مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق‹کیفیتِ مصالح در برابرِ آتش (نازک‌کاری، عایق، نما)‹درسنامه
مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق
درسنامه — کیفیتِ مصالح در برابرِ آتش (نازک‌کاری، عایق، نما)
خلاصه‌یِ بندهایِ ۷-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
هدف، دامنه و روشِ طبقه‌بندی
•این بخش، مصالحِ نازک‌کاری و نما را از نظرِ «واکنش در برابرِ آتش» (نه مقاومت در برابرِ آتش) طبقه‌بندی می‌کند؛ طبقِ استانداردِ ملیِ ۸۲۹۹، طبقاتی از A (بهترین) تا E (بدترین) با پسوندهایِ دود (s) و شره‌کردنِ مذاب (d) تعریف می‌شوند.
نکته‌یِ کلیدی: رنگِ معمولیِ ساختمانی و نازک‌کاریِ قابلِ‌اشتعالِ نازک‌تر از ۰٫۹ میلی‌متر (مثلِ کاغذِ دیواری) که مستقیم رویِ زیرکارِ غیرقابلِ‌سوختن چسبانده شود، مشمولِ این فصل نیست؛ سازه‌یِ نمایانِ ساختارِ نوعِ ۴ هم از این فصل معاف است.
•هر طبقه‌یِ قابلِ‌قبولِ ذکرشده، یعنی طبقاتِ بهتر از آن هم قبول‌اند — مثلاً اگر D قابلِ‌قبول باشد، A تا C هم قبول‌اند.
نازک‌کاریِ دیوار و سقف
نکته‌یِ کلیدی: جدولِ ۳-۷-۳-۲ سه‌رده دارد و هرچه فضا پرخطرتر/پرتردد‌تر باشد، سخت‌گیرانه‌تر می‌شود — اتاق‌هایِ کوچکِ غیرمسکونیِ حداکثر ۳۰ مترمربع: طبقه‌یِ D قابلِ‌قبول است؛ سایرِ اتاق‌ها: طبقه‌یِ C؛ فضاهایِ ارتباطی/مشاعِ آپارتمان‌ها (کریدور، راه‌پله): طبقه‌یِ B (سخت‌گیرانه‌ترین، چون همه از آن عبور می‌کنند).
•مصالحِ طبقه‌یِ E هرگز به‌تنهایی به‌عنوانِ نازک‌کاریِ داخلی مجاز نیست؛ اگر استفاده شود، باید با یک «پوششِ مانعِ حرارتی» (مثلِ اندودِ گچیِ حداقل ۱۵ میلی‌متر یا تخته‌گچیِ حداقل ۱۲٫۵ میلی‌متر) با اتصالِ مکانیکیِ محکم به زیرکار پوشانده شود.
عایقِ حرارتیِ پلاستیکی (پلی‌استایرن)
نکته‌یِ کلیدی: عایقِ پلی‌استایرنِ منبسط‌شده (چه در دیوار، چه بلوکِ سقفی، چه قالبِ ماندگارِ ICF، چه دیوارِ 3D) همیشه سه شرط دارد: نوعِ خودخاموش‌شو (کندسوز) باشد، با پوششِ مانعِ حرارتی محافظت شود، و آن پوشش با اتصالِ مکانیکی (رابیتس) — نه صرفاً اندودِ مستقیم — به سازه‌یِ اصلی مهار شود.
•پلی‌استایرن هرگز نباید بینِ دو واحدِ مستقل، یا بینِ دو طبقه (از جمله در نما)، پیوستگی داشته باشد — باید در ترازِ کف/سقفِ هر طبقه با موادِ مسدودکننده‌یِ آتش (مثلِ پشمِ سنگ) قطع شود.
•در دیوارهایِ 3D که هم‌زمان عایقِ سقفی و دیواری دارند، بینِ پلی‌استایرنِ دیوار و سقف باید حداقل ۳۰ سانتی‌متر فاصله با موادِ غیرقابلِ‌سوختن پر شود.
مصالحِ نما
•مصالحِ معدنیِ کاملاً بدونِ ماده‌یِ قابلِ‌اشتعال نیازی به آزمون/طبقه‌بندیِ واکنش در برابرِ آتش ندارند؛ ولی اگر مصالحِ معدنی حاویِ افزودنیِ پلیمری/الیافِ قابلِ‌اشتعال باشند، یا به‌صورتِ سیستم (مثلِ نمایِ عایقِ پلیمری با روکشِ معدنی) اجرا شوند، باید کامل ارزیابی شوند.
نکته‌یِ کلیدی: جدولِ ۳-۷-۵-۲ بر اساسِ ارتفاع و فاصله از مرزِ مالکیت است — زیرِ ۲۳ متر با فاصله‌یِ کمتر از ۳ متر: طبقه‌یِ B؛ زیرِ ۲۳ متر با فاصله‌یِ ۳ متر یا بیشتر: طبقه‌یِ C (سخت‌گیریِ کمتر، چون فاصله بیشتر است)؛ بالایِ ۲۳ متر با فاصله‌یِ کمتر از ۳ متر: طبقه‌یِ B؛ بالایِ ۲۳ متر و فاصله‌یِ کافی: تا ارتفاعِ ۱۸ متر طبقه‌یِ C کافی است ولی بالایِ ۱۸ متر باید به طبقه‌یِ B ارتقا یابد.
•فومِ پلیمری در نما فقط با طبقه‌یِ واکنشِ مشخص مجاز است و باید در ترازِ هر طبقه قطع و با لایه‌یِ معدنیِ غیرقابلِ‌سوختنِ حداقل ۳۰ سانتی‌متری (هم‌ضخامتِ فوم) جایگزین شود.
مصالحِ پلاستیکیِ لوله‌کشی
•لوله‌هایِ پلاستیکیِ فاضلاب، هواکشِ فاضلاب و آبِ بارانِ نصب‌شده به‌صورتِ غیرِمدفون داخلِ ساختمان، باید طبقه‌یِ واکنشِ E یا بهتر داشته باشند (پایین‌ترین سطحِ الزام در کلِ این فصل)، همراه با رعایتِ الزاماتِ محافظتِ گشودگی‌هایِ تأسیساتی.
جدولِ مرورِ سریع
استانداردِ مرجعِ طبقه‌بندیِ واکنش در برابرِ آتشاستانداردِ ملیِ ۸۲۹۹ ایران
معافیتِ نازک‌کاریِ نازکرنگ/کاغذِدیواریِ زیرِ ۰٫۹mm رویِ زیرکارِ غیرقابلِ‌سوختن
طبقه‌یِ قابلِ‌قبولِ اتاقِ کوچکِ غیرمسکونی (≤۳۰م²)D-s3,d2
طبقه‌یِ قابلِ‌قبولِ فضاهایِ ارتباطی/مشاعِ آپارتمانB-s3,d2 (سخت‌گیرانه‌ترین)
سه‌شرطِ همیشگیِ عایقِ پلی‌استایرنخودخاموش‌شو + پوششِ مانعِ حرارتی + اتصالِ مکانیکی
ضخامتِ حداقلِ اندودِ گچیِ پوششِ مانعِ حرارتی۱۵ میلی‌متر (تخته‌گچی: ۱۲٫۵ میلی‌متر)
فاصله‌یِ قطعِ پلی‌استایرنِ دیوار/سقف در دیوارِ 3Dحداقل ۳۰ سانتی‌متر
مرزِ ارتفاعیِ ارتقایِ طبقه‌یِ نما به Bبالایِ ۱۸ متر (در ساختمانِ بلندتر از ۲۳ متر با فاصله‌یِ کافی)
طبقه‌یِ لازمِ لوله‌هایِ پلاستیکیِ فاضلاب/هواکشE یا بهتر
برو به آزمونِ همین فصل