مبحث ۵ — مصالح و فرآورده‌های ساختمانی
درسنامه — چوب و فرآورده‌های آن
خلاصه‌یِ بندهایِ ۵-۱۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تعریف (۵-۱۸-۱)
•چوبی که در ساختمان مصرف می‌شود، به یکی از صورت‌هایِ طبیعی، اشباع‌شده، اصلاح‌شده، لایه‌ای یا چندسازه‌ای است.
•کاربردها: اسکلتِ ساختمان‌هایِ چوبی (چوبِ ماسیو و لایه‌ای)، در و پنجره، دیوارپوش، کفپوش، سقف‌پوش، نرده، شمع‌کوبی، قالب‌بندی، جان‌پناه، راه‌پله و داربست.
محصولاتِ ساختمانیِ چوب (۵-۱۸-۲-۱)
•محصولِ ساختمانیِ چوب شاملِ: چوبِ ماسیو، چوبِ لایه‌ای، تیرچه‌هایِ با مقطعِ I و پنل/تخته‌هایِ چندسازه‌ای.
•چوبِ ماسیو از نظرِ گونه به دو دسته تقسیم می‌شود: پهن‌برگان و سوزنی‌برگان.
•فرآورده‌هایِ چندسازه‌ایِ چوب: تخته‌یِ چندلا، تخته‌یِ خرده‌چوب، تخته‌یِ فیبر، تخته‌یِ تراشه‌یِ جهت‌دار (OSB)، تیرچه‌هایِ I و چوبِ چندسازه‌ای.
فرآورده‌هایِ چوبیِ نازک‌کاری (۵-۱۸-۲-۲)
•پارکت: از گونه‌هایِ دارایِ نقشِ طبیعی، چیدمانِ شطرنجی/جناغی/حصیری. کفپوش: پنج نوع — پهن‌برگ (طرحِ طبیعی، برشِ شعاعی/مماسی)، اصلاح‌شده (از گرماچوب)، لایه‌ای/لمینیت (تخته‌فیبرِ چگالیِ بالایِ روکش‌شده)، بامبو، و چندسازه‌ایِ چوب‌پلاستیک.
•قرنیزِ چوبی معمولاً از پهن‌برگان است. راه‌پله (تخته و جان‌پناه) از چوبِ ماسیو یا چندسازه‌یِ چوب‌پلاستیک؛ سکو از چوبِ اصلاح‌شده یا چندسازه‌یِ چوب‌پلاستیک.
•در و پنجره‌یِ چوبی به‌صورتِ تک‌لنگه یا چندلنگه (قابلمه‌ای/ساده)، شیشه‌دار یا بدونِ شیشه تولید می‌شود. موادِ اتصال‌دهنده و نصب (میخ، پیچ، بست) در فصل‌هایِ فلزاتِ همین مبحث آمده است.
استانداردها و معایبِ مجازِ چوب (۵-۱۸-۳-۱)
•چوبِ مصرفی می‌تواند معایبِ رشد را در حدِ مجازِ درجه‌یِ کیفیت داشته باشد، لیکن باید عاری از معایبِ خشک‌شدن (ترک، شان‌عسلی، کاس‌وسینه، تابیدگی، کمانی‌شدگی)، رگه‌هایِ معدنی و شیره‌یِ گیاهی باشد؛ معایبِ چوب و حدودِ قابلِ‌قبول در استانداردِ ۱۲۷۵.
•فرآورده‌یِ چندسازه‌ایِ چوب طبقِ استانداردهایِ ۱-۷۴۱۶ تا ۶-۷۴۱۶؛ تخته‌یِ خرده‌چوب (نئوپان) طبقِ ۹۰۴۴؛ تخته‌یِ لایه طبقِ ۳۴۹۲؛ تخته‌یِ لایه‌یِ قالب‌بندی (حداکثر طولِ ۳۱۰۰ و عرضِ ۱۵۰۰ میلی‌متر) طبقِ ۱۴۷۸۶.
•در/پنجره‌یِ چوبیِ داخلی طبقِ ۷۴۸؛ پنجره‌یِ چوبی طبقِ ۳۲۴۵. برایِ بازشدنِ راحتِ پنجره، باید ۲ میلی‌متر فضایِ آزاد بینِ قسمت‌ها ایجاد شود؛ پیش از رنگ‌زدن، فضایِ آزادِ بینِ پروفیلِ تحتانیِ بازشو و قاب باید ۳ میلی‌متر باشد.
•گرماچوب (مشخصاتِ فیزیکی/مکانیکی/مقاومتِ بیولوژیکی) طبقِ ۱۹۰۹۲؛ پارکتِ چندلایه طبقِ ۱۹۶۱۸؛ پارکتِ موزائیکی طبقِ ۱۶۴۱۷؛ تخته‌یِ باربرِ سقف/کف/دیوار طبقِ ۱۸۳۱۷؛ تیرِ I چوبیِ پیش‌ساخته طبقِ ۲-۱۷۷۲۶.
•دوامِ طبیعیِ چوبِ ماسیو در برابرِ قارچ/حشره/موجوداتِ دریایی طبقِ ۱-۱۶۴۱۹؛ تخته‌لایه‌یِ مصرفِ دریایی طبقِ ۱۶۴۱۸. آزمایش‌هایِ استاندارد: معایبِ برش، مقاومتِ طبیعی در برابرِ فساد، جذبِ آب، تورم‌پذیری، مقاومتِ خمشی/کششی/فشاری، مدولِ الاستیسیته، استحکامِ سطح و انبساط/انقباض.
ایمنی و سازگاری (۵-۱۸-۴ و ۵-۱۸-۵)
•چوب نباید در محلی قرار گیرد که باعثِ پوسیدگیِ آن شود.
•چوب با دیگر مصالح سازگار است؛ مصالحِ اتصال‌دهنده باید با شرایطِ آب‌وهوایی سازگار باشند.
بسته‌بندی، حمل و نگهداری (۵-۱۸-۶)
•چوب باید در انبار طوری نگهداری شود که ویژگی‌هایش تغییر نکند و از عواملِ آسیب‌رسان دور باشد.
•انبارِ موادِ چوبی باید از آتش محافظت شود، از موادِ قابلِ‌اشتعال دور و مجهز به سامانه‌هایِ اعلام و اطفایِ حریق باشد.
•چوب باید در برابرِ حشرات، آتش و رطوبت محافظت شود.
جدولِ مرورِ سریع
چهار محصولِ ساختمانیِ چوبماسیو، لایه‌ای، تیرچه‌یِ I، پنل/تخته‌یِ چندسازه‌ای
دو دسته‌یِ گونه‌ایِ چوبِ ماسیوپهن‌برگان و سوزنی‌برگان
پنج نوعِ کفپوشِ چوبیپهن‌برگ، اصلاح‌شده (گرماچوب)، لایه‌ای/لمینیت، بامبو، چندسازه‌ایِ چوب‌پلاستیک
فضایِ آزادِ لازم برایِ بازشدنِ پنجره۲ میلی‌متر بینِ قسمت‌ها
فضایِ آزادِ پیش از رنگ‌زدنِ پنجره۳ میلی‌متر بینِ پروفیلِ تحتانی و قاب
استانداردِ معایبِ چوباستانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۱۲۷۵
معایبِ خشک‌شدنِ ممنوعهترک، شان‌عسلی، کاس‌وسینه، تابیدگی، کمانی‌شدگی
قاعده‌یِ سازگاریچوب با دیگر مصالح سازگار است؛ اتصال‌دهنده باید با آب‌وهوا سازگار باشد
برو به آزمونِ همین فصل