مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۴ — الزاماتِ عمومیِ ساختمان‌ها‹بامِ مسطح/شیب‌دار، سقفِ نورگذر و درودپنجره‹درسنامه
مبحث ۴ — الزاماتِ عمومیِ ساختمان‌ها
درسنامه — بامِ مسطح/شیب‌دار، سقفِ نورگذر و درودپنجره
خلاصه‌یِ بندهایِ ۵،۶،۷،۸-۹-۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
بامِ مسطح — شیب‌بندی و دفعِ آب
•اگر بامِ‌مسطح راهِ‌پله‌یِ‌دسترسیِ ساکنان داشته باشد، تعبیه‌یِ جان‌پناه طبقِ الزاماتِ همان قسمت الزامی است. ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: بام‌هایِ مسطح باید شیب‌بندیِ‌مناسبِ حداقل ۲٪ و کف‌شویِ متصل به لوله‌کشیِ‌مستقلِ آبِ‌بام (جدا از شبکه‌یِ‌اصلیِ‌فاضلاب) داشته باشند.
نکته‌یِ کلیدی: تعدادِ کف‌شو و لوله‌یِ‌قائمِ آبِ‌بارانِ بام‌هایِ اصلیِ ساختمان (طبقِ مبحثِ شانزدهم) نباید از دو عدد کمتر باشد. آبِ‌بام باید طوری هدایت شود که آلودگی/مزاحمت برایِ محوطه و اراضیِ مجاور ایجاد نکند و بر رویِ نمایِ ساختمانِ خود یا همسایه سرازیر نشود.
بامِ مسطح — تخلیه و اتصال به فاضلاب
نکته‌یِ کلیدی: تخلیه‌یِ آبِ‌حاصل از نزولاتِ‌جویِ بام‌ها به زمین‌هایِ مجاور یا معابرِ عمومی مجاز نیست؛ تخلیه در محوطه‌یِ خودِ ساختمان هم فقط با مجوزِ شهرداری مجاز است.
نکته‌یِ کلیدی: اتصالِ لوله‌کشیِ آبِ‌بام به شبکه‌یِ فاضلابِ شهری فقط با مجوزِ اداراتِ فاضلابِ شهری و نهادِ قانونیِ مسئول امکان‌پذیر است — یعنی مالک نمی‌تواند خودسرانه آبِ‌بام را به فاضلابِ شهری وصل کند.
بامِ شیب‌دار
•بامِ‌شیب‌دار باید طوری طراحی شود که از ریزشِ برف/یخ/اجزایِ سقف از ارتفاع جلوگیری کند؛ تدابیرِ حفظِ‌جانِ کارگران در هنگامِ کار بر رویِ بام هم باید پیش‌بینی شود.
نکته‌یِ کلیدی: اگر شیبِ بامِ‌شیب‌دار به‌سمتِ زمین‌هایِ مجاور یا معابرِ عمومی باشد، حداقل فاصله‌یِ‌افقیِ لبه‌یِ‌بیرونیِ بام از مرزِ مالکیت — در ساختمان‌هایِ گروهِ ۱ تا ۵، ۰٫۲۰ متر (داخلِ ملک)؛ در گروهِ ۶ و ۷، به‌ازایِ هر طبقه‌یِ‌اضافه، ۰٫۱۰ متر به این فاصله افزوده می‌شود؛ گروهِ ۸ تابعِ مقرراتِ خاصِ خودش است. الزاماتِ هدایت/تخلیه‌یِ آبِ بامِ‌شیب‌دار هم دقیقاً همان قاعده‌یِ بامِ‌مسطح است.
سقفِ‌نورگذر
نکته‌یِ کلیدی: نورگیرهایِ‌سقفی‌ای که برایِ تأمینِ نورِ الزامیِ فضاها تعبیه می‌شوند، باید به فضایِ باز یا حیاطِ‌داخلی متصل باشند و سطحِ‌شفافشان نباید از سطحِ الزامیِ شیشه‌یِ‌پنجره برایِ همان فضا کمتر باشد. مجموعِ سطحِ نورگیرِسقفی و پنجره‌یِ‌دیواری، در فضاهایِ نورگیریِ‌طبیعی، باید معادلِ سطوحِ الزامیِ جدولِ ۴-۶ باشد.
نکته‌یِ کلیدی: سقف‌هایِ نورگذر یا شفاف — مانندِ سقفِ‌گلخانه، پاسیو، یا هر بخشِ شیشه‌ای/شفافِ دیگری در سایرِ سقف‌ها — باید از جنسِ ایمن و غیرِریزنده باشند؛ برایِ سقف‌هایِ‌وسیعِ نورگذر، تمهیداتی برایِ امکانِ نظافت و تحملِ وزنِ نظافت‌کار هم باید در نظر گرفته شود.
نصب و اجرایِ در و پنجره
•همه‌یِ درها/پنجره‌ها باید با استانداردهایِ ملیِ ایران مطابق باشند. ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: تعبیه‌یِ آستانه‌یِ‌در برایِ درهایِ‌ورودیِ ساختمان‌هایِ عمومیِ دارایِ تصرفِ آموزشی/فرهنگی، درمانی/مراقبتی و تجمعی ممنوع است (تا مانعِ حرکتِ افرادِ کم‌توان نشود).
نکته‌یِ کلیدی: استفاده از شیشه‌یِ‌ایمن و غیرِریزنده الزامی است در: درهایِ‌شیشه‌ایِ‌کشویی/بدونِ‌قاب، دیواره/درِ‌شیشه‌ایِ‌وان‌ودوش، شیشه‌هایِ‌کنارِ ورودی/خروجیِ‌اصلی، شیشه‌یِ درهایِ‌توقفگاه، و همه‌یِ درهایی که شیشه‌شان در ارتفاعِ کمترِ از ۱٫۰۵ متر به‌کار رفته باشد.
نکته‌یِ کلیدی: اگر کفِ فضایی که پنجره در آن نصب می‌شود، بیش از ۰٫۷۰ متر از زمین/فضایِ‌مجاور ارتفاع داشته باشد، کفِ آن پنجره باید حداقل ۱٫۱۰ متر ارتفاع داشته باشد یا جان‌پناهی به همین ارتفاع بگیرد. تعبیه‌یِ پنجره در محلی که موجبِ اشرافِ‌غیرمجاز به حیاط/ساختمانِ‌مجاور شود ممنوع است؛ و اگر امکانِ اشراف از معبرِ‌عمومی به فضایِ‌اقامت باشد، کفِ‌پنجره باید بالاترِ از ارتفاعِ‌دیدِ عابران تعبیه شود.
جدولِ مرورِ سریع
شیب‌بندیِ حداقلِ بامِ مسطح۲٪
سقفِ کف‌شو/لوله‌یِ‌قائمِ آبِ‌باراننباید کمترِ از ۲ عدد باشد
تخلیه‌یِ آبِ‌بام به زمینِ‌مجاور/معبرممنوع
فاصله‌یِ لبه‌یِ بامِ‌شیب‌دار از مرز (گروه۱-۵)حداقل ۰٫۲۰ متر
افزایشِ فاصله به‌ازایِ هرطبقه (گروه۶و۷)۰٫۱۰ متر
آستانه‌یِ‌درِ‌ورودیِ ممنوع درتصرفِ آموزشی، درمانی، تجمعی
آستانه‌یِ الزامِ شیشه‌یِ‌ایمن در درارتفاعِ شیشه < ۱٫۰۵ متر
ارتفاعِ کفِ‌پنجره/جان‌پناه (کفِ‌فضایِ>۰٫۷۰م)حداقل ۱٫۱۰ متر
برو به آزمونِ همین فصل