مطالعه و خودآزمونِ مباحث‹مبحث ۹ — طرح و اجرایِ ساختمان‌هایِ بتن‌آرمه‹ضریب‌هایِ بار و کاهشِ مقاومت‹درسنامه
مبحث ۹ — طرح و اجرایِ ساختمان‌هایِ بتن‌آرمه
درسنامه — ضریب‌هایِ بار و کاهشِ مقاومت
خلاصه‌یِ بندهایِ ۹-۷، مستقیماً از متنِ رسمیِ مبحث.
جایگاهِ این فصل نسبت به مبحثِ ششم (۹-۷-۲-۲)
بارهایِ واردِ بر سازه و چگونگیِ ترکیبِ آن‌ها موضوعِ مبحثِ ششم است و این فصل ملزم به رعایتِ آن‌هاست.
ترکیب‌هایِ بارِ آمده در این فصل تنها برایِ سهولتِ استفاده از مبحثِ ۹ است.
اگر تغییری در ضوابطِ مبحثِ ششم دربارهٔ ترکیب‌هایِ بار پیش آید، همان تغییر در این فصل هم باید رعایت گردد.
•مقاومتِ موردنیاز U باید حداقل معادلِ اثراتِ بارهایِ جدولِ ۹-۷-۱ و با رعایتِ سایرِ الزاماتِ بخشِ ۹-۷-۳ باشد.
قواعدِ ترکیبِ بارها (۹-۷-۳-۱)
بارهایی که هم‌زمان اثر نمی‌کنند (مثلِ بادِ و زلزله) باید جداگانه در نظر گرفته شوند و اثراتشان هم‌زمان منظور نمی‌گردد.
اثراتِ اضافه‌مقاومت هر جا که بر اساسِ مبحثِ ششم لازم باشد، باید در برآوردِ بارِ زلزله و ترکیب‌هایِ بارگذاری منظور شود.
•بارهایِ سیل و نیز بارهایِ یخ‌زدگیِ جوی و بادِ رویِ یخ طبقِ مبحثِ ششم یا مقرراتِ معتبرِ بین‌المللیِ دیگر تعیین می‌شوند.
•مقاومتِ موردنیاز باید شاملِ تأثیرِ بارِ داخلیِ ناشی از عکس‌العمل‌هایِ پیش‌تنیدگی با ضریبِ بارِ مربوطه باشد.
قاعده‌یِ مهمِ بارِ کمک‌کننده: اگر تأثیرِ یک بار دائمی نباشد ولی در صورتِ حضور اثرِ بارِ اصلی را کم کند، آن بار نباید در ترکیب‌هایِ بار وارد شود — یعنی نمی‌توان رویِ بارِ موقتِ مفید حساب کرد.
بارِ T — تغییرِ حجم و نشستِ نامساوی (۹-۷-۳-۳)
•بارِ T شاملِ نیروهایِ ناشی از تقیّدِ مرتبط با تغییرِ حجم (جمع‌شدگی، خزش، دما) و نشستِ نامساوی است.
•اگر این نیروها بتوانند به‌طورِ مخالف بر عملکرد و ایمنیِ سازه اثر بگذارند، باید در ترکیب با سایرِ بارها لحاظ شوند.
•سه معیارِ تعیینِ ضریبِ بارِ T: عدمِ قطعیتِ بزرگیِ T، احتمالِ هم‌زمانیِ آن با سایرِ بارها، و عواقبِ نامناسبِ احتمالیِ بزرگ‌تر بودنِ T از فرض.
نکته‌یِ کلیدی: در هر حال ضریبِ بارِ T نباید از ۱٫۰ کمتر منظور شود.
φ برایِ لنگر و نیرویِ محوری (جدولِ ۹-۷-۲، ردیفِ ۱)
مقاطعِ کشش-کنترل: φ = ۰٫۹۰ — بالاترین مقدار، چون رفتار شکل‌پذیر و هشداردهنده است.
مقاطعِ فشار-کنترلِ با دورپیچ: φ = ۰٫۷۵.
مقاطعِ فشار-کنترلِ سایرِ اعضا (با تنگ): φ = ۰٫۶۵.
تفاوتِ ۰٫۷۵ و ۰٫۶۵ دقیقاً به‌خاطرِ محصورشدگیِ بهترِ دورپیچ است؛ ستونِ دورپیچ پس از ترک‌خوردگیِ پوسته هم ظرفیت نگه می‌دارد.
مقاطعِ ناحیه‌یِ انتقال: φ بینِ ۰٫۶۵ تا ۰٫۹۰ با درون‌یابیِ خطی.
•تعریفِ ناحیه‌یِ انتقال: کرنشِ خالصِ کششی در دورترین فولادِ کششی، بینِ حدِ کرنشِ فشار-کنترل و حدِ کرنشِ کشش-کنترل قرار گیرد.
تسهیلِ مجاز: برایِ مقطعِ انتقالی اجازه داده می‌شود از φ مربوط به مقطعِ فشار-کنترل استفاده شود (محافظه‌کارانه ولی ساده‌تر).
بقیه‌یِ جدولِ φ (ردیف‌هایِ ۲ تا ۱۰)
برش: φ = ۰٫۷۵.
پیچش: φ = ۰٫۷۵.
مقاومتِ اتکایی (لهیدگی): φ = ۰٫۶۵.
نواحیِ مهاریِ پس‌کشیده: φ = ۰٫۸۵.
نشیمن‌ها (براکت‌ها و کوربل‌ها): φ = ۰٫۷۵.
نواحیِ مختلف در مدل‌هایِ بست و بند: φ = ۰٫۷۵.
اجزایِ اتصالاتِ اعضایِ پیش‌ساخته که با تسلیمِ عناصرِ فولادی در کشش کنترل می‌شوند: φ = ۰٫۹۰.
عناصرِ بتنیِ ساده (بدونِ فولاد): φ = ۰٫۶۰ — کمترین مقدارِ ثابتِ جدول، چون هیچ شکل‌پذیری‌ای ندارد.
مهار در عناصرِ بتنی: φ بینِ ۰٫۴۵ تا ۰٫۷۵ — پایین‌ترین بازه‌یِ کلِ جدول (موضوعِ فصلِ ۹-۱۸).
φ برشی در سازه‌هایِ لرزه‌ای (۹-۷-۴-۵)
•دامنه: سازه‌هایی که با قابِ خمشیِ ویژه، دیوارِ سازه‌ایِ ویژه یا دیوارِ سازه‌ایِ متوسطِ پیش‌ساخته در مناطقِ لرزه‌ایِ با خطرِ نسبیِ زیاد و خیلی‌زیاد در برابرِ زلزله مقاومت می‌کنند.
(الف) در هر عضوی که برایِ مقاومت در برابرِ زلزله طراحی شده: اگر مقاومتِ برشیِ اسمیِ عضو کمتر از برشِ متناظر با توسعه‌یِ مقاومتِ خمشیِ اسمیِ آن باشد، φ برشی کاهش داده می‌شود.
•منطق: نمی‌خواهیم عضو قبل از رسیدن به ظرفیتِ خمشیِ شکل‌پذیرش، با برشِ ترد بشکند — پس اگر طراحیِ ظرفیتی رعایت نشده، جریمه‌یِ φ اعمال می‌شود.
(ب) برایِ دیافراگم‌ها: φ در برش نباید از کمترین φ برشیِ اجزایِ قائمِ سیستمِ اولیه‌یِ مقاومِ لرزه‌ای بیشتر شود.
(پ) برایِ عناصرِ شالوده که سیستمِ اولیه‌یِ مقاومِ لرزه‌ای را تحمل می‌کنند: همان قاعده — φ برشی نباید از کمترین φ اجزایِ قائم بیشتر باشد.
•الگویِ مشترکِ (ب) و (پ): دیافراگم و شالوده نباید حلقه‌یِ ضعیف‌تری از اجزایِ قائم باشند — باید الاستیک بمانند تا مفصلِ پلاستیک جایِ درستش تشکیل شود.
جدولِ مرورِ سریع
مرجعِ اصلیِ ترکیباتِ بارمبحثِ ششم
بادِ و زلزلهجداگانه، نه هم‌زمان
حداقل ضریبِ بارِ T۱٫۰
بارِ غیردائمِ کاهندهوارد ترکیب نمی‌شود
φ مقطعِ کشش-کنترل۰٫۹۰
φ فشار-کنترلِ با دورپیچ۰٫۷۵
φ فشار-کنترلِ سایرِ اعضا۰٫۶۵
φ ناحیه‌یِ انتقال۰٫۶۵ تا ۰٫۹۰ با درون‌یابیِ خطی
φ برش۰٫۷۵
φ پیچش۰٫۷۵
φ مقاومتِ اتکایی (لهیدگی)۰٫۶۵
φ نواحیِ مهاریِ پس‌کشیده۰٫۸۵
φ نشیمن‌ها (براکت و کوربل)۰٫۷۵
φ مدل‌هایِ بست و بند۰٫۷۵
φ اتصالِ پیش‌ساخته‌یِ کنترل‌شده با تسلیمِ فولاد۰٫۹۰
φ بتنِ ساده۰٫۶۰
φ مهار در بتن۰٫۴۵ تا ۰٫۷۵
φ برشیِ دیافراگم و شالوده‌یِ لرزه‌ایحداکثر برابرِ کمترین φ اجزایِ قائم
برو به آزمونِ همین فصل