ خدمتِ راهروها
•در طراحیِ گردشِ پیاده در ساختمان، مسیرِ پیاده باید کاملاً از مسیرِ سواره مجزا باشد و هیچ‌گونه تداخلی بینِ این دو حرکت نباشد.
•برایِ ساختمان‌هایِ مشمولِ خدماتِ مهندسیِ ترافیک، فضایِ راهروها باید علاوه بر ابعادِ معماریِ متعارف، بر اساسِ سرعت و سطحِ خدمتِ موردِنظر طراحی شود؛ حداقلِ سطحِ خدمتِ مطلوب (با توجیهِ اقتصادی) سطحِ C است.
نکته‌یِ کلیدی: در جدولِ سطحِ خدمتِ راهروها (۲۳-۴-۱۲)، سطحِ A یعنی جریانی معادلِ ۰ تا ۲۳ نفر بر متر در دقیقه با فضایِ عابرِ بیش از ۳٫۳ مترمربع برایِ هر نفر و سرعتِ متوسطِ ۷۹ متر بر دقیقه؛ سطحِ F یعنی فضایِ عابرِ کمتر از ۰٫۵ مترمربع و سرعتِ متوسطِ کمتر از ۴۶ متر بر دقیقه.
پاگردها و سطحِ خدمتِ راه‌پله‌ها
•برایِ فضایِ پاگردهایِ اتصالیِ راه‌پله‌ها و محل‌هایِ ایجادِ صف، باید حداقلِ سطحِ خدمتِ C تأمین شود (جدولِ ۲۳-۴-۱۳)؛ در سطحِ A جریان حدودِ ۱٫۳ نفر بر متر در دقیقه با فضایِ متوسطِ ۱٫۲ مترمربع برایِ هر نفر است.
•برایِ طراحیِ فضایِ راه‌پله‌ها نیز حداقلِ سطحِ خدمتِ C الزامی است (جدولِ ۲۳-۴-۱۴). سطحِ A (کمتر از ۱۶ نفر بر متر در دقیقه، فضایِ بیش از ۱٫۹ مترمربع) فضایِ کافی برایِ انتخابِ آزادانه‌یِ سرعت فراهم می‌کند؛ سطحِ F به اختلالِ کاملِ جریانِ عبوری با توقفاتِ متعدد منجر می‌شود.
راهرو و راه‌پله برایِ ناتوانانِ جسمی
•لبه‌هایِ پله نباید گرد شوند؛ پیش از رسیدن به پله، در فاصله‌یِ ۰٫۵ تا ۱ متری شروعِ آن، باید با تغییرِ بافتِ کف‌سازی نزدیک‌شدن به پله مشخص شود.
•استفاده از کف‌سازی‌هایِ برجسته‌یِ ویژه در راهروها و راه‌پله‌هایِ بناهایِ با کاربریِ عمومی الزامی است.
سرفاصله‌یِ ترافیکیِ آسانسور
•تعدادِ و توزیعِ آسانسورها باید طوری باشد که سرفاصله‌یِ رسیدنِ آسانسور (بیشینه زمانِ انتظارِ فرد برایِ سوار شدن)، متناسب با سطحِ کیفیتِ موردِنظر، تأمین شود (جدولِ ۲۳-۴-۱۵). برایِ ساختمان‌هایِ غیرمسکونی و هتل‌ها: سطحِ عالی ۲۰ تا ۲۵ ثانیه، خوب ۲۵ تا ۳۲، رضایت‌بخش ۳۲ تا ۴۰، نامناسب بیش از ۴۰ ثانیه. برایِ ساختمان‌هایِ مسکونی: عالی ۲۰ تا ۴۰ ثانیه، رضایت‌بخش ۸۰ تا ۱۰۰ ثانیه.
•برایِ ساختمان‌هایِ ویژه با کاربریِ بین‌المللی/ملی سطحِ کیفیتِ عالی، برایِ سایرِ غیرمسکونی‌ها حداقلِ سطحِ خوب و برایِ مسکونی‌ها حداقلِ سطحِ رضایت‌بخش باید تأمین شود.
•برایِ تمامیِ ساختمان‌هایِ مشمول، ۸۰٪ ظرفیتِ آسانسور باید پاسخگویِ ترافیکِ ساعتِ اوجِ کاربری باشد (جدولِ ۲۳-۴-۱۶) — مثلاً کاربریِ اداری/صنعتی ۱۵٪ تا ۲۰٪ کل جمعیتِ ساختمان در بازه‌یِ ۵ دقیقه، و کاربریِ مسکونی در صبح‌زود ۶٪ کلِ جمعیتِ ساختمان.
راه‌هایِ فرار و خروجی‌هایِ اضطراری
•در ساختمان‌هایِ کوچک‌مقیاس (مثلاً ۳ طبقه روی پیلوت با ۸ واحدِ هر طبقه، یا حداکثر ۲۳ متر ارتفاع/۷ طبقه)، پله‌یِ اصلی می‌تواند به‌عنوانِ پله‌یِ اضطراری استفاده شود، به‌شرطِ جداسازیِ کاملِ پلکان از ایستگاهِ مشترکِ ورودیِ واحدها و آسانسور در طبقات (طبقِ بندِ ۳-۱-۱۸ مبحثِ سوم).
•در ساختمان‌هایِ با ارتفاعِ بیش از ۲۳ متر یا بیش از ۷ طبقه روی پیلوت، دو دستگاه پله لازم است که در طبقات به‌هم راه داشته باشند؛ یکی از راه‌پله‌ها باید با فاصله از دیگری، در ضلعِ مجاورِ فضایِ آزاد و مجهز به دربِ ایزوله‌یِ دودِ خودکاربسته‌شونده باشد.
•برخورداری از خروجیِ اضطراری و دسترسیِ مستقیم به طبقات/فضاهایِ مشاعی از طریقِ پله از زیرزمین (پارکینگ) الزامی است. خروجی‌هایِ اضطراریِ متعدد باید در جهاتِ مختلفِ ساختمان و تا حدِ ممکن دور از یکدیگر قرار گیرند. رعایتِ مبحث‌هایِ ۳، ۴، ۲۰ و ۲۱ در این خصوص الزامی است؛ برایِ تخلیه‌یِ اضطراری به مبحثِ بیست‌ویکم ارجاع داده می‌شود.
جدولِ مرورِ سریع
حداقلِ سطحِ خدمتِ مطلوبِ راهروها/پاگردها/راه‌پله‌هاسطحِ C (با توجیهِ اقتصادی)
سرعتِ متوسطِ سطحِ AِراهروA (جدولِ ۲۳-۴-۱۲)۷۹ متر بر دقیقه
فاصله‌یِ تغییرِ بافتِ کف‌سازیِ پیشِ پله برایِ ناتوانان۰٫۵ تا ۱ متری شروعِ پله
سرفاصله‌یِ آسانسورِ عالی در غیرمسکونی/هتل۲۰ تا ۲۵ ثانیه
سهمِ ظرفیتِ آسانسورِ پاسخگویِ ترافیکِ اوج۸۰٪ ظرفیت
ظرفیتِ آسانسورِ لازم در کاربریِ مسکونی (صبحِ‌زود)۶٪ کلِ جمعیتِ ساختمان
حداکثرِ ارتفاع/طبقاتی که پله‌یِ اصلی می‌تواند پله‌یِ اضطراری باشدحداکثر ۲۳ متر یا ۷ طبقه (با جداسازیِ کاملِ پلکان)
الزامِ ساختمان‌هایِ بالایِ ۲۳ متر/۷ طبقهدو دستگاه پله، یکی با دربِ ایزوله‌یِ دودِ خودکار
برو به آزمونِ همین فصل