مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی‹بازشو، نعل درگاه و کلاف‌بندی‹درسنامه
مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
درسنامه — بازشو، نعل درگاه و کلاف‌بندی
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۵-۵-۶، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
بازشو و نعل‌درگاه
•بازشو نباید سببِ قطعِ کلاف شود. مجموعِ سطحِ بازشوها در هر دیوارِ سازه‌ای نباید از یک‌سومِ سطحِ آن دیوار بیشتر باشد؛ مجموعِ طولِ بازشوها نباید از یک‌دومِ طولِ دیوار بیشتر باشد.
•فاصله‌یِ اولین بازشو از ابتدایِ طولِ دیوار نباید از دوسومِ ارتفاعِ بازشو یا ۷۵۰ میلی‌متر کمتر باشد؛ فاصله‌یِ دو بازشو نباید از دوسومِ ارتفاعِ کوچک‌ترین بازشویِ طرفین یا یک‌ششمِ مجموعِ طولِ آن دو کمتر باشد (وگرنه جرزِ میانی جزوِ بازشو محسوب می‌شود).
•هیچ‌یک از ابعادِ بازشو نباید از ۲ متر بیشتر باشد؛ اگر هریک از این شرایط برآورده نشود، اطرافِ بازشو باید کلافِ بازشو تعبیه شود.
•عرضِ نعل‌درگاه باید مساویِ ضخامتِ دیوار باشد؛ نعل‌درگاهِ رویِ بازشوهایِ مجاور باید یک‌سره اجرا شود و ضوابطِ طولِ تکیه‌گاهِ فصلِ سوم را نیز برآورده کند.
کلاف‌بندیِ افقی
•کلافِ افقی در کلیه‌یِ دیوارهایِ باربر، در ترازِ زیر و رویِ دیوار الزامی است؛ کلاف‌هایِ افقی و قائم باید از بتنِ مسلح با مقاومتِ مشخصه‌یِ ۲۰ مگاپاسکال ساخته شوند.
•کلافِ زیرِ دیوار: عرضش نباید از عرضِ دیوار یا ۲۵۰ میلی‌متر و ارتفاعش نباید از دوسومِ عرضِ دیوار یا ۲۵۰ میلی‌متر کمتر باشد. کلافِ رویِ دیوار: عرضش نباید از عرضِ دیوار کمتر باشد (استثنا تا ۵۰ میلی‌متر در دیوارهایِ بیرونی برایِ نماسازی)، ولی در هر حال عرضش نباید از ۲۰۰ میلی‌متر و ارتفاعش نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد.
•میلگردهایِ طولیِ کلافِ افقی باید آج‌دار با قطرِ حداقل ۱۲ میلی‌متر و حداقل چهار عدد (در چهار گوشه) باشند؛ اگر عرضِ کلاف بیش از ۳۵۰ میلی‌متر باشد، تعداد به ۶ یا بیشتر افزایش می‌یابد (فاصله‌یِ حداکثرِ ۲۵۰ میلی‌متر بینِ میلگردهایِ مجاور).
•تنگِ کلافِ افقی حداقل ۸ میلی‌متر با فاصله‌یِ حداکثرِ ۲۰۰ میلی‌متر؛ در ناحیه‌یِ بحرانی (۴۵۰ میلی‌متر از برِ کلافِ قائم) فاصله به ۱۰۰ میلی‌متر کاهش می‌یابد و در آن ناحیه میلگرد نباید وصله شود. پوششِ بتنِ اطرافِ میلگردهایِ طولی حداقل ۵۰ میلی‌متر (کلافِ زیرِ دیوار) یا ۳۰ میلی‌متر (کلافِ سقف).
کلاف‌بندیِ قائم
•کلافِ قائم باید در محلِ تقاطعِ دیوارهایِ سازه‌ای تعبیه شود؛ اگر طولِ دیوار بینِ دو کلاف بیش از ۵ متر باشد، کلافِ قائمِ اضافی با توزیعِ یکنواخت در فواصلِ حداکثر ۵ متر لازم است.
•عرضِ کلافِ قائم نباید از عرضِ دیوارِ مجاور کمتر باشد (استثنا تا ۵۰ میلی‌متر در دیوارهایِ بیرونی)، ولی هیچ بعدِ مقطعِ کلافِ قائم نباید کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر باشد.
•در ساختمان‌هایِ دو‌طبقه یا دارایِ زیرزمین، در کلیه‌یِ گوشه‌هایِ بیرونی باید از کلافِ قائمِ گوشه (دوبل) استفاده شود؛ طولِ آن در هر امتدادِ گوشه نباید کمتر از ۵۰۰ میلی‌متر یا عرضِ دیوارِ متعامد + ۲۰۰ میلی‌متر (هرکدام بیشتر) باشد.
•میلگردِ طولیِ کلافِ قائمِ تکی: حداقل چهار میلگردِ آج‌دارِ ۱۲میلی‌متری در چهار گوشه؛ کلافِ گوشه (دوبل): حداقل هشت میلگرد. تنگ‌ها حداقل ۸ میلی‌متر با فاصله‌یِ حداکثرِ ۲۰۰ میلی‌متر (۱۰۰ میلی‌متر در ناحیه‌یِ بحرانیِ بالا/پایینِ کلاف). پوششِ بتن حداقل ۳۰ میلی‌متر.
کلافِ بازشو
•اگر بازشو شرایطِ هندسیِ بندِ ۸-۵-۵-۴ (موارد ۲ تا ۶) را برآورده نکند، اطرافِ آن باید کلافِ بازشو (بتنِ‌آرمه یا فولادی) اجرا شود.
•کلافِ بازشویِ بتنِ‌آرمه: بعدِ افقی/قائم حداقل ۱۰۰ میلی‌متر و عرض برابرِ عرضِ دیوار؛ مقاومتِ فشاریِ بتن حداقل ۲۰ مگاپاسکال؛ میلگردِ طولی دو عدد به‌قطرِ حداقل ۱۰ میلی‌متر با تنگِ عرضیِ حداقل ۶ میلی‌متری در فواصلِ حداکثر ۲۰۰ میلی‌متر.
•کلافِ بازشویِ فولادی: سطحِ مقطع حداقل ۸۰۰ میلی‌مترِ مربع؛ کلافِ قائمِ فولادی باید در فواصلِ حداکثر ۴۰۰ میلی‌متر با دو شاخه میلگردِ بسترِ ۱۰میلی‌متری (طولِ حداقل ۳۰۰ میلی‌متر) به دیوارِ مجاور مهار شود.
جدولِ مرورِ سریع
سقفِ مجموعِ سطح/طولِ بازشو در دیوارِ سازه‌اییک‌سومِ سطح / یک‌دومِ طولِ دیوار
حداکثرِ هریک از ابعادِ بازشو۲ متر
عرضِ نعل‌درگاهبرابرِ ضخامتِ دیوار
مقاومتِ فشاریِ مشخصه‌یِ بتنِ کلاف‌ها۲۰ مگاپاسکال
حداقلِ عرض/ارتفاعِ کلافِ رویِ دیوار۲۰۰ میلی‌متر / ۲۰۰ میلی‌متر
قطرِ حداقلِ میلگردِ طولیِ کلافِ افقی/قائم۱۲ میلی‌متر، حداقل ۴ عدد (۸ عدد در کلافِ گوشه)
قطرِ حداقلِ تنگِ کلاف / فاصله‌یِ معمول و بحرانی۸ میلی‌متر / ۲۰۰ mm و ۱۰۰ mm در ناحیه‌یِ بحرانی
پوششِ بتنِ کلافِ زیرِ دیوار / کلافِ سقف۵۰ میلی‌متر / ۳۰ میلی‌متر
آستانه‌یِ فاصله‌یِ کلافِ قائمِ اضافی در طولِ دیواربیش از ۵ متر
سطحِ مقطعِ حداقلِ کلافِ بازشویِ فولادی۸۰۰ میلی‌مترِ مربع
برو به آزمونِ همین فصل