مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۴ — الزاماتِ عمومیِ ساختمان‌ها‹حفاظ/جان‌پناه/میله‌یِ‌دستگرد، آب‌بندی و دودکش‹درسنامه
مبحث ۴ — الزاماتِ عمومیِ ساختمان‌ها
درسنامه — حفاظ/جان‌پناه/میله‌یِ‌دستگرد، آب‌بندی و دودکش
خلاصه‌یِ بندهایِ ۹،۱۰،۱۱-۹-۴، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
حفاظ و جان‌پناه
نکته‌یِ کلیدی: ارتفاعِ دست‌انداز/جان‌پناه از سطحِ فضا یا بامِ‌دردسترس، حداقل ۱٫۱۰ متر است؛ از لبه‌یِ‌پله یا سطحِ‌شیب‌دار، حداقل ۰٫۹۰ متر کافی است.
نکته‌یِ کلیدی: فاصله‌یِ خالیِ بینِ دو نرده‌یِ عمودیِ دست‌انداز/جان‌پناه نباید بیش از ۰٫۱۱ متر باشد (کره‌ای به همین قطر نباید از هیچ قسمتِ نرده‌یِ‌تزئینی عبور کند) — این حد، مانعِ گیرکردنِ سرِ کودکان می‌شود.
•اگر از میله‌هایِ‌افقی استفاده شود، طراحی باید مانعِ‌بالارفتنِ کودکان و سقوطشان شود (مثلاً با شیبِ‌داخلی یا هلالِ‌برگشته). ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: استفاده از شیشه‌یِ‌ایمن و غیرِریزنده در جان‌پناه‌ها و دست‌اندازهایِ‌شیشه‌ای، به‌هر قطع و اندازه، الزامی است.
میله‌یِ دستگرد — ارتفاع و ابعادِ مقطع
نکته‌یِ کلیدی: ارتفاعِ میله‌یِ‌دستگرد (اندازه‌گیری از لبه‌یِ‌پله یا سطحِ‌کفِ‌تمام‌شده‌یِ شیب‌راه) باید ۰٫۹۰ متر باشد و در تمامِ طولش یکنواخت بماند. سطحِ‌قابلِ‌گرفتنش باید پیوسته و بدونِ قطع‌شدن باشد.
نکته‌یِ کلیدی: میله‌یِ‌دستگردِ‌بامقطعِ‌دایره‌ای باید قطرِ خارجیِ بینِ ۳۵ تا ۴۰ میلی‌متر داشته باشد؛ اگر دایره‌ای نیست، محیطش باید بینِ ۱۰۰ تا ۱۶۰ میلی‌متر و حداکثر قطرش ۵۷ میلی‌متر باشد؛ لبه‌هایِ میله باید با شعاعِ حداقل ۲۵ میلی‌متر گرد شوند.
میله‌یِ دستگرد — امتداد و جزئیاتِ ایمنی
نکته‌یِ کلیدی: انتهایِ میله‌یِ‌دستگرد باید به‌سمتِ یک دیوار/حفاظ/سطحِ‌تردد چرخیده یا خم شود (یا تا میله‌هایِ خیزِ مجاور امتداد یابد) تا جراحت یا گیرکردنِ لباس/اشیاء پیش نیاید. اگر ناپیوسته باشد، باید حداقل ۰٫۳۰ متر افقی، از لبه‌هایِ ابتدا/انتهایِ شیب‌راه یا بالاترین پیشانیِ پله، ادامه یابد (در پله، از پایین‌ترین پیشانی به‌اندازه‌یِ عمقِ یک کف‌پله بیشتر).
نکته‌یِ کلیدی: حداقل فاصله‌یِ‌آزادِ بینِ یک میله‌یِ‌دستگرد و دیوار/سطحِ‌مجاور، ۳۰ میلی‌متر است (تا دست بتواند کاملاً دورِ میله را بگیرد)؛ میله و دیوارِ مجاورش باید عاری از هرگونه جسمِ تیز یا برنده باشند.
آب‌بندی و عایق‌کاریِ رطوبتی
نکته‌یِ کلیدی: عایقِ‌رطوبتی در همه‌یِ ساختمان‌ها برایِ این سطوح الزامی است: بامِ‌تخت، ایوان‌ها، فضاهایِ‌نیمه‌باز (به‌جز بالکنِ‌کم‌عرض)، کف‌هایِ در تماس با زمینِ‌نمناک، کفِ‌همه‌یِ فضاهایِ بهداشتیِ طبقات، دیوارهایِ زیرزمین و سایرِ دیوارهایِ در تماس با زمینِ‌نمناک، و بدنه/کف/دیوارِ استخرها و منابعِ آب. بامِ‌شیب‌دار/قوسی/گنبد و نمایِ در معرضِ‌بوران هم باید در برابرِ نزولات/کج‌باران حفاظت شوند.
نکته‌یِ کلیدی: هرجا شیرِ برداشتِ آب تعبیه شود، کفِ آن فضا باید عایقِ‌رطوبتی شود و کف‌شویِ‌دارایِ‌شترگلو یا سیفون (طبقِ مبحثِ شانزدهم) پیش‌بینی شود. محافظتِ کف و عایق‌کاریِ دیواره‌هایِ زیرزمین دربرابرِ نفوذِ آبِ‌سطحی/زیرزمینی و نشتِ لوله‌کشی، الزامی است.
شومینه، بخاریِ دیواری و دودکش
نکته‌یِ کلیدی: شومینه‌هایِ‌بامخزنِ‌باز (که هوایِ‌سوختشان از داخلِ فضا تأمین می‌شود) نمی‌توانند تنها وسیله‌یِ‌حرارتیِ یک ساختمان یا بخشی از آن باشند؛ نصب و استفاده‌شان در فضاهایِ‌اقامت با مساحتِ کمترِ از ۱۲ مترمربع مجاز نیست.
•دودکش و موادِ‌مصرفی‌اش باید طوری باشد که هیچ‌گاه ترک/شکستگی/نشتِ‌گاز به فضایِ داخلی راه پیدا نکند. ⚠️ نکته‌یِ کلیدی: ساختِ دودکش با مصالحِ بنایی فقط در ساختمان‌هایِ گروهِ ۱ تا ۳ و دارایِ تصرفِ م-۴ مجاز است؛ در بامِ این ساختمان‌ها، فاصله‌یِ حداقل ۳ متر تا نزدیک‌ترین مصالح/وسایلِ‌سوختنی الزامی است. محلِ جانمایی‌یِ دودکش‌ها باید از همان مرحله‌یِ اولِ نقشه مشخص شود.
جدولِ مرورِ سریع
ارتفاعِ جان‌پناه (از سطحِ فضا/بام)حداقل ۱٫۱۰ متر
ارتفاعِ دست‌انداز (از لبه‌یِ پله/شیب‌راه)حداقل ۰٫۹۰ متر
سقفِ فاصله‌یِ خالیِ بینِ نرده‌هایِ عمودی۰٫۱۱ متر
ارتفاعِ میله‌یِ‌دستگرد۰٫۹۰ متر (یکنواخت)
قطرِ خارجیِ میله‌یِ‌دستگردِ دایره‌ای۳۵ تا ۴۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ‌آزادِ میله تا دیوارحداقل ۳۰ میلی‌متر
سطوحِ الزامیِ عایقِ‌رطوبتیبامِ‌تخت، ایوان، فضایِ‌بهداشتی، زیرزمین، استخر
سقفِ فضایِ‌اقامتِ‌ممنوعه برایِ شومینه‌یِ‌بامخزنِ‌بازکمترِ از ۱۲ مترمربع
برو به آزمونِ همین فصل