مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی‹جان‌پناه، سقف، خرپشته و الزامات غیرسازه‌ای بنایی با کلاف‹درسنامه
مبحث ۸ — طرح و اجرای ساختمان‌های با مصالح بنایی
درسنامه — جان‌پناه، سقف، خرپشته و الزامات غیرسازه‌ای بنایی با کلاف
خلاصه‌یِ بندهایِ ۸-۵-۵-۸، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
جان‌پناه و کلیاتِ سقف
•ارتفاعِ جان‌پناهِ اطرافِ بام و بالکن از کفِ تمام‌شده نباید از ۵۰۰ میلی‌متر بیشتر و ضخامتش نباید از ۲۰۰ میلی‌متر کمتر باشد؛ دیوارِ جان‌پناه باید در فواصلِ حداکثر ۵ متر توسطِ کلاف‌هایِ قائمِ ادامه‌یافته از طبقه‌یِ زیر مهار شود؛ رویِ جان‌پناه باید کلافِ افقیِ بتنِ‌آرمه (عمقِ حداقل ۱۰۰ میلی‌متر، دو میلگردِ افقیِ ۱۰ میلی‌متری) اجرا شود.
•سقف می‌تواند تخت، شیب‌دار یا قوسی باشد؛ در زیرِ سقف باید یک کلافِ افقی اجرا شود؛ بخشِ طره‌ایِ سقف باید هم‌زمان با سقف اجرا شده و تیرهایش ادامه‌یِ تیرهایِ سقف باشند.
سقفِ طاق‌ضربی، تیرچه‌بلوک و بتنِ‌آرمه
•در سقفِ طاق‌ضربی: تیرآهن‌ها باید بر اساسِ روشِ تنشِ مجاز برایِ بارِ خدمت (یا بارِ ساکنِ افزایش‌یافته ۵۰٪ به‌جایِ زلزله) طراحی شوند؛ فاصله‌یِ بینِ تیرآهن‌ها نباید از ۱ متر بیشتر باشد؛ خیزِ تاقِ آجری حداقل ۵۰ میلی‌متر؛ تیرآهن‌هایِ اصلی باید در فواصلِ حداکثر ۲ متر با تیرآهنِ عرضی به‌هم متصل شوند.
•سقفِ تیرچه‌بلوک: طراحی طبقِ دستورالعمل‌ها و استانداردهایِ معتبر، با رعایتِ ضوابطِ بندِ ۸-۴-۶-۱۳-۱ (ضخامتِ پوششِ بتن ۵۰ تا ۷۰ میلی‌متر، میلگردِ حرارتیِ ۶ میلی‌متری با فاصله‌یِ ≤۲۵۰ میلی‌متر) و اتصالِ مناسبِ تیرچه‌ها به کلافِ افقی با میلگردِ اتصال.
•سقفِ بتنِ‌آرمه: طراحی طبقِ مبحثِ نهم؛ شرایطِ تکیه‌گاهیِ دال باید صلب فرض شود؛ بتن‌ریزیِ دال و کلافِ افقی باید هم‌زمان اجرا شود؛ در دالِ تختِ بتنِ‌آرمه می‌توان کلافِ افقیِ سقف را اجرا نکرد، مشروط به اتصالِ مناسبِ کلاف‌هایِ قائم و دال.
سقفِ شیب‌دار، قوسی و چوبیِ تخت
•سقفِ شیب‌دار از خرپا (چوبی/فلزی)، تیرچه‌هایِ فرعی و پوشش تشکیل می‌شود؛ حداکثر فاصله‌یِ خرپاها ۴٫۵ متر؛ در خرپایِ چوبی، اعضایِ فوقانی/تحتانی قطرِ حداقل ۸۰ میلی‌متر؛ فاصله‌یِ محوربه‌محورِ تیرچه‌ها حداکثر ۶۰۰ میلی‌متر؛ حداقلِ قطرِ تیرچه‌هایِ چوبی طبقِ جدولِ ۸-۵-۴ تعیین می‌شود (نمونه: فاصله‌یِ ۴۰۰ میلی‌متر و دهانه‌یِ خرپایِ ۳ متر → قطرِ ۱۲۰ میلی‌متر).
•پوششِ رویِ تیرچه‌هایِ سقفِ شیب‌دار می‌تواند فلزی، سفالی یا غوره‌گل باشد؛ در پوششِ غوره‌گل، تخته با ضخامتِ حداقل ۱۰ میلی‌متر، رویِ آن غوره‌گل حداکثر ۱۰۰ میلی‌متر و رویِ آن کاه‌گل حداکثر ۳۰ میلی‌متر.
•سقفِ قوسی می‌تواند استوانه‌ای یا گنبدی باشد؛ خیزِ حداقلِ قوسِ استوانه‌ای برایِ دهانه‌هایِ کناری نصفِ دهانه و برایِ دهانه‌هایِ میانی یک‌سومِ دهانه؛ خیزِ حداقلِ گنبد یک‌سومِ دهانه؛ برایِ تحملِ رانشِ افقی، کلافِ افقی باید در فواصلِ حداکثر ۱٫۵ متر با عضوِ کششیِ افقی تقویت شود.
•سقفِ چوبیِ تخت از تیر، تخته، غوره‌گل و اندود تشکیل می‌شود؛ فاصله‌یِ محوربه‌محورِ تیرهایِ اصلی حداکثر ۶۰۰ میلی‌متر؛ حداقلِ قطر/عمقِ تیرها طبقِ جدولِ ۸-۵-۵ تعیین می‌شود؛ طره‌یِ تیرهایِ اصلی از هر طرف ساختمان حداقل ۳۰۰ و حداکثر ۶۰۰ میلی‌متر.
خرپشته و الزاماتِ غیرسازه‌ای
•اگر سطحِ زیربنایِ خرپشته بیش از ۲۵٪ سطحِ زیربنایِ طبقه‌یِ زیرِ خود باشد، خرپشته یک طبقه محسوب و ضوابطِ محدودیتِ ارتفاع/طبقاتِ بندِ ۸-۵-۴-۲ برایش الزامی است؛ ضوابطِ دیوارِ نسبی و کلاف‌بندیِ کاملِ ساختمان باید در خرپشته نیز ادامه یابد.
•الزاماتِ غیرسازه‌ایِ ساختمانِ بناییِ باکلاف (نماسازی، دیوارِ جداگر، پلکان، آسانسور/بالابر، کف‌سازی، تاسیسات) به بندهایِ متناظرِ فصلِ سوم (۸-۳-۵) ارجاع داده می‌شوند.
•پلکان علاوه بر الزاماتِ فصلِ سوم: بارِ پلکان طبقِ مبحثِ ششم و طراحی طبقِ مبحثِ نهم/دهم؛ دالِ پلکان در ترازِ کف باید به پیِ بتنِ‌آرمه یا کلافِ افقی، در ترازِ پاگرد به کلافِ افقیِ نیم‌طبقه و در ترازِ طبقه به کلافِ افقیِ طبقه متصل شود.
•دیوارِ محوطه‌یِ بناییِ باکلاف علاوه بر الزاماتِ بندِ ۸-۳-۶: باید علاوه بر پیِ بتنی/کلافِ بتنیِ زیرِ دیوار، از کلافِ قائم و افقیِ رویِ دیوار نیز استفاده شود؛ طولِ آزادِ دیوار بینِ دو پشت‌بند یا کلافِ قائم نباید از ۵ متر بیشتر باشد.
جدولِ مرورِ سریع
ارتفاعِ حداکثر/ضخامتِ حداقلِ جان‌پناه۵۰۰ میلی‌متر / ۲۰۰ میلی‌متر
فاصله‌یِ حداکثرِ مهارِ قائمِ جان‌پناه۵ متر
حداکثر فاصله‌یِ بینِ تیرآهن‌هایِ سقفِ طاق‌ضربی۱ متر
حداقلِ خیزِ تاقِ آجریِ سقفِ طاق‌ضربی۵۰ میلی‌متر
بازه‌یِ ضخامتِ پوششِ بتنِ سقفِ تیرچه‌بلوک۵۰ تا ۷۰ میلی‌متر
حداکثر فاصله‌یِ خرپاهایِ سقفِ شیب‌دار۴٫۵ متر
خیزِ حداقلِ گنبد نسبت به دهانهیک‌سومِ دهانه
طرهِ تیرهایِ اصلیِ سقفِ چوبیِ تخت (حداقل/حداکثر)۳۰۰ / ۶۰۰ میلی‌متر
مرزِ خرپشته به‌عنوانِ یک طبقهسطحِ زیربنا > ۲۵٪ سطحِ زیربنایِ طبقه‌یِ زیر
حداکثر طولِ آزادِ دیوارِ محوطه‌یِ باکلاف بینِ دو مهارِ قائم۵ متر
برو به آزمونِ همین فصل