مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
درسنامه — کلیات
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۱، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
هدف از تدوینِ مبحثِ ۸
•هدف از این مبحث، ارائه‌یِ حداقل ضوابط و مقرراتی است که با رعایتِ آن‌ها میزانِ مناسبی از پنج ویژگی در ساختمان‌هایِ بامصالحِ بنایی به‌دست می‌آید: مقاومت، پایداری، بهره‌برداری، پایایی و یکپارچگی.
•مقاومت یعنی ساختمان و اعضایِ آن در طولِ عمرِ مفید، بارهایِ وارده را به‌خوبی تحمل کنند و آسیبِ قابلِ‌ملاحظه نبینند.
•پایداری یعنی حالتِ تعادل بینِ بارهایِ وارده، در جزء یا کل، تحتِ تاثیرِ تغییرشکل‌ها دچارِ اختلال نشده و پیکره‌یِ اصلیِ ساختمان دچارِ فروریزش نشود.
•بهره‌برداری یعنی ساختمان عملکردِ موردِ انتظارش را در طولِ عمرِ مفید حفظ کند و افزایشِ تغییرشکل‌ها، ترک‌خوردگی‌ها یا ارتعاشاتِ زیاد، مانعی برایِ استفاده‌کنندگان ایجاد نکند.
•پایایی یعنی موادِ تشکیل‌دهنده (واحدِ مصالحِ بنایی، ملات، فولاد، بتن) با شرایطِ محیط و بهره‌برداری سازگاریِ کافی داشته باشند تا فرسودگی یا انهدامِ زودهنگام رخ ندهد.
•یکپارچگی یعنی اعضایِ ساختمان و اتصالاتِ بینِ آن‌ها چنان تنظیم شوند که یک یا چند مسیرِ مناسب برایِ عبورِ بارها به سمتِ شالوده فراهم شده و همبستگیِ کلِ ساختمان تامین شود.
دامنه‌یِ کاربرد و مبانیِ استانداردی
•این مبحث شاملِ ضوابطِ طراحیِ مهندسی و ساختِ ساختمان‌هایِ بنایی است و برایِ آن دسته از اعضایِ سازه‌ای و غیرسازه‌ای تدوین شده که در ساختِ آن‌ها از مصالحِ بنایی استفاده می‌شود.
•مصالحِ مصرفی باید ضوابطِ این مبحث را دارا باشند و طوری انتخاب شوند که ایمنی، عملکردِ سازه‌ای، پایایی و شکلِ ظاهریِ سازه، با توجهِ کافی به شرایطِ محیطی، تامین شود.
•استانداردهایِ پذیرفته‌شده در این مبحث، استانداردهایِ ملیِ ایران است و باید در همه‌یِ زمینه‌ها به آن‌ها رجوع شود؛ در نبودِ استانداردِ داخلی برایِ برخی مسائل، استانداردهایِ معتبرِ بین‌المللی ملاکِ عمل قرار می‌گیرد.
•ضوابطِ کلی و مقرراتِ مربوط به ساختمان‌هایِ بنایی باید در چارچوبِ مفادِ این مبحث و سایرِ مباحثِ مرتبطِ مقرراتِ ملیِ ساختمان باشد.
•این مبحث دو نوع ساختمانِ بنایی را دربر می‌گیرد: ساختمانِ بنایی مسلح (فصلِ چهارم) و ساختمانِ بنایی با کلاف (فصلِ پنجم).
دو سامانه‌یِ اصلیِ ساختمانِ بنایی
•ساختمانِ بنایی مسلح: ساختمانی است که با آجر، سنگ یا بلوکِ سیمانی یا ترکیبی از آن‌ها ساخته شده و در آن میلگردهایِ فولادی به‌همراهِ مصالحِ بنایی برایِ تحملِ نیرو به‌کار می‌روند؛ معمولاً واحدِ بنایی فشار و میلگردهایِ فولادی کشش را تحمل می‌کنند.
•ساختمانِ بنایی با کلاف: ساختمانی است که با آجر، سنگ یا بلوکِ سیمانی یا ترکیبی از آن‌ها ساخته شده و در آن تمامِ بارهایِ قائم و نیروهایِ جانبی توسطِ دیوارها تحمل می‌شوند؛ کلاف با نقشِ محصورکنندگی، یکپارچگیِ ساختمان را افزایش می‌دهد.
•این مبحث علاوه بر این دو مبحث، بندِ ۴-۱-۸ (علائمِ اختصاری) را نیز شاملِ فهرستِ نمادهایِ به‌کاررفته در روابطِ طراحیِ فصل‌هایِ چهارم و پیوستِ روشِ تنشِ مجاز می‌داند.
جدولِ مرورِ سریع
پنج ویژگیِ هدفِ مبحثِ ۸مقاومت، پایداری، بهره‌برداری، پایایی، یکپارچگی
مبنایِ استانداردیاستانداردهایِ ملیِ ایران؛ در نبودشان، استانداردهایِ معتبرِ بین‌المللی
دو نوعِ ساختمانِ موضوعِ این مبحثبنایی مسلح (فصلِ چهارم) و بنایی با کلاف (فصلِ پنجم)
در بنایی مسلح چه چیزی فشار/کشش را تحمل می‌کندواحدِ بنایی عمدتاً فشار؛ میلگردِ فولادی عمدتاً کشش
در بنایی با کلاف بارها چگونه تحمل می‌شوندتمامِ بارِ قائم و جانبی توسطِ دیوارها؛ کلاف نقشِ محصورکننده و یکپارچه‌کننده دارد
برو به آزمونِ همین فصل