مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی‹دیوار در ساختمان بنایی با کلاف‹درسنامه
مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
درسنامه — دیوار در ساختمان بنایی با کلاف
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۵-۵-۳، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
دیوارِ سازه‌ای
•دیوارِ سازه‌ای، دیواری است که بارِ ثقلی و/یا بارِ جانبی (مانندِ زلزله) را حمل می‌کند؛ می‌تواند با آجر، سنگ یا بلوکِ سیمانی اجرا شود؛ حفره‌هایِ بلوکِ سیمانیِ حفره‌دار باید در حینِ اجرا با بتن یا ملاتِ فشرده کاملاً پر شوند.
•حداکثر طولِ مجازِ دیوارِ محصور بینِ دو کلافِ قائم، ۵ متر است. حداکثر نسبتِ ارتفاع به ضخامتِ دیوارِ سازه‌ای، ۱۵ است؛ عرضِ (ضخامتِ) دیوارِ سازه‌ای در طبقات نباید از ۲۰۰ میلی‌متر و در زیرزمین از ۳۲۰ میلی‌متر کمتر باشد.
•دیوارهایِ سازه‌ایِ طبقات باید در امتدادِ قائم پیوسته بوده و تا رویِ پی ادامه داشته باشند؛ باید به‌طورِ یکنواخت در دو امتدادِ عمود بر هم توزیع شوند.
دیوارِ نسبی و جدولِ ۸-۵-۳
•دیوارِ نسبی، نسبتِ سطحِ مقطعِ دیوارهایِ سازه‌ایِ برشیِ یک طبقه در هر امتداد (که در برابرِ بارِ زلزله مقاومت می‌کنند) به کلِ مساحتِ طبقه است. موارد زیر در محاسبه‌یِ دیوارِ نسبی به‌حساب نمی‌آیند: دیوارِ غیرسازه‌ای، دیوارِ با ضخامتِ کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر، دیوارهایِ باطولِ کمتر از یک‌سومِ ارتفاع یا کمتر از ۱ متر، ستون/جرزِ کنارِ بازشو با نسبتِ طول‌به‌ارتفاعِ کمتر از یک‌سوم، بخش‌هایِ بالا/پایینِ بازشو، و دیوارهایِ ساخته‌شده پس از سقف که به آن وصل نشده‌اند.
•جدولِ ۸-۵-۳ حداقلِ درصدِ دیوارِ نسبیِ سازه‌ای را بر حسبِ نوعِ دیوار (آجری/بلوکِ سیمانی/سنگی)، تعدادِ طبقات، خطرِ نسبیِ زلزله (طبقِ استانداردِ ۲۸۰۰) و طبقه/تراز تعیین می‌کند؛ مقادیر از حدودِ ۳٪ (مثلاً دیوارِ آجری، یک طبقه، خطرِ متوسط/کم، طبقه‌یِ اول) تا ۱۲٪ (دیوارِ بلوکِ سیمانی، دو طبقه، خطرِ خیلی‌زیاد/زیاد، زیرزمین) متغیر است — به‌طورِ کلی، بلوکِ سیمانی به درصدِ دیوارِ نسبیِ بیشتری نسبت به آجر یا سنگ نیاز دارد.
•دیوارهایِ سازه‌ایِ قابلِ‌استفاده در محاسبه‌یِ دیوارِ نسبی باید یکنواخت و قرینه پخش شوند؛ خروج‌ازمرکزیت در هر امتداد نباید از ۵٪ بعدِ ساختمان بیشتر باشد (وگرنه به‌ازایِ هر ۱٪ مازاد، مقادیرِ جدول ۱٪ افزایش می‌یابند)؛ در هر صورت خروج‌ازمرکزیتِ بیش از ۲۰٪ مجاز نیست.
دیوارِ زیرزمین و دیوارِ غیرسازه‌ای
•ارتفاعِ دیوارِ زیرزمین (از رویِ کلافِ زیرِ دیوار تا زیرِ سقف) به ۲٫۵ متر محدود می‌شود؛ ضخامتِ دیوارِ زیرزمین نباید از ۳۲۰ میلی‌متر و نباید از ضخامتِ دیوارِ طبقه‌یِ هم‌کف کمتر باشد.
•کلیه‌یِ نعل‌درگاه‌هایِ زیرزمین باید از بتنِ‌درجا یا بناییِ مسلح بوده و به کلاف‌هایِ قائمِ مجاور متصل شوند؛ نعل‌درگاهِ فولادی در زیرزمین مجاز نیست؛ دیوارها باید در برابرِ نفوذِ آب/رطوبت عایق‌کاری شوند.
•دیوارِ غیرسازه‌ای منحصراً برایِ جداسازیِ فضاها به‌کار می‌رود؛ وزنش مستقیماً توسطِ شالوده یا با واسطه‌یِ کف‌ها تحمل می‌شود؛ کلیه‌یِ لبه‌هایِ افقی و قائمِ آن باید توسطِ عناصرِ افقی/قائم (دیوارِ متعامد، پشت‌بند، دال، پی یا کلاف) محصور و مهار شوند.
اجرایِ دیوار
•در دیوارِ بناییِ غیرمسلح باید از یک نوع واحدِ مصالحِ بنایی استفاده شود؛ استفاده از آجرهایِ توپرِ سنتی (فشاری/گری) بجز برایِ کرسی‌چینی و دیوارِ سازه‌ایِ زیرزمین مجاز نیست.
•ضخامتِ بندهایِ افقی و قائمِ ملات نباید کمتر از ۱۰ و بیشتر از ۱۵ میلی‌متر باشد (تا ۲۰ میلی‌متر با میلگردِ بستر). در هر دیوارِ سازه‌ایِ بدونِ بازشو با طولِ بیش از ۲٫۵ متر، در سه تراز از میلگردِ بستر (حداقل دو میلگردِ طولیِ ۸ میلی‌متری) استفاده شود.
•استفاده از هشت‌گیر در دیوارهایِ ممتد و متقاطع مجاز نیست. در محلِ اجرایِ کلافِ قائم، دیوار باید به‌صورتِ دندانه‌ای (هشت‌گیر) اجرا شود یا با دو میلگردِ افقیِ ۸ میلی‌متری در هر ۵۰۰ میلی‌متر ارتفاع به کلاف متصل شود (با امتدادِ حداقل ۳۰۰ میلی‌متر در بندِ بستر).
•دیوارها باید پس از اجرا حداقل سه روزِ پیوسته مرطوب نگه داشته شوند.
جدولِ مرورِ سریع
حداکثر طولِ دیوارِ محصور بینِ دو کلافِ قائم۵ متر
حداکثر نسبتِ ارتفاع به ضخامتِ دیوارِ سازه‌ای۱۵
حداقلِ ضخامتِ دیوارِ سازه‌ای (طبقات / زیرزمین)۲۰۰ میلی‌متر / ۳۲۰ میلی‌متر
حداکثر خروج‌ازمرکزیتِ مجازِ دیوارِ نسبی۲۰٪ (بدونِ نیاز به اصلاح تا ۵٪)
حداکثر ارتفاعِ دیوارِ زیرزمین۲٫۵ متر
حداقلِ ضخامتِ دیوارِ زیرزمین۳۲۰ میلی‌متر (و نه کمتر از ضخامتِ دیوارِ هم‌کف)
نوعِ نعل‌درگاهِ مجاز در زیرزمینبتنِ‌درجا یا بناییِ مسلح؛ فولادی مجاز نیست
بازه‌یِ ضخامتِ بندِ ملاتِ افقی/قائم در بناییِ باکلاف۱۰ تا ۱۵ میلی‌متر (تا ۲۰ میلی‌متر با میلگردِ بستر)
آستانه‌یِ طولِ دیوارِ سازه‌ایِ بدونِ بازشو که نیازمندِ میلگردِ بستر استبیش از ۲٫۵ متر
قطرِ میلگردِ اتصالِ دیوار به کلافِ قائم (بجایِ هشت‌گیر)۸ میلی‌متر، در هر ۵۰۰ میلی‌متر ارتفاع
برو به آزمونِ همین فصل