مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق‹ضوابطِ فضاها/ساختمان‌هایِ خاص و دسترسیِ آتش‌نشانی‹درسنامه
مبحث ۳ — حفاظتِ ساختمان‌ها در مقابلِ حریق
درسنامه — ضوابطِ فضاها/ساختمان‌هایِ خاص و دسترسیِ آتش‌نشانی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۱۱-۳ و ۱۲-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
آتریوم‌ها
نکته‌یِ کلیدی: کفِ آتریوم فقط به کاربریِ کم‌خطر (میزِ پذیرش، اطلاعات، نگهبانی) اختصاص می‌یابد؛ نمایش/فروشِ موادِ قابلِ‌اشتعال (فرش، مبلمان) در آن ممنوع است. کلِ ساختمانِ دارایِ آتریوم باید بارنده داشته باشد؛ استثنا: بخشِ جداشده با مانعِ آتشِ حداقل ۲ساعته، یا سقفِ آتریومِ بلندترِ از ۱۷ متر (خودِ سقف از بارنده معاف است).
•کشفِ حریق در آتریوم فقط اگر بیش از دو طبقه را وصل کند الزامی است؛ کنترلِ دود هم همین استثنا را دارد (آتریومِ فقط‌دوطبقه‌ای از کنترلِ دود معاف است).
•دوربندیِ آتریوم با مانعِ آتشِ حداقل ۱ ساعته انجام می‌شود؛ استثنایِ رایج: دیوارِ شیشه‌ای با اسپرینکلرِ کنارِ شیشه (فاصله‌یِ سرها حداکثر ۱۸۰ سانتی‌متر از هم، و ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌متر از خودِ شیشه). تا سه طبقه‌یِ مجاور (نه لزوماً پشتِ‌سرِهم) می‌توانند بدونِ جداسازی به آتریوم باز باشند، اگر حجمشان در طراحیِ کنترلِ دود لحاظ شود.
•پلکان/آسانسورِ داخلِ فضایِ آتریوم، خودشان جزوِ آتریوم حساب می‌شوند و دوربندِ مستقل نمی‌خواهند. نازک‌کاریِ داخلیِ آتریوم باید طبقه‌یِ B یا بهتر باشد (سخت‌گیرانه‌تر از فضایِ عادی). مسیرِ ترددِ راهِ خروج داخلِ فضایِ آتریوم (به‌جز پایین‌ترین کف) حداکثر ۶۰ متر است.
ساختمان‌هایِ عمیق
نکته‌یِ کلیدی: «ساختمانِ عمیق» یعنی ساختمانی با حداقل یک کف که بیش از ۹ متر پایین‌ترِ ترازِ تخلیه‌یِ خروج باشد (استثنا: مترو/سیستم‌هایِ ریلی و استادیوم). زیرزمینِ این ساختمان باید ساختارِ نوعِ ۱ داشته باشد و ترازِ تخلیه به پایین باید کاملاً بارنده‌دار باشد.
•اگر عمقِ کف بیش از ۱۸ متر از ترازِ تخلیه باشد، ساختمان باید به حداقل دو بخشِ تقریباً مساوی تقسیم شود، با مانعِ آتشِ حداقل ۱ساعته و سیستم‌هایِ مستقلِ تأمین/خروجِ هوا برایِ هر بخش؛ هر بخش باید دسترسیِ مستقیم به حداقل یک آسانسور داشته باشد.
•سیستمِ کنترلِ دود باید هم دستی و هم خودکار راه‌اندازی شود؛ راه‌اندازیِ خودکار هم با کاشفِ دود و هم با فعال‌شدنِ اسپرینکلرِ همان بخش. سیستمِ اعلامِ حریق باید از نوعِ آدرس‌پذیر باشد.
•هر طبقه حداقل دو راهِ خروج دارد. ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: پلکانِ خروجی که بیش از ۹ متر پایین‌ترِ ترازِ تخلیه‌یِ خودش باشد، علاوه بر مقاومتِ آتشِ معمول، باید طبقِ بندِ ۳-۹-۵ در برابرِ نفوذِ دود هم محافظت شود.
پارکینگِ اتومبیل‌هایِ سبک
نکته‌یِ کلیدی: ارتفاعِ آزادِ بدونِ مانعِ پارکینگ حداقل ۲۱۰ سانتی‌متر است؛ شیب‌راهِ اتومبیل‌رو هرگز نباید جزوِ راهِ خروج یا بخشی از آن حساب شود.
•کفِ پارکینگ باید بتنی یا غیرقابلِ‌سوختنِ دیگر باشد (آسفالت فقط در ترازِ محوطه مجاز است)؛ ساختارِ خودِ پارکینگ باید نوعِ ۱ یا ۲ (غیرقابلِ‌سوختن) باشد؛ جداسازیِ آن از سایرِ تصرف‌ها طبقِ جدولِ ۳-۲-۳ انجام می‌شود.
•بازشویِ مستقیم از پارکینگ به یک اتاقِ‌خواب (مثلِ اتاقِ نگهبان) ممنوع است؛ اگر چنین اتاقی وجود دارد، باید یک پیش‌ورودیِ حداقل ۱ساعته با ابعادِ حداقل ۱٫۲۰ در ۱٫۲۰ متر بینشان باشد.
•پارکینگِ بسته (غیرِباز) باید تهویه‌یِ طبیعی یا مکانیکی داشته باشد؛ تهویه‌یِ مکانیکی باید حداقل به دو بخشِ مستقل تقسیم شود. پارکینگِ بسته الزاماً به سیستمِ اعلامِ حریقِ خودکار و شبکه‌یِ بارنده مجهز است؛ فعال‌سازیِ تهویه‌یِ مکانیکی با فعال‌شدنِ اسپرینکلرِ همان بخش یا کاشفِ دود انجام می‌شود.
عرضِ معابر برایِ دسترسیِ آتش‌نشانی
نکته‌یِ کلیدی: جدولِ ۳-۱۲-۲ ارتفاعِ ساختمان را به عرضِ لازمِ معبر ربط می‌دهد — گروهِ ۱: ارتفاعِ حداکثر ۱۵ متر ← عرضِ معبرِ ۶ متر؛ ۱۵ تا ۲۵ متر ← عرضِ ۸ متر (هر دو با حداکثر فاصله‌یِ حاشیه تا ساختمانِ ۱۲٫۵ متر). گروهِ ۲: ۲۵ تا ۳۵ متر ← عرضِ ۱۰ متر؛ بیش از ۳۵ متر ← عرضِ ۱۲ متر (هر دو با حداکثر فاصله‌یِ ۱۴٫۵ متر).
•اگر فاصله‌یِ حاشیه‌یِ معبر تا ساختمان از این جدول بیشتر باشد، باید محلِ استقرارِ خودروی امدادی در محوطه‌یِ خودِ ساختمان تأمین شود.
محلِ استقرارِ خودرویِ امدادی
نکته‌یِ کلیدی: این محوطه باید ۱۰ در ۱۰ متر باشد (با تأییدِ سازمانِ آتش‌نشانی)؛ عرضِ درِ ورودیِ محوطه حداقل ۶ متر؛ سردربِ ورودی هم نباید کمتر از ۴٫۵ متر ارتفاع داشته باشد (تا خودروهایِ بلند بتوانند وارد شوند).
•فاصله‌یِ محلِ استقرارِ خودرو تا ساختمان: گروهِ ۱، بینِ ۲٫۵ تا ۱۰ متر؛ گروهِ ۲، بینِ ۴٫۵ تا ۱۰ متر (گروهِ بلندتر، فاصله‌یِ حداقلِ بیشتری هم می‌خواهد).
جدولِ مرورِ سریع
کاربریِ مجازِ کفِ آتریومفقط کم‌خطر (پذیرش/اطلاعات/نگهبانی)
ارتفاعِ سقفِ آتریومِ معافِ از بارندهبیش از ۱۷ متر
آستانه‌یِ کشف/کنترلِ دودِ آتریومبیش از ۲ طبقه به هم متصل
طبقه‌یِ نازک‌کاریِ داخلیِ آتریومB یا بهتر
تعریفِ ساختمانِ عمیقحداقل یک کف با عمقِ بیش از ۹ متر از ترازِ تخلیه
آستانه‌یِ تقسیم به دو بخش در ساختمانِ عمیقعمقِ بیش از ۱۸ متر
ارتفاعِ آزادِ حداقلِ پارکینگِ سبک۲۱۰ سانتی‌متر
ابعادِ پیش‌ورودیِ پارکینگ به اتاقِ‌خوابحداقل ۱٫۲۰ × ۱٫۲۰ متر، دیوارِ ۱ساعته
عرضِ معبر برایِ ساختمانِ بالایِ ۳۵ متر۱۲ متر
ابعادِ محوطه‌یِ استقرارِ خودرویِ آتش‌نشانی۱۰ × ۱۰ متر
حداقلِ ارتفاعِ سردربِ ورودی برایِ آتش‌نشانی۴٫۵ متر
برو به آزمونِ همین فصل