مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق‹ضوابطِ اختصاصیِ ساختمان‌هایِ بلندمرتبه‹درسنامه
مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق
درسنامه — ضوابطِ اختصاصیِ ساختمان‌هایِ بلندمرتبه
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۰-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دامنه‌یِ کاربرد
•برایِ هر ساختمانِ بلندمرتبه (بیش از ۲۳ متر، طبقِ تعریفِ فصلِ ۱-۳)، علاوه بر کلِ مبحث، بندهایِ ۳-۱۰-۲ تا ۳-۱۰-۶ هم باید رعایت شوند.
نکته‌یِ کلیدی: این بندها برایِ چهار گروه اصلاً الزامی نیست: برجِ کنترلِ ترافیکِ هوایی، پارکینگِ باز، ساختمانِ پارکِ تفریحی/استادیوم، و تصرفِ صنعتیِ خاص/مخاطره‌آمیز (که باید از مراجعِ تخصصی استفاده کنند).
•همچنین، طبقِ خودِ همین بند، ساختمانِ آپارتمانیِ مسکونی با ارتفاعِ کمتر از ۳۰ متر از ترازِ زمین، از ضوابطِ این فصل معاف است (این عدد، مستقل از عبارتِ «حداکثر ۸ طبقه» است که در فصلِ ۱-۳ به همین معافیت اشاره کرده بود — هر دو در سندِ اصلی، برایِ همین یک معافیت آمده‌اند).
ساختار
نکته‌یِ کلیدی: فقط با شبکه‌یِ بارنده‌یِ کاملِ ساختمان، این کاهش‌ها مجازند — نوعِ ۱-الف می‌تواند به ۱-ب کاهش یابد (فقط تا ارتفاعِ ۱۲۸ متر؛ این کاهش برایِ ستون‌ها ممنوع است)؛ نوعِ ۱-ب می‌تواند به ۲-الف کاهش یابد (به‌جز برایِ تصرف‌هایِ ص-۱، ک و ن-۱).
•دوربندِ شفتِ قائم (به‌جز پلکانِ خروج و شفتِ آسانسور) در ساختمانِ زیرِ ۱۲۸ متر می‌تواند به ۱ ساعت کاهش یابد، مشروط به نصبِ اسپرینکلر در بالاترین قسمتِ شفت و یک‌درمیان در ترازهایِ سقف.
•دوربندِ پلکان/آسانسور باید از نظرِ لرزه‌ای طبقِ مبحثِ ششم و آیین‌نامه‌یِ ۲۸۰۰ طراحی شود. ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: حداقلِ مقاومتِ چسبندگیِ پوششِ محافظِ پاششی، بر خلافِ ساختمانِ غیربلند (۷٫۲ کیلوپاسکال)، در بلندمرتبه بسیار بیشتر است — تا ۱۲۸ متر: ۲۱ کیلوپاسکال؛ بیش از ۱۲۸ متر: ۴۸ کیلوپاسکال.
شبکه‌یِ بارنده‌یِ خودکار
•همه‌یِ ساختمان‌هایِ بلند باید کاملاً با شبکه‌یِ بارنده‌یِ دارایِ نظارتِ الکتریکی محافظت شوند؛ استثنا: پارکینگِ باز، اتاقِ مخابراتی (با کشفِ خودکار + دیوارِ مانعِ ۱ساعته + سقفِ ۲ساعته به‌جایش)، و فضاهایِ خاص (مثلِ دیتاسنتر) با آیین‌نامه‌یِ تخصصیِ خودشان.
نکته‌یِ کلیدی: در ساختمانِ بالایِ ۱۲۸ متر، هر زونِ شبکه‌یِ بارنده باید حداقل ۲ رایزر داشته باشد، هرکدام یک‌درمیانِ طبقات را تغذیه کند (اگر بیش از ۲ رایزر باشد، دو طبقه‌یِ مجاور نباید از یک رایزر تغذیه شوند).
•پمپِ آتش‌نشانی باید در اتاقی با دیوار/سقفِ حداقل ۲ساعته و درِ حداقل ۱٫۵ساعته محافظت شود.
سیستم‌هایِ ایمنی در برابرِ آتش
•کشف/اعلامِ حریق طبقِ فصلِ ۳-۵ به‌علاوه‌یِ سیستمِ صوتی/اعلامِ خطرِ الزامی؛ سیستمِ لوله‌یِ قائمِ تأییدشده هم الزامی است.
نکته‌یِ کلیدی: اتاقِ کنترل و فرماندهیِ آتش‌نشانی الزامی است؛ مساحتش در هیچ حالتی نباید کمتر از ۹ مترمربع باشد، با راهرویِ حداقل ۱۲۰ سانتی‌متری جلویِ پانل؛ خودش با دیوار/سقفِ حداقل ۱ساعته جدا می‌شود و فقط برایِ همین کار استفاده می‌شود.
•سیستمِ تلفنِ آتش‌نشان باید اتاقِ فرماندهی را به کابینِ هر آسانسور، لابیِ آسانسورها، اتاقِ برقِ اضطراری، اتاقِ پمپ، محل‌هایِ امن، و پاگردِ هر طبقه در دوربندِ پلکان وصل کند.
•برقِ اضطراری برایِ فهرستِ بلندی از موارد لازم است: روشناییِ اضطراری، برقِ اتاقِ فرماندهی، علائمِ خروج، سیستمِ صوتی، کشفِ خودکار، پمپِ آتش‌نشانی، تجهیزاتِ کنترلِ دود، و آسانسورِ آتش‌نشانی. اتاقِ ژنراتور باید با دیوار/سقفِ حداقل ۲ساعته جدا شود.
راهِ خروج در بلندمرتبه
نکته‌یِ کلیدی: ساختمانِ بالایِ ۱۲۸ متر (به‌جز تصرفِ م-۲) باید علاوه بر حداقلِ تعدادِ پلکانِ فصلِ ۳-۶، یک پلکانِ خروجِ اضافی هم داشته باشد؛ در این حالت، حداقلِ فاصله‌یِ بینِ پلکان‌هایِ داخلی می‌تواند به ۱٫۹ متر یا یک‌چهارمِ قطرِ بزرگ‌ترِ ساختمان (هرکدام کمتر) تعدیل شود.
•درِ پلکانِ خروج (به‌جز درِ تخلیه) می‌تواند از داخل قفل باشد، فقط اگر با سیگنالِ اتاقِ کنترلِ آتش‌نشانی، بدونِ بازشدنِ خودِ در، از حالتِ قفل خارج شود؛ در این حالت، هر ۵ طبقه باید یک تلفنِ متصل به مرکزِ همیشه‌دارِ پرسنل باشد.
•هر پلکانِ خروجِ طبقاتِ بالایِ ۲۳ متر، علاوه بر مقاومتِ آتشِ معمول، باید طبقِ بندِ ۳-۹-۵ در برابرِ نفوذِ دود هم محافظت شود.
•بازشویِ فرارِ اضطراری و نجات (فصلِ ۳-۶-۱۸) در ساختمانِ بلندمرتبه لازم نیست — سیستم‌هایِ دیگرِ همین فصل (پلکانِ اضافی، دوربندِ ضدِ‌دود، آسانسورِ آتش‌نشانی) جایگزینِ آن می‌شوند.
آسانسورِ دسترسیِ آتش‌نشانی
نکته‌یِ کلیدی: ساختمانِ بالایِ ۴۰ متر باید حداقل ۲ آسانسورِ دسترسیِ آتش‌نشانی داشته باشد؛ هرکدام شفتِ مستقلِ محافظت‌شده دارد و به همه‌یِ طبقات می‌رسد.
•این آسانسورها باید به یک لابی باز شوند: لابی حداقل ۱ ساعت مقاومت (درِ آن حداقل ۴۵ دقیقه)، مساحتِ حداقل ۱۲ مترمربع، عرضِ حداقل ۲٫۴۵ متر، و دسترسیِ مستقیم به شفتِ محافظت‌شده‌یِ یکی از پلکان‌هایِ خروج.
•ظرفیتِ آسانسور حداقل ۱۳ نفر (۱۰۰۰ کیلوگرم)، حداقل یکی برانکاردبر؛ آسانسور باید کلیدِ مخصوصِ آتش‌نشان داشته باشد؛ شفت باید در حینِ عملیات حداقل ۱۱ لوکس روشنایی داشته باشد و از نفوذِ آبِ اسپرینکلرِ فضاهایِ دیگر محافظت شود.
جدولِ مرورِ سریع
معافیتِ آپارتمانِ مسکونی از فصلِ ۱۰-۳ (طبقِ خودِ این بند)ارتفاعِ کمتر از ۳۰ متر
سقفِ ارتفاعِ کاهشِ نوعِ ۱-الف به ۱-بحداکثر ۱۲۸ متر (ستون‌ها معاف از کاهش)
مقاومتِ چسبندگیِ پاششی در بلندمرتبهتا ۱۲۸م: ۲۱kPa | بیش از ۱۲۸م: ۴۸kPa
مساحتِ حداقلِ اتاقِ فرماندهیِ آتش‌نشانی۹ مترمربع
تعدادِ رایزرِ هر زون، بالایِ ۱۲۸ مترحداقل ۲ رایزر
مقاومتِ اتاقِ ژنراتورِ اضطراری۲ ساعت
آستانه‌یِ پلکانِ خروجِ اضافیارتفاعِ بیش از ۱۲۸ متر (به‌جز م-۲)
آستانه‌یِ دوربندِ ضدِ‌دودِ پلکانطبقاتِ بالایِ ۲۳ متر
آستانه/تعدادِ آسانسورِ آتش‌نشانیبالایِ ۴۰ متر، حداقل ۲ دستگاه
مساحت/عرضِ لابیِ آسانسورِ آتش‌نشانیحداقل ۱۲ مترمربع / ۲٫۴۵ متر
ظرفیتِ آسانسورِ آتش‌نشانیحداقل ۱۳ نفر (۱۰۰۰ کیلوگرم)
برو به آزمونِ همین فصل