مبحث ۵ — مصالح و فرآورده‌های ساختمانی
درسنامه — کاشی سرامیکی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۵-۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
تعریف و موادِ اولیه (۵-۸-۱)
•کاشیِ سرامیکی، فرآورده‌ای با خواص و سامانه‌هایِ مختلف است که معمولاً برایِ پوششِ دیوار، کف، تزئینِ سطوحِ داخلی/خارجی و حوض/استخر به کار می‌رود.
•موادِ اولیه‌یِ تولیدِ کاشی: کائولن، خاکِ رس، بال‌کلی، فلدسپات، دولومیت، شاموت و برخی کانی‌هایِ دیگر، به‌صورتِ دانه‌هایِ کوچک‌تر از ۰٫۱ میلی‌متر؛ در برخی کاشی‌ها موادِ رنگی نیز استفاده می‌شود.
دسته‌بندی از جنبه‌هایِ مختلف (۵-۸-۲)
•روشِ تولید: اکسترودی، پرسِ خشک، یا سایرِ روش‌ها.
•مقدارِ جذبِ آب: کم (کمتر از ۳٪)، متوسط (۳ تا ۱۰٪، با دو زیرگروهِ ۳-۶٪ و ۶-۱۰٪)، و بالا (بیش از ۱۰٪).
•نوعِ نصب: تکی یا گروهی. محلِ مصرف: کاشیِ دیواری (ارتنوری، گرانیتی، پرسلانی، منوپروزا/تک‌پخت) و کاشیِ کف (جذبِ آبِ کم، گرانیتی، پرسلانی).
•پوششِ رویه: لعاب‌دار یا بدونِ لعاب. طبقِ استانداردِ ۲-۹۱۶۹، کاشی‌ها بر اساسِ کیفیتِ سطح در چهار رده طبقه‌بندی می‌شوند؛ مصارفِ کف بر اساسِ مقاومتِ سایشی، طبقِ استانداردِ ۲۵، در پنج رده.
انواعِ ویژه: ضدباکتری/خودتمیزشونده و ضداسید (۵-۸-۲-۸ و ۹)
•کاشیِ سرامیکیِ ضدباکتری با خاصیتِ خودتمیزشوندگی: در سطحِ آن از پوشش‌هایِ فوتوکاتالیستی مانندِ نانواکسیدِتیتانیوم استفاده می‌شود.
•کاشیِ ضداسید (مقاوم در برابرِ اسید): محصولاتی بدونِ لعاب با جذبِ آبِ متوسطِ کمتر یا مساویِ ۰٫۵٪؛ استحکامِ بالا و مقاومت در برابرِ اسیدها (به‌جز اسیدِ فلوئوریدریک) دارند.
استانداردها و آزمایش‌ها (۵-۸-۳)
•مشخصاتِ فنیِ کاشیِ کف/دیوار طبقِ استانداردِ ۲۵؛ کاشیِ موزاییکیِ گروهی طبقِ ۴۲۸۹؛ کاشیِ معرقِ لعاب‌دار/بدونِ لعاب طبقِ ۱۴۵۰۱؛ کاشیِ آنتی‌باکتریال/خودتمیزشونده علاوه بر استانداردهایِ ۲۵ و ۴۲۸۹ باید ضوابطِ استانداردِ ۱۴۴۹۹ را نیز برآورده کند.
•کاشیِ شیشه‌ای طبقِ ۱۴۴۹۶؛ کاشیِ ضداسید طبقِ ۳۰۵۱؛ کاشیِ بتنیِ بام طبقِ ۱۶۲۰۸؛ چسبِ کاشی طبقِ ۱۲۴۹۲؛ روان‌ملاتِ بندکشی طبقِ ۳-۱۰۷۲۰؛ کاشیِ تزئینیِ کف/دیوار طبقِ ۱۷۰۱۰.
•آزمایش‌هایِ استاندارد: طول/عرض/ضخامت، مستقیم‌بودنِ اضلاع، گونیابودن، تخت‌بودنِ سطح، کیفیتِ سطح، جذبِ آب، نیرویِ شکست، مدولِ گسیختگی، مقاومتِ سایشیِ عمقی (بدونِ لعاب) یا سطحی (لعاب‌دار)، ضریبِ انبساطِ حرارتی، شوکِ حرارتی، ترکِ سطحی، یخ‌زدگی، ضریبِ اصطکاک (لغزندگی)، انبساطِ رطوبتی، تفاوتِ رنگ، ضربه، لکه‌گذاری، موادِ شیمیایی، و میزانِ سرب و کادمیمِ آزادشده از سطح.
ایمنی/بهداشت و سازگاری (۵-۸-۴ و ۵-۸-۵)
•استفاده از کاشی‌هایِ لعاب‌داری که لعابشان حاویِ ترکیباتی مانندِ اکسیدهایِ سرب و کادمیم است، برایِ محیطِ زیست زیان‌بخش است.
•کارکنانِ محلِ انباشتِ بسته‌هایِ کاشی باید به تجهیزاتِ حفاظتِ شخصی (کلاهِ ایمنی، کفش/پوتین، دستکش، لباسِ ایمنی) مجهز باشند.
•کاشی با سایرِ مصالح ناسازگاری ندارد.
بسته‌بندی، حمل و نگهداری (۵-۸-۶)
•کاشی‌ها عمدتاً در جعبه‌هایِ مقوایی یا پوششِ پلاستیکیِ پرس‌شده بسته‌بندی می‌شوند؛ مشخصاتِ فنی و درجه، طبقِ استانداردِ ۶۲۷۲، باید با رنگِ ثابت و قابلِ‌رؤیت رویِ جعبه‌ها ثبت شود.
•در هوایِ بارانی، استفاده از برزنت و چادر برایِ حفاظتِ کارتن‌ها الزامی است؛ بسته‌هایِ کاشیِ ضعیف باید در عقبِ وسیله‌یِ نقلیه یا رویِ بسته‌هایِ بزرگ‌تر قرار گیرند.
•کاشی‌هایِ با جذبِ آبِ زیاد ترجیحاً در محلِ سرپوشیده و در بسته‌بندیِ پلاستیکی نگهداری شوند؛ کاشی‌هایِ پرسلانی به‌دلیلِ جذبِ آبِ بسیار کم نیازِ ویژه‌ای به کنترلِ آب‌وهوا ندارند و می‌توانند در فضایِ باز نگهداری شوند (مگر ترک داشته باشند).
•ارتفاعِ انباشتِ بسته‌هایِ کاشیِ افقی نباید بیش از ۴ ردیف باشد؛ کاشی‌هایِ ضخیم‌تر باید زیر و نازک‌تر رو قرار گیرند؛ در انبارهایِ روباز، همه‌یِ پالت‌ها باید شرینک‌شده باشند.
جدولِ مرورِ سریع
مرزِ جذبِ آبِ کم/متوسط/بالاکم: <۳٪؛ متوسط: ۳-۱۰٪ (زیرگروه‌هایِ ۳-۶٪ و ۶-۱۰٪)؛ بالا: >۱۰٪
تعدادِ ردهِ کیفیتِ سطح (استانداردِ ۲-۹۱۶۹)۴ رده
تعدادِ ردهِ مقاومتِ سایشیِ کاشیِ کف (استانداردِ ۲۵)۵ رده
عاملِ خودتمیزشوندگیِ کاشیِ ضدباکتریپوششِ فوتوکاتالیستی، مانندِ نانواکسیدِتیتانیوم
مرزِ جذبِ آبِ کاشیِ ضداسیدکمتر یا مساویِ ۰٫۵٪
استثنایِ مقاومتِ اسیدیِ کاشیِ ضداسیدمقاوم در برابرِ اسیدها به‌جز اسیدِ فلوئوریدریک
استانداردِ اصلیِ کاشیِ کف/دیواراستانداردِ ملیِ ایران شماره‌یِ ۲۵
حداکثرِ ردیفِ انباشتِ افقیِ کاشی۴ ردیف
قاعده‌یِ سازگاریکاشی با سایرِ مصالح ناسازگاری ندارد
برو به آزمونِ همین فصل