مبحث ۶ — بارهای وارد بر ساختمان
درسنامه — بار یخ
خلاصه‌یِ بندهایِ ۹-۶، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
کلیات (بندِ ۱-۹-۶)
•در طراحیِ سازه‌ها و اجزایِ حساس به یخ، بارِ ناشی از یخ‌زدگیِ باران و برف باید در نظر گرفته شود. سازه‌ها/اجزایِ حساس به یخ شاملِ سازه‌هایِ مشبک، لوله، کابل و پایه‌هایِ آن‌ها، سازه‌هایِ شهربازی، نرده، پله، نردبان، پل‌هایِ عابرِپیاده، تابلو و علائم و سایرِ اجزایِ سبکِ نمایان در معرضِ یخ‌زدگی است.
•محاسباتِ بارِ یخ برایِ خطوطِ انتقالِ برق و مخابرات و خطوطِ آبرسانی/سوخت مشمولِ مقرراتِ خاصِ خودشان بوده و از شمولِ ضوابطِ این مبحث خارج است. اثراتِ دینامیکیِ بارِ یخ بر سازه‌ها و اجزایِ انعطاف‌پذیر در این مبحث درنظر گرفته نشده و در صورتِ لزوم باید موردی بررسی شود.
وزن و حجمِ یخ (بندِ ۲-۹-۶)
•در محاسبه‌یِ وزنِ یخِ جوی، می‌توان وزنِ مخصوصِ متوسطِ یخ را ۰٫۹ برابرِ وزنِ مخصوصِ آب در نظر گرفت.
•حجمِ یخ برایِ ورق‌ها و اجزایِ سه‌بعدیِ بزرگ (مانندِ گنبد یا کره) از رابطه‌یِ ۱-۹-۶ (تابعِ ضخامتِ طراحیِ یخ و مساحتِ سطح) حاصل می‌شود. مقدارِ حجمِ یخ را می‌توان برایِ ورق‌هایِ قائم ۲۰٪ و برایِ ورق‌هایِ افقی ۴۰٪ کاهش داد.
•حجمِ یخ برایِ مقاطعِ سازه‌ای و اعضایِ منشوری، بر اساسِ سطحِ مقطعِ یخِ احاطه‌کننده و طولِ عضو به دست می‌آید؛ سطحِ مقطعِ یخِ احاطه‌کننده از رابطه‌یِ ۲-۹-۶ (تابعِ قطرِ استوانه‌یِ محیط بر مقطعِ عضو) حاصل می‌شود.
ضخامتِ طراحیِ یخ، ضریبِ ارتفاع و اثرِ باد (بندهایِ ۳-۹-۶ تا ۶-۹-۶)
•ضخامتِ طراحیِ یخ ناشی از یخ‌زدگیِ باران (رابطه‌یِ ۳-۹-۶) تابعی است از سه عامل: ضخامتِ اسمیِ یخِ ناشی از یخ‌زدگیِ باران در ارتفاعِ ده متر (بندِ ۶-۹-۵)، ضریبِ اهمیت (جدولِ ۶-۱-۲) و ضریبِ ارتفاع (بندِ ۶-۹-۴).
•ضریبِ ارتفاع از رابطه‌یِ ۴-۹-۶ به دست می‌آید که تابعی از ارتفاعِ نقطه‌یِ موردنظر از سطحِ زمین (بر حسبِ متر) است.
•ضخامتِ اسمیِ یخ (بندِ ۵-۹-۶) بر اساسِ تقسیم‌بندیِ مناطقِ بارِ برفِ فصلِ ۷-۶ تعیین می‌شود (مناطقِ ۱ تا ۳؛ منطقهٔ ۴؛ منطقهٔ ۵؛ منطقهٔ ۶ — با مقادیرِ عددیِ متفاوت برایِ هر گروه). در مناطقِ کوهستانی با احتمالِ بارندگیِ بسیار شدید و افتِ شدیدِ دما، ضخامتِ اسمیِ یخ بر اساسِ دوره‌یِ بازگشتِ پنجاه‌ساله و با استفاده از مطالعاتِ محلی یا اطلاعاتِ سازمانِ هواشناسی تعیین می‌شود.
•اثرِ باد بر سازه‌ها و اجزایِ پوشیده از یخ (بندِ ۶-۹-۶): در محاسبه‌یِ نیرویِ باد در حالتِ وجودِ یخ، اثرِ افزایشِ ابعادِ عضو به‌اندازه‌یِ ضخامتِ طراحیِ یخ باید در نظر گرفته شود (یعنی مقطعِ مؤثرِ در معرضِ باد، بزرگ‌تر از مقطعِ خشکِ عضو محاسبه می‌شود).
جدولِ مرورِ سریع
وزنِ مخصوصِ متوسطِ یخِ جوی (نسبت به آب)۰٫۹ برابرِ وزنِ مخصوصِ آب
کاهشِ حجمِ یخ برایِ ورق‌هایِ قائم۲۰٪
کاهشِ حجمِ یخ برایِ ورق‌هایِ افقی۴۰٪
ارتفاعِ مرجعِ ضخامتِ اسمیِ یخ۱۰ متر از سطحِ زمین
مبنایِ تقسیمِ ضخامتِ اسمیِ یخ به مناطقهمان ۶ منطقه‌یِ بارِ برفِ فصلِ ۷-۶
دامنه‌یِ خارج از شمولِ این فصلخطوطِ انتقالِ برق/مخابرات و خطوطِ آبرسانی/سوخت (مقرراتِ خاصِ خود)
اثرِ ضخامتِ یخ بر محاسبه‌یِ نیرویِ بادابعادِ عضو به‌اندازه‌یِ ضخامتِ طراحیِ یخ بزرگ‌تر لحاظ می‌شود
برو به آزمونِ همین فصل